Radikal - Yazarlar

FERYAL PERE - Sisli bir gece yarısında!

FERYAL PERE

Cumartesi, sabahın ilk saatlerinde uykusu bölünen bazı vatandaşlar, baktılar şöyle bir havaya: Bu ne? Gözgözü görmüyor. Bir Alfred Hitchcock filmi, Sisli Geceler. İstanbul adeta Londra. Uçaklar inemiyor, deniz ulaşımı aksak ritimde. Besbelli bu Fenerbahçe havası değil. Fenerbahçe havası nasıl olurmuş derseniz, narin genlere iç ferahlığı veren, bulutun arasından da olsa arada görünen güneşin hissedildiği, gülümseten yumuşaklık olarak anlatabileceğimiz durum!!!
Öte yandan, gençliğimizde pek iyi çağrışımları olmayan “Kurt dumanlı havayı sever” vecizemizin ‘Kurt hoca Denizli’ ile birleştirildiği, şahsen benim böyle çağrışımları Egeli Mustafa hocaya hiç yakıştıramayacağım, ama neyin ölçüsü kaldı ki bunun da kalsın -bir mutlu- mesut yorum kolaylığı.
Son zamanlarda ‘büyük’ kardeşlerin, ‘harici bedhahlar’a ihtiyaç duymadığı günler geçiriyoruz. Galatasaray basketi, Beşiktaş’ın yönetim-taraftar kırıklığı, Fenerbahçe’nin hayret bunca zaman nasıl direnilerek var olduğu düşünülen ‘oyuncu’ iç barışının kaşınmaya başlatıldığı günler. Herkes dertli olunca, öfkeler yerini başkasının derdi benden büyük kayıtsızlığına bırakıyor belki. Çok sakiniz çok!
Cumartesi akşamı tarihe, Beşiktaş’ın 3-0 gibi şık bir sonuçla Fenerbahçe’yi yendiği maç olarak geçecek. Seneye derbi öncesi kaç yıldır neler olmuş görüntülü özetlerinde, Beşiktaşlılar keyifle ekrana bakacak, Kanaryalar verilmeyen penaltı, Alex-direk, ofsayt gol gibi ‘lüzumsuz’ detayları hatırlayarak tüh-tüh diyecek ya da zap yapacak. Fazla bir hüzün yok. Çünkü uzun zamandır olmayan oldu. İçinde Fenerbahçe’nin olduğu bir önemli maç sonunda, iki takım oyuncuları iyi görüntüler verdi. Daha önemlisi, deplasman taraftarları, kendilerine çok mutluluk vermiş ve verecek oyuncularını çağırdı, alkışlayarak soyunma odasına yolladı. Güzeldi. Maç sonrası eğlence gecesinde, Beşiktaş’ın şenlikli marşlarına eşlik eden Galatasaray yöneticilerine de “Pek güzel hareketler değil bunlar” cevabını Manisalılar verdi.
Demek ki neymiş, kendi performansınla övünmek iyiymiş!!!
Bu hafta sonu ve sonrasında Fenerbahçe’sine hasret bırakılacak olan ahaliye sabırlar, sebep olanlara sitemler, maç yazısına Attilâ İlhan’ın ‘Sisler Bulvarı’ şiirini koyan Bağışcığıma ilhamı için teşekkürler, bir ‘Kadıköy halk ozanı’ndan derlenen, son kullanma zamanı olmayan satırlarla iyi bayramlar: Sisli bir gece yarısında / Issız bir sokak ortasında / Kırık bir lambanın altında / Dalmışım sevdalara...
Neler geçti aklımdan bilsen / Yaşlar damladı gözlerimden / Anladım ki ölene kadar / Fenerbahçe düşmeyecek dilimden...
Böyledir. Bu kadar çocukça ve çokça sevilir.

FERYAL PERE - Sisli bir gece yarısında!

FERYAL PERE

DENİZ ZEYREK - Samimi ya da değil, ama gerçek

DENİZ ZEYREK

Türkiye'de garip şeyler oluyor. Bir Türkiye Cumhuriyeti Başbakanının Dersim'de, Kahramanmaraş'ta, Sivas'ta, Gazi Mahallesi'nde, Çorum'da ağlayan anaları anması önemli bir olay.

Türkiye’de garip şeyler oluyor. Bir Türkiye Cumhuriyeti Başbakanının Dersim’de, Kahramanmaraş’ta, Sivas’ta, Gazi Mahallesi’nde, Çorum’da ağlayan anaları anması önemli bir olay. Sivas’ta onca insanı yakanların, aynı başbakan ile aynı siyasi kökenden gelenlerce yönetilen belediyelerde korunup kollanması bende de doğal bir ‘samimiyet sorgusu’ yaratıyor. Ancak o kanlı olaylara çomak sokanın ‘başbakan’ sıfatını taşıması, ülkenin genetik kodlarında bir değişim olduğunu gösteriyor.
Yine, ‘Bu kalp seni unutur mu’ dizisinin adeta ‘alın devletinizin gerçek yüzü ile yüzleşin’ diyerek yeniden karşımıza çıkardığı Diyarbakır Cezaevi vahşeti ve 12 Eylül darbesinin acı izlerinin, bir AK Parti Milletveki (Ömer Çelik) tarafından, hem de TBMM kürsüsünden sorgulanması da bu genetik değişimin izini taşıyor.
Son yedi yıldır neredeyse hergün Başbakan’ın sözlerinin manşette yeraldığı ‘sağcı’, ‘milliyetçi’ Türkiye Gazetesi’nin dünkü manşetinde, PKK’nın dağ kadrosunun başında bulunan Murat Karayılan’ın sözlerine yer vermesine ne demeli? Üstelik, Karayılan’ın gazetede iki tam sayfayı kaplayan sözlerinin eksenindeki mantık, Erdoğan ve ekibinin yürüttüğü açılım sürecinin temeli olan ‘diyalog ve uzlaşma ile onurlu barış ve birlik’ mantığından çok da uzak değil.
Yıllardır, halktan, emekten, ekmekten, eşitlikten, adaletten ve özgürlükten yana söylem ve eylemlerine karşın devlet tarafından ‘marjinalleştirilen’, hedeflediği kesimlere ulaşmakta zorlanan sosyalistlerin, solcuların, darbelere, işkenceye karşı kullandığı bu slogan ve söylemlerin 12 Mart’tan, 12 Eylül’den, işkencelerden hiç de nasibini almamış, üstelik şu anda iktidarda olan bir grup tarafından kullanılması, inandırıcı gelmese de çok önemli.
Beğenin ya da beğenmeyin, samimi bulun ya da bulmayın; ülkenin, “Baba 12 Eylül’de neredeydin” sorusunun sorulduğu bir tiyatro oyununun ‘polis korkusu’ içinde izlendiği 1990’lardan çıkıp, 2009’da 10 yaşındaki çocukların “Baba Dersim’de ne olmuş” diye sordukları bir ülke haline gelmesi bu sürecin eseridir.
***
“Başlığında ‘Diplomasi Kulisi’ ifadesi yer alan bir köşede bu detayların ne işi var” diyebilirsiniz. Ben de oraya geleceğim şimdi: Türkiye’nin yukarıda birkaçını sıraladığım garip olaylar ekseninde değiştirdiği kabuk, başta AB ve ABD olmak üzere bütün dünyayı, dolayısıyla Türk dış politikasını yakından ilgilendiriyor. Çünkü, Türkiye’de insan haklarına, özgürlüklere konulan her kısıtlama, dış politika arenasında Türkiye’nin aleyhine koz olarak kullanılıyor. ‘Kürt sorununun yarattığı olumsuz gelişmeler’ ve ‘soykırım iddiaları’ yıllardır Türkiye’yi köşeye sıkıştırmanın en etkili siahı olmadı mı? İsrail’le ilişkiler hep ‘aman ABD’deki Yahudi lobisini karşımıza almayalım, soykırım yasasını engellemezler’ diye iyi tutulmaya çalışılmadı mı? Türkiye’nin bir türlü kaçamadığı AİHM tazminatlarının özünde hep devletin kendi halkına reva gördüğü hukuksuzluklar, kötü muameleler olmadı mı? 3 yıl önce Avrupa Konseyi ile ‘diplomatik fırtına’ yaşatan Dersim konferansı, Dersim’de yaşananlar Türkiye’de bütün açıklığıyla tartışılınca 2009’da sorun oluyor mu?
Türkiye’de halk geçmişle hesaplaştıkça, başka ülkelerin, uluslararası kuruluşların Türkiye ile hesaplaşma alanları daralıyor. Türkiye’ye karşı her zaman ‘aleyhte koz’ olarak kullanılan bu kamburların bir bir ortadan kalkması da Türk dış politikasının önünü açıyor.
***
Bugün öğretmenler günü. Adını, topraklarını ve gönlünü cumhuriyet tarihinin eğitim mucizesi köy enstitülerinden birine vermiş Cilavuz’da (Kars/Susuz) doğup, büyüyüp, okudum. Doğal olarak ailemin ve arkadaş çevremin büyük bölümü öğretmen. Çektikleri cefayı, sürgünleri, geçim sıkıntısını, kendi çocuklarından çaldıkları zamanlarla kendi çocuklarından ayırmadan büyüttükleri öğrencilerinin geleceği için ortaya koydukları fedakarlıkları, kurdukları hayalleri bilmeyen yok. Yaşamımıza kattıkları herşey için bütün öğretmenlere teşekkür ediyorum. İyi ki varsınız.

AKİF BEKİ - Dersim'i konuşmanın faydaları

AKİF BEKİ

'Nereden çıktı başımıza bu tartışma, üstünü örtelim, aman kapatalım' diyenleri, ikiye ayırıyorum. İlk grup, CHP ve Onur Öymen'in daha fazla yara almasını istemeyenlerden oluşuyor.

‘Nereden çıktı başımıza bu tartışma, üstünü örtelim, aman kapatalım’ diyenleri, ikiye ayırıyorum.
İlk grup, CHP ve Onur Öymen’in daha fazla yara almasını istemeyenlerden oluşuyor.
Partizan güdülerle hareket eden bir taifedir onlar; körü körüne iman ettikleri siyaset geleneğini korumak için çırpınıyorlar.
Anlıyorum dertlerini ama, elden ne gelir!...
Üzerinde durmaya değmez, onları kendi hallerine bırakalım.
İkinci grupta ise, tarihsel kavgaların alevlenmesinden, mezhepsel ihtilafların körüklen-mesinden, toplumsal barışımızın hasar görmesinden samimiyetle endişe edenler yer alıyor.
Unutulup gitmiş acıları canlandırmanın, mazide kalan bir gerilime bizi geri götüreceğini düşünüyorlar.
Ve bunu istismar etmek için can atanların, her dem hazır olduğuna dikkat çekiyorlar.
Diyorlar ki;
Geçmişte olan olmuş, biten bitmiş; kaşımanın, deşmenin kime, ne faydası var?
Peki ama, gerçekten de yaşananlar, acaba yaşandığı yerde ve tarihte kalmış mı?...
***
Ben aksini savunuyorum.
Bugün yaşadıklarımıza, dünün sonuçları olarak bakalım, diyorum.
Dün neler olduğunu biliyorsanız, mesele yok.
Bilmiyorsanız, şiddet ve terör dahil toplumsal barışımızı bozan sorunların kökenini anlamıyorsunuz demektir.
Anlamadığınız sorunu da, haliyle çözemezsiniz.
Bu tür sorunlarda ‘kitlesel terapi’, etkili bir tedavi yöntemidir; o da hikâyemizi anlatmadan olmaz.
Dünü konuşmadan, bugüne gelemeyiz.
‘Geçmişle yüzleşelim’ demenin mantığı, işte budur.
Rövanş aramak, intikam peşinde koşmak değildir o.
***
Yıllardır düşünür dururdum;
Militan sol neden bu kadar öfkeyle dolu, bitmek bilmeyen bu şiddet nereden besleniyor, nasıl soğukkanlı birer katile dönüşüyor o gençler, neden bir türlü dinmiyor bu intikam duyguları?
Kuşaktan kuşağa geçen bu sonu gelmez kan davası, nereden başladı?
Yoksulluk ile şiddet arasında bir yakın akrabalık ilişkisi olduğu, doğrudur.
Refah ile barışın ikiz kardeş oldukları da, aynı şekilde doğru.
Bu ikililer, hep birbirini çeker.
Yoksulluk, haksızlık, adaletsizlik, imkânsızlık, mahrumiyet... Evet bunlar, her türlü aşırılığın boy verdiği elverişli zeminlerdir.
Kabul ediyorum...
Fakat, yine de başımızdaki dertleri izaha yetmiyor bu bakış açısı.
Bir parça, hep eksik kalıyor...
Dersim’de yaşananlara bakın bakalım, size bu konuda bir şeyler söylüyor mu?
Korkunç bir trajedinin, büyük ve derin bir travmanın hiç mi payı yoktur sizce?
Ne sebeple yaşatılmış olursa olsun, düşünün ki...
Aileler yok edilmiş ya da parçalanmış, kardeşler koparılarak uzaklarda evlatlık verilmiş... Açık açık konuşulamamış, ağıtlar yakılıp ağlanamamış hiç... Göğüslere vurula vurula hafifletilmemiş acı, dövünülmemiş uluorta hiç... Onun yerine şifreli türküler yakılmış, ‘“Dersim’i Hak saklasın, bir yarim var içinde” denmiş, gizli bir efsane gibi içten içe büyütülmüş, gene de unutulmamış acılar...
***
Sakın karıştırılmasın; anlamaya çalışmak, şiddete hak vermek, mazur ve meşru görmek değildir asla.
Sadece konuşmaktan korkmayalım.
Yanlış bir uluslaşma modeli uygulamışız;Stalin’vari demir bir yumrukla ezmişiz kendi kendimizi.
Yaralarımız hâlâ acıyor...
Büyük trajedilerin çocuklarıyız, biraz bundan rahatsızlıklarımız.
Farkına varırsak yardımı olur, kendimizi iyileştirebiliriz belki.

MURAT YETKİN - Erdoğan'ın Meclis'teki sorusu Diyarbakır'da yankı bulmuş

MURAT YETKİN

Ankara'da, Meclis'te, Türk Başbakanı tarafından yapılan bir konuşmada sarf edilen bir cümlenin, sorulan bir sorunun Diyarbakır'ın...

DİYARBAKIR- Ankara’da, Meclis’te, Türk Başbakanı tarafından yapılan bir konuşmada sarf edilen bir cümlenin, sorulan bir sorunun Diyarbakır’ın hem toplantı salonlarında, hem sokaklarında bu denli etkili olabileceğine görmesem inanmazdım.
Buna ilk dikkatimi çeken, sis nedeniyle gecikmiş uçaktan inip doğrudan katıldığım öğle yemeğinde oturduğum ağır sofrada kalkınmacı Nurcan Baysal oldu.
Baysal, “O gün kulaklarıma inanamadım” diye başladı söze, “Havaalanında bekliyordum. Televizyonda fark ettim. Bunu söyleyen kim diye dikkat ettim. Başbakan’mış. İşte Türkiye’nin değişmeye başladığına o zaman inandım.”
Aslında Baysal, Türkiye’nin yaralarını sarıp ileriye bakması için çalışanlardan birisi. Şu anda Bitlis’in Tatvan ilçesi civarında 1990’larda PKK ile mücadelenin sıcak yıllarında boşaltılmış köylerden birinde yeniden hayatın başlaması için Hüsnü Özyeğin Vakfı’nın projelerinden birinde çalışıyor. Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası’nın (DTSO) düzenlediği Demokratik Açılımın Sosyal, Siyasal ve Olası Ekonomik Etkileri dizi toplantılarında bu konuda bir sunum da yaptı.
Televizyondaki o cümleye bu kadar önem atfetmesinin bir nedeni de belki bizzat boşaltılan köyler işiyle ilgili olması.
Ama Başbakan Tayyip Erdoğan’ın 13 Kasım’da Meclis’teki Genel Görüşmede sarf ettiği o cümleden etkilenen yalnızca Diyarbakır’ın siyaset ve ekonomiyle ilgili seçkinleri değil. Örneğin, başına bir iş gelmemesi için adını vermek istemeyen DTP’li (daha önceki yıllarda başka partilerden de seçilmiş) bir ilçe belediye başkanı da aynı cümleye dikkatimi çekti sohbet ederken. “Bu mesele artık Meclis’te konuşuldu ya, üzerimize serpilen ölü toprağı değilmiş diye düşündüm” dedi; “Sıra faili meçhullere de gelecek inşallah.”
Diyarbakır şehir merkezinde Balıkçılarbaşı Çarşısı’nda ‘Gazeteci ağabey, merhaba’ diye bir vatandaş yoluma çıktı. “Benim” dedi, “Köyüm yakıldı.”
Ben daha bir şey sormadan devamını getirdi: “Hani Başbakan sordu ya Meclis’te, ‘Sizin hiç köyünüz yakıldı mı?’ diye. Evet, ağabey, bizim köyümüz yakıldı.”
O soru, Başbakan Tayyip Erdoğan’ın 13 Kasım’daki Kürt açılımı Genel Görüşmesi’nde sorduğu şu soruydu: “Bırakın analar ağlasın diyenlere sesleniyorum: Sizin hiç evladınız öldü mü, köyünüz yakıldı mı? ”
Diyarbakır’da Vali Hüseyin Avni Mutlu ve Belediye Başkanı Osman Baydemir’in oturduğu sofralardan, sokaktaki esnafın kaldırım sohbetine dek yankılanan cümle buydu.
“Benim köyüm yakıldı” diyen esnafın dükkânından ve etraftaki başka dükkânlardan kürsüler çıkarıldı, kaldırıma oturuldu, çaylar söyledi .
Şirin Gültekin anlatmaya başladı: “Mardin’in, Ömerli ilçesinin Kayabalı köyünü askerler, korucular 20 Mayıs 1995 günü bastı. Bir gün önce PKK’lilerle çatışma çıkmış, bir korucu ölmüş. (Yanındakini gösteriyor) Bu benim akrabamdır. Bunun 80 yaşındaki köy muhtarı babasını, 13-14 yaşlarındaki çocuğu öldürdüler. (İsmini vermeyen akraba sessizce başını öne eğip onaylıyor.) Biz kalktık buraya geldik. Ben bu dükkânı açtım, bu Mehmet (işaret ettiği) işsiz. (Mehmet yılda bir ay Adana’ya karpuz toplamaya gidiyor. Evin tek düzenli geliri, kasap çıraklığı yapan oğlunun 30 liralık haftalığı) Sadece biz değil. İşte şu karşı dükkânlarda duranlar Muş’tan geldi, şu karşıdakiler Bitlis’ten. Keyfimizden göç etmedik, boşaltıldık geldik.”
Toplanan kalabalıktan belediye otobüs şoförü olduğu için isminin yazılmasını istemeyen bir başka vatandaş “Batıda bizi yanlış anlamayın” diye başladı; “Habur’dan girişlere sevinildiyse, bu defa cenazeleri değil, kendileri geldi diye sevinildi. Artık millet bıktı bu savaştan. Bu çarşıda bir akrabası, çocuğu dağda olan çok esnaf var. Diyarbakır’da DTP’li Sur Belediye Başkanı Abdullah Demirbaş’ın 17 yaşındaki oğlu Baran’ın haziran başında dağa çıkması, annesinin babasını suçlayarak hastalanması hâlâ konuşuluyor) İstiyor ki, savaş bitsin, çocukları sağ salim gelsin”.
Öyle anlaşılıyor ki, Başbakan’ın (tıpkı Dersim konusunda söyledikleri gibi) yakılan, boşaltılan köyler konusunda söylediği de Diyarbakır’da ciddi yankı bulmuş. İnsanları umutlandırmış ve beklentilerini alevlendirmiş, yükseltmiş. Zaten Erdoğan’ın bu sözünü takdir ettiğini söyleyen herkes, devamında ‘şimdi söylediğini yerine getirme sırası’ diye ekliyor.
Bu noktada iki soru:
1- Şimdiye dek atılan adımların bir etkisi oldu mu? Örneğin, TRT Şeş izleniyor mu? Balıkçıbaşı esnafı hep bir ağızdan cevaplıyor: Programları, şarkı türküyü TRT Şeş’ten izliyorlar, ama haberler hâlâ Roj TV’den. Neden? Bir kişi sessizce cevaplıyor: Çatışma olmuşsa kimin öldüğünü bir saat içinde veriyor. Yorum yapılabilir, ama gerek yok.
2- Bu açılım süreci devam ederse, AK Parti bölgeden oy alabilir mi? Bu soruya net yanıt yok. Ancak bu açılım sürdürülmezse o da Fırat’ın doğusundan fazla oy alamayacak. MHP zaten yok gibi, son tartışmaların ardından CHP’nin de bir kendini affettirme açılımı gerekecek bölgeden oy almak için. Yani, AK Parti’nin bölgeden oy almayı sürdürmesi, bölgenin tek partiye, DTP’ye bırakılmaması için açılımın sürdürülmesi gerekli görünüyor.

Bir sabotaj girişimi: 27 Kasım’a dikkat
Diyarbakır Valisi Mutlu’nun özellikle açılım sürecinden bu yana DTP’li Belediye Başkanı Baydemir’e dışlayıcı
değil yakın durması halk üzerinde olumlu etki doğurmuş. Yazıda söz edilen ve ev sahipliğini DTSO Başkanı Galip Ensarioğlu’nun yaptığı o ağır sofrada yan yanaydılar, toplantılardaki konuşmaları da yan yana izleyip notlar aldılar.
Ancak bu süreci sabote etmek isteyenler her taraftan geliyor. Örneğin, geçenlerde DTP Diyarbakır örgütünden Vali Mutlu’ya gidenler şöyle bir talepte bulunmuş: 28 Kasım’da Fis köyünde şenlik düzenlemek istiyoruz.
Vali de yüzlerine vurmuş: Siz bu şenliği 27 Kasım’daki PKK’nın kuruluş yıldönümü (1978) için, kurulduğu yer
(Fis) için istiyorsunuz. 27 Bayramın ilk günü olduğu için de halkın tepkisini almamak için 28’ine istiyorsunuz. Siz
yasal bir partisiniz. Yasadışı örgütün kuruluşunu kutlamak için benden nasıl izin istersiniz?
Vali bu konuyu 21 Kasım’da, o öğle yemeği sırasında, o masada Baydemir’e açıp, rahatsızlık verici, süreci
sabote edici bu işe engel olmasını istiyor. Baydemir ne yapacak? Şimdi bu bekleniyor.

HASAN CELAL GÜZEL - Demokrasi açılımını anlamak (1)

HASAN CELAL GÜZEL

Türkiye Cumhuriyeti'nin kuruluş safhasında, kurucular millî bir devlet kurmak ve benzeşen bir halk oluşturmak için uğraştılar. Bu halkın Batılı normlara göre modernleşmesini sağlamaya çalıştılar.

Türkiye Cumhuriyeti’nin kuruluş safhasında, kurucular millî bir devlet kurmak ve benzeşen bir halk oluşturmak için uğraştılar. Bu halkın Batılı normlara göre modernleşmesini sağlamaya çalıştılar. Bu esas kabul ettikleri misyonlarını gerçekleştirirken, doğrusu hukuk, insan
hakları ve demokratik hürriyetler konusunda kaygıları olduğu söylenemezdi.
1923-1950 arasındaki 27 yıllık ilk dönemde, sözde ‘imtiyazsız, sınıfsız, kaynaşmış bir kitle’ yaratılmaya çalışıldı ama ortaya çıkan tabloda ‘Cumhuriyetin egemenleri’ vardı. Bu dönemde, iddia edilenin aksine hâkimiyet millete değil, azınlıktaki CHF (Cumhuriyet Halk Fırkası) oligarşisine aitti Siyasetçi ve bürokrat elitler içiçe geçmiş olarak tek parti yönetiminin sefasını sürüyorlardı. Aynı dönemde, Anglo Sakson ülkeleri ve Fransa haricinde Avrupa’da ve Sovyetler Birliği’nde, kopkoyu dikta rejimleri hüküm sürüyor, faşizm, nazizm ve komünizm ideolojik tahakkümlerini devam ettiriyordu. İşte Cumhuriyetin bu ilk dönemi de sözü edilen rejimlerden etkilenmiş ve antidemokratik bir doktrin olarak kabul ettirilmeye çalışılan Kemalizm, özellikle 1938-1950 arasındaki ‘Millî Şef Dönemi’nde ideolojik bir şekle bürünmüştür.
***
2. Dünya Savaşı’ndan sonra, Sovyetlerin toprak talebi üzerine Müttefiklere sığınmaya çalışan Millî Şef ve ekibinin karşısına, çok partili demokratik rejime geçme şartı çıkarılmıştır. 1946’da DP’nin kurulmasına izin vermek zorunda kalan Şeflik Yönetimi, gönderdiği genelgeyle ‘açık oy-gizli sayım’ komedisini düzenlemiş ve demokrasiye geçilmesini fiilen engellemiştir. Ancak,
Batı’nın baskısı ve toplumdaki tepkinin artması sonucunda, 14 Mayıs 1950 tarihinde yapılan seçimlerle demokrasiye geçilmiştir.
14 Mayıs, demokratik şekilde gerçekleştirilen hakiki bir ‘halk ihtilâli’dir.
Türkiye’de ‘demokratik açılım’ın üç merhalesi vardır. Birinci merhale DP döneminde katedilmiştir. On yıllık DP döneminde, CHP’nin şeflik dönemi ideolojisinin oluşturduğu oligarşik tahakküm yıkılmaya çalışılmıştır. Devletin kapısı vatandaşa açılmış, köylüye ve sıradan halka itibar edilmiş, ekonomik ve sosyal haklar bakımından reformlar yapılmış; lâkin elitizmin hegemonyasına tam olarak son verilememiştir. Buna rağmen, merhum Menderes’in demokratik açılımı, Türkiye’nin ‘ilk büyük demokrasi açılımı’nı teşkil etmiştir.
***
Menderes’in demokratik açılımı CHP jakobenizmi tarafından hazmedilememiş; egemenlikleri sınırlandırılan ve imtiyazları ellerinden alınan despot elitlerin tahrikiyle
27 Mayıs Darbesi yapılmış ve ‘Darbeler Dönemi’ başlatılmıştır. Bu dönemde CHP jakobenizmi ile militarist hegemonya ortaklığı kurulmuş ve tahribatı günümüze kadar devam eden antidemokratik bir süreç başlatılmıştır. Demirel, bu oligarşik tahakkümü bir veri
olarak kabullenmiş ve dar sınırlar içinde politikasını yürütmeye çalışmıştır.
Türkiye’deki ‘ikinci büyük demokrasi açılımı’ rahmetli Özal’a nasip olmuştur. Özal, önce Türkiye’yi dışa açmış, ‘ithal ikamesi’ modelini değiştirip dışa açık bir ekonomi modeli inşa etmiştir. Türkiye’de, ‘bilgi toplumu’ nu ve ‘küreselleşme’yi ilk görebilen Özal olmuştur. Özal, sadece ekonomik bakımdan değil, siyasî bakımdan da Türkiye’yi dışarıya açmaya çalışmış; toplumda hızlı bir ‘dönüşüm’ gerçekleştirerek ‘açık toplum’a kapıyı aralamıştır. Ayrıca Özal, mitilarizmin mutlak egemenliğine de sivil bir darbe indirmiş, TSK ile ilişkilerde inisiyatifi ele geçirmiştir.
***
Türkiye’deki ‘üçüncü büyük demokrasi açılım’ın imza sahibi Başbakan Erdoğan’dır. Erdoğan, Menderes ve Özal’dan devraldığı demokrasi bayrağını daha yüksek burçlara dikmeye çalışmış ve bunda başarılı olmuştur.
Erdoğan’ın demokrasi açılımını iki merhalede incelemek gerekir. Birinci merhalede Erdoğan, 2003-2009 arasındaki 7 yıllık dönemde, önce AB ‘uyum paketleri’ni her biri bir ayrı reform programı teşkil edecek şekilde yürürlüğe koymuş ve Avrupalıların deyimiyle bir ‘sessiz devrim’ gerçekleştirmiştir. Bu konuda AB’nin itici güç olması, ortaya konulan demokratik açılımın değerini azaltmaz. Aslında, AB müzakerelerinin başlatılabilmesi dahi başlıbaşına bir demokratik açılımdır. Bu dönemde dış politika bakımından da ‘Kıbrıs Açılımı’ dikkat çekici bir örnektir.
Erdoğan bu safhada, antidemokratik müdahalelere, 27 Nisan Muhtırasına, jüristokratik siyasallaşmaya ve partisinin kapatılmak istenmesine rağmen demokrasi açılımından vazgeçmemiş ve bu yoldaki icraatlarına devam etmiştir. Bu dönemde, Ergenekon Soruşturması ile çetelerin ve darbecilerin üzerlerine gidilmiş ve demokratikleşme konusunda kararlı
bir tavır ortaya konulmuştur.
Gelecek yazımızda Erdoğan’ın, 2009 ve sonrası döneme ait demokrasi açılımlarını anlatacağız.

ORAL ÇALIŞLAR - Alevilerin geleceği CHP'nin geleceği

ORAL ÇALIŞLAR

CHP'nin Dersim yöresindeki üç ilçe belediye başkanının ve çok sayıda parti yöneticisinin istifa ettiği haberi az önce geldi...

CHP’nin Dersim yöresindeki üç ilçe belediye başkanının ve çok sayıda parti yöneticisinin istifa ettiği haberi az önce geldi...
Konuya ilişkin kanaatim, en başından beri, Onur Öymen’in sözlerinin Aleviler tarafından kabul edilmesinin mümkün olmadığı yönünde oldu. Alevilerin Onur Öymen’in CHP yönetiminde kalmasını içlerine sindirmelerini bekleyen yaklaşımlar bana en başından beri gerçekçilikten uzak göründüler.
CHP, Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucu partisi. Cumhuriyet döneminin olumlu ve olumsuz yanlarının sorumlusu ve bir anlamda mirasçısı. Türkiye Cumhuriyeti tarihi düz bir çizgi üzerinde ilerlemediği için CHP de düz bir çizgi içinde değerlendirilebilecek bir parti olmadı.
Örneğin 1970’li yılların başında Bülent Ecevit önderliğinde bir dönem boyunca geleneksel çizgiden koptu. Daha sivil bir konuma yerleşti. Bu kısmen antimilitarist sayılabilecek çizgi 1980 askeri darbesine kadar sürdü ve CHP ile Aleviler arasında daha gönüllü bir buluşmaya da zemin hazırladı.
Bununla birlikte, daha önceki dönemlerde de, Alevilerle Kemalizm arasında bir dostluk vardı. Bu dostluğun nedenleri üzerine birçok farklı değerlendirme yapılabilir. 1960’lı yıllarda Tunceli, Elazığ, Erzincan yöresinde yaptığım yolculuklarda, yöre insanlarının evlerini ziyaretlerimde duvarlardaki Atatürk fotoğrafları ilginç bir detay olarak gözüme çarpmıştı. Tek parti iktidarı dönemiyle ve Cumhuriyet döneminin geneliyle çok tatlı anılarının olmamasına rağmen, Aleviler Cumhuriyet’in kurucusu parti olan CHP’yi kendilerine yakın bir parti olarak kabul ettiler.
***
Hacıbektaş Postnişini Veliyeddin Ulusoy, Alevilerin Atatürk döneminde de baskı gördüklerini anlattı.
Bunun o zamanlar dedeleri tarafından nasıl karşılandığı sorduğumda, “Sanırız Atatürk’ün bunlardan haberi yoktu” şeklinde konuştuklarını aktardı.
Alevilerin, Cumhuriyet’le ve CHP ile olan sevgi-nefret ilişkileri, Türk siyasetinin temel paradokslarından biri olarak bugünlere kadar geldi. Alevilerin CHP’yi bunca acı gerçeğe rağmen neden tuttukları sorusu üzerine çok çeşitli şeyler söylenebilir.
Türkiye’deki sağcı partilerin temel özelliklerinden biri, Sünni-Hanefi çizgisinin temsilcisi olmalarıdır. Demokrat Parti de, Adalet Partisi de, Doğru Yol Partisi de, Milli Nizam Partisi geleneği de hep Sünni İslamı kendilerine dayanak olarak gördüler.
CHP’nin ve Kemalizm’in kendine özgü bir tanım içinde de olsa ‘laiklik savunucusu’ bir imaj sergilemeye çalışması, ‘dinci akımlar’ı engelleme iddiası taşıması, Sünni İslamcı kesimin saldırılarından ve yok saymalarından bunalan Aleviler’in CHP’yi ve Kemalizm’i kendilerine yakın bulmalarına yol açtı. Aleviler, sağcı partilere karşı kendilerini koruma amacıyla, bir anlamda ‘kötünün iyisi’ olarak gördükleri CHP’ye yöneldiler.
Alevilerin CHP’ye kızıp kendi siyasi partilerini kurdukları dönemler de, CHP’nin solundaki radikal sol akımlara yöneldikleri dönemler de yaşandı. Ama bütün bunlara rağmen, CHP’nin ve Kemalizm’in onların gözüne esas olarak bir sığınak gibi göründüğünü söylememiz mümkün.
***
Aleviler, Dersim katliamının hangi güçler tarafından gerçekleştirildiğini biliyorlardı. Buna rağmen Atatürk’ü ve İnönü’yü bu katliamdan soyutlamayı tercih ettiler. Suçu Demokrat Partili Celal Bayar’ın üzerine atarak durumu idare etmeye çalıştılar. Gerçek ortada duruyordu, Aleviler gerçeği bilmelerine rağmen acılarını içlerine gömerek yaşamayı yeğliyorlardı.
Onur Öymen’in sözlerinin neden olduğu bu patlamayı bu arka plan bağlamında değerlendirmek gerekiyor...
‘Anlık bir öfke patlaması’yla karşı karşıya değiliz. İstifa eden Dersimli belediye başkanlarının da dile getirdikleri gibi, ‘Kürt açılımı’ yöre halkını yakından ilgilendiriyor. Düşük yoğunluklu savaşın en çok vurduğu yerlerden birisi de Dersim. Yakılan, yıkılan, boşaltılan köyler ortada. Dersim son 25 yıldır ilaveten yeni büyük acılar çekmişti, çekmeye devam ediyor. Açılım onları ilgilendiriyor.
Barış ve çözüm onları ilgilendiriyor. CHP’nin izlediği ‘savaşçı’ çizgiden duydukları rahatsızlığa rağmen hep durumu idare etmeye gayret eden bir tavır sergilediler.
Onur Öymen, Alevilerin açmazının üzerine tuz biber ekti. Kaldıramayacakları bir saldırı yaparak,
yaraları açığa çıkardı.
Artık, cin şişeden çıktı. CHP yönetimindeki Deniz Baykal ve ekibinin gerçek yüzü anlaşıldı. Alevilerin bunu kaldırmalarını, bu tarz söylemleri olan bir partinin arkasından gitmelerini beklemek artık çok zor. Bu yara derin bir yara. CHP ile Alevilerin çok da içten olmayan beraberlikleri bu kez çok derin bir yara aldı. Yaralar artık tedavisi imkansız sayılabilecek bir noktaya ulaştılar.
CHP yönetimindeki Baykal ekibi, gerçeğe, değişime ve barışa direniyor.
Dersim katliamını savunan CHP ile bunun mağduru Aleviler arasındaki paradoksal birlikteliğin devamı çok zor.
Yolun sonu görünüyor.

HAKKI DEVRİM - CHP'den kime ne hayır gelir!

HAKKI DEVRİM

Deniz Baykal'ın son yaptığı bir jest-davranıştı. Beklenen etkiyi yarattığı izlenimini almadım ben. Laf kıtlığında asmalar budadığı günün ferdasında, bir toplantı salonuna girdiler ki (Neresiydi, çıkaramam şimdi.

Deniz Baykal’ın son yaptığı bir jest-davranıştı. Beklenen etkiyi yarattığı izlenimini almadım ben. Laf kıtlığında asmalar budadığı günün ferdasında, bir toplantı salonuna girdiler ki (Neresiydi, çıkaramam şimdi. Ama partililerin bulunduğu bir salondu...) Deniz Bey yarım adım önde giden hami (koruyucu), Onur Öymen onun sol yanında ve yarım omuz gerisinden gelen mahmi (korunan), yüzlerinde ipe gerilmiş çamaşır ifadesizliğiyle onları seyredenleri fark etmez göründüler.
Ne denir benzer ahvalde?
Bu defa kimsenin içinden gelmedi zahir. Çevremde de:
– Ee adam evladıymış, güç durumda kalan yardımcısına sahip çıktı. Bak onu yanından ayırmıyor, diyen bir kişiye rastlamadım.
Tayyip Bey’in Abdullah Gül’le, Bülent Arınç’la ilişkisine, Necmettin Erbakan’a muamelesine dikkat ediyor musunuz? Derununda ne olduğunu bilmem, ama uzaktan bakarak adamlarını kolay harcıyor, diyemezsiniz. Tam aksine, sahip çıkıyor ve bunu böyle yaptığını herkes fark etsin için gerekeni de ihmal etmiyor. Liderliğin lazım şartıdır ve dahi şânındandır, kınamıyorum.
Deniz Bey’in böyle bir şöhreti var idiyse de, ben pek farkına varabilmiş değilim.
CHP’li dostlarımın, ki zaten endişeli, huzursuz ve ümitsiz idiler, büsbütün keyfi kaçtı:
– Sağlam kaynağımız Alevîler kalmıştı. Bu adam saçmalayarak onları da CHP’den uzaklaştırdı, diye dertlenirler.
Söylesem bana da kırılacaklarını, dışa vurmasalar da içlerinden küsüp darılacaklarını biliyorum.
– Canım, her doğru bildiğini, karşındakinin hoşuna gidermiş gitmezmiş hiç bakmadan söylemen gerekmez ki, diyenleri bugüne kadar dinlemedim. Ve bundan ben zarar gördüm, onlara bir zarar verdiğimi sanmıyorum.
Mazanne-i hayır (yani «kendisinden iyilik beklenen») kimselerden söz etmiyoruz.
– Bu gidişle partiyi batıracaklar, diye dertlenen CHP’li dostlara bari buradan söyleyeyim.
Hepiniz de şahit olun.
CHP gündemden düşeli bence 59 yıl geçi. 1950 CHP’nin sonuydu. Darılmayın, gücenmeyin! Zorla ayakta tutacağız diye, tarihî bir kuruluşu hortlağa döndürdünüz. Bu Onur belası aslında hayra alamet sayılır. Zemini boşaltma kararına varın ki, sahici bir muhalefet de neşvünemâ («gelişip büyüme») imkânı bulsun.

Tiyatrolar ve köşekadıları
Türk tiyatrosunun canlı, fıkır fıkır hareketli olduğu yıllarda, gazetelerin de oyunları eleştiren ünlü yazarları vardı: Ekrem Reşit Rey, Adnan Benk, Refik Ahmet Sevengil, Selami İzzet Sedes, Selim Nüzhet Gerçek, Fikret Adil, Metin And, Lütfi Ay, Özdemir Nutku, Zahir Güvenli... hemen aklıma gelen isimler. Hemen hepsini tanır, ilk temsil akşamları kuliste ben de aralarına karışırdım.
Sabri Esat Siyavuşgil gibi, Refi Cevat Ulunay gibi ünlü fıkra yazarları da hiç kaçırmadan oyunları takip eder ve düşündüklerini ertesi gün yazarlardı.
Geçen gün Milliyet’te Güneri Cıvaoğlu’nun 7 Kocalı Hürmüz filmini ele aldığı yazıyı okurken eski günleri hatırladım. Sahnede temsiliydi bizim seyrettiğimiz. Fettan Hürmüz rolünde evet Ayten Gökçer, Türkân Şoray, bir de Ayfer Feray’ı hatırlıyorum. Seyretmedim henüz, ama Nurgül Yeşilçay’ın onları aratmadığından da eminim. Nitekim Güneri de çok beğenmiş Nurgül’ü: «Beden dili, şive dil oyunları, ani değişimleri kusursuz yansıtışı ile filmi aldı götürdü» diyor. Mehmet Ali Alabora genç ve yakışıklı kalem efendisi rolünde mutlaka çok iyidir. Gene Güneri (Köşekadılarının tiyatroyu da sahiplenmelerinden ben pek hazzederim) «Gülse Birsel şapka çıkarılacak kadın» diyor, haklı. Ekranda görür görmez fark etmiştik Gülse’yi; hatırlarsınız adı «Gag»mıydı o güzel programın. İyi oyunculuk dışı yeteneklerini de alkışladık (yazar ve oyuncu) Gülse’nin daha sonra; Avrupa Yakası adlı başarılı sitkomu sayesinde.
«Hint müzikleri baharatıyla tat verilmiş» diye de methediyor, bütün zevkleri gibi damak zevki de pek gelişmiş arkadaşım Güneri Cıvaoğlu gördüğü filmi.
Bir sebeple üç kıştır uzaktım tiyatrodan, sinemadan. Lülüş Hanım’ın yanıbaşımdaki yerini boş bırakmayacak kardeşim ve kızlarım var hamdolsun. Ben de sizi habersiz bırakmam inşallah, önümüzdeki aylarda.

Dil Yâresi
Türkçe dostlarından (Salih Kirman)
* Cengiz Çandar’ın yazılarını beğenerek, her gün yeni bir şeyler öğrenerek okurum. Zihnimde yer eden bir çok sualin cevabını da onda bulurum. Son okuduğum «Dersim geri geldi; Tunceli gitsin artık...» başlıklı yazısında (Radikal, 22 kasım) Çandar’ın şu cümlesine takıldım: «Gandi Kemal diye tesemmüm edilen Tuncelili Kemal Kılıçdaroğlu da 24 saatlik bir gelgitten sonra hizaya geldi.»
Hakkı Bey, yaşım size yakındır. Ama ben bu «tesemmüm» kelimesini hatırlayamadım. Daha doğrusu bu vesileyle bilmediğimi öğrendim. Devellioğlu’nun Osmanlıca-Türkçe Lugati’nde arayıp buldum. Arapça semm («zehir») kökünden gelen tesemmüm de «zehirlenme» demekmiş. Bana Cengiz Bey, «Adı Gandi Kemal’e çıkmış olan Kılıçdaroğlu» demek istemiştir gibi gelmişti.
Yoksa, dedim; tesemmüm’ün lügatte de yazılmamış bir başka anlamı daha var da ben mi bulamadım. Size danışmak geldi aklıma. Lütfederseniz müteşekkir olurum, efendim.
– Salih Beyefendi dostum, tesemmüm kelimesinin anlamını ben de sizden öğrendim. Bir sual belirdi zihnimde, benzer bir kelime hatırlar mıyım diye hafızamı yoklarken: Cengiz Bey’in dalgınlığına gelmiş ve tesmiye edilen yazacağına zuhulen tesemmüm edilen yazmış olabilir mi, diye... Malum ism–>semv’den gelen tesmiye’nin anlamı «ad koyma, adlandırma, belli bir isimle çağırma»’dır. Yahya Kemal’in şu cümlesindeki gibi: «Arapların Roma’yı nasıl tesmiye ettikleri bellidir.»
Ne dersiniz?

SERHAN BALİ - Salonsuz kültür başkenti

SERHAN BALİ

Ayazağa'daki konser salonu inşaatı yıkılıyor, Kıraçlar'ın projesinde umut kalmadı, AKM hâlâ kapalı... Bu arada kimse farkında değil ama Sütlüce Kongre Merkezi'nde, akustiği çok iyi olan büyük bir salon var

Sütlüce hazır dururken İstanbul Devlet Opera Balesi ile Devlet senfoni Orkestrası salonsuzluktan kıvranıyor.

Ellerinden kayıp giden bir başka filarmoni salonunun ardından, İstanbullu müzikseverler bir bardak soğuk su daha içsinler. Önce bu sayfalarda Cem Erciyes yazdı, hani şu kavuşmayı yıllardır beklediğimiz Maslak’taki salonun akıbetini. Meğer biz İstanbullu müzikseverler, bitirilmesi yılan hikâyesine dönmüş filarmoni salonumuza kavuşmayı beklerken, Kültür Bakanlığı’nın da taraflarından biri olduğu anlaşmalar sonucunda yapının bir ‘Black Box’ ve dev bir alışveriş merkezinden oluşan bir ‘çağdaş tüketim külliyesi’ne dönüştürülmesine karar verilmiş! İstanbul Büyükşehir Belediyesi ve Kültür Bakanlığı el ele verip, nitelikli kültür-sanat kaygısından tamamen uzak, rant hırsıyla kararlar alıp sonunda İstanbul’u,’filarmoni salonu bulunmayan bir kültür başkenti’ haline dönüştürmeyi başarmış bulunuyorlar!
Rahmetli Nejat Eczacıbaşı tarafından hayal edilip, Leipzig Gewandhaus Konser Salonu örnek alınarak projeleri çizilen ve Arup tarafından akustiği yapılan muhteşem bir sanat mabedi olacakken Nejat beyin aramızdan ayrılışının ardından İKSV ve gelip geçen hükümetler arasında ‘yap-yapamam’ çekişmesine kurban gitti bu talihsiz salon. Geçen yıl, Hüsnü Özyeğin’in projeyle ilgilenmesiyle umutlandık ama bu iyi niyet belli ki ekonomik krize takıldı. Ertuğrul Günay’ın projeyi sahiplenmesine sevinmiştik. Ama meğer Kültür Bakanı olarak İstanbul’a bir alışveriş merkezi daha kazandırılması açısından ilgileniyormuş Maslak’la!
Oysa Birinci Ordu, Nejat Eczacıbaşı’nın talebi üzerine, Kenan Evren zamanında, kültür ve sanatın hizmetine verilecek olması şartıyla bu araziyi elinden çıkarmıştı. Şu halde, Hıncal Uluç’un geçen hafta köşesinde yazdığı gibi, Birinci Ordu’nun, kendilerine verilmiş bu sözü gerekçe gösterip arazisini geri isteme hakkı doğmuş olmuyor mu?
Bir an için AK Parti Türkiye’sinde yaşadığımızı düşünüp, realist olmaya çalışalım ve bu geniş araziye talip olan firmanın, parasını kısa yoldan çıkarabilmek için, konser salonunun dışında buraya ayrıca rezidanslar veya alışveriş merkezi yapma hakkına sahip olabileceğini düşünelim. Peki, yıllardır tamamlanmayı bekleyen, kaba inşaatı bitmiş filarmoni salonumuzdan ne istediler? Proje bittiğinde, ‘Black Box’u gösterip ‘işte beklediğiniz konser salonu, buyurun’ diyecekler herhalde. Öte yandan, Eczacıbaşı Grubu’nun tavrı ne olacak bu konuda? İKSV’den sonra en önemli projesi diyebileceğimiz Maslak için sürece müdahil olmayı düşündüler mi? Bir büyük rüya dozerle yerle bir edilirken ne hissedecekler? Nejat Eczacıbaşı’nın isminin binalardan birine verilmesiyle mi yetinecekler?

Filarmoni yerine ‘black box’
Kültür Bakanlığı ‘kriz ortamında salonu bitirmeye talip çıkmadı, biz de böyle bir çözüm bulduk’ diye kendisini savunacaktır kuşkusuz. Ama İstanbullu sanatseverler eminim yıllardır hayalini kurdukları konser salonlarına kavuşmak için ekonomik krizin durulmasını da bekleyebilirlerdi. Neydi bu acelenin sebebi? ‘Black Box’ denilen tiyatro-performans-pop/rock konserleri mekânının bir benzeri örneğin Münih’in Gasteig adlı ünlü kompleksinin içinde yer alıyor. Orada 2 bin 500 kişilik bir filarmoni salonunun yanı sıra 250 kişilik bir de ‘Black Box’ vardır. Benzerleri dünyanın hemen her tarafında bulunabilir. Yani sizin anlayacağınız, Filarmoni Salonu projesi yükselmişken yere çakıldı, şimdi ‘kara kutu’nun açılması bekleniyor!
Şehrin son yıllarda kültür-sanat alanında aldığı ilk darbe değil bu. İstanbul’a Pera Müzesi’ni kazandıran İnan Kıraç, iki yıl kadar önce Tepebaşı’ndaki TRT binası ve yanındaki katlı otoparkı yıkıp, Bilbao Müzesi ve Walt Disney Konser Salonu’nun mimarı Frank Gehry’nin tasarımıyla, modern bir filarmoni salonu inşa edecekti. Projeler hazırlanmıştı. Başbakan bir akşam özel olarak Tepebaşı’na gelmiş ve projeleri dikkatle incelemişti. TRT’ye derhal taşınması talimatı verildi. Ama ne olduysa TRT o binadan bir türlü çıkarılamadı. İnan Kıraç da küsüp projenin peşini bıraktı. TRT o estetik harikası (!) binasında hâlâ çalışıyor.
Sanatsever İstanbulluların çilesi anlatmakla bitmez. AKM, Murat Tabanlıoğlu’nun gönüllü projesiyle modern bir hale bürünecek derken, geçenlerde açıklanan bir haberle, yapılacakların tadilattan ibaret kalacağını öğrendik.
‘Filarmoni salonu bulunmayan kültür başkenti’ dedik İstanbul için ama Büyükşehir Belediyesi gözlerden uzak tutmak için elinden geleni yapsa da İstanbul müthiş bir konser ve opera (evet yanlış okumadınız opera!) salonuna kavuştu geçenlerde. Viyana Filarmoni Orkestrası’nın İstanbul’da bu işe uygun olabilecek tüm mekânları gezip, gelecek yılın haziran ayında konser vermek üzere aralarından seçtiği Sütlüce Kültür ve Kongre Merkezi’nden bahsediyorum. Belediyenin Lütfi Kırdar’a rakip olsun diye çıkardığı anlaşılan (Buradaki etkinliklerden Lütfi Kırdar’ın talep ettiği rakamları istiyorlar çünkü) bu bina aslında iddialı bir filarmoni salonundan başka bir şey değil! Bunu ben değil o sahnede bu yılki Su Kongresi sırasında bir konser veren Tekfen Filarmoni Orkestrası üyeleri dile getiriyor. Konuştuğum üyelerin hepsi 3 bin kişiyle dolu Haliç Salonu’nda verdikleri konserde salonun akustiğinden çok etkilendiklerini söylüyor. Haliç’in zemininin halıyla değil parkeyle kaplı olması da yapım sırasında akustik kaygıların gözetildiğini ispatlıyor.

Opera da sahnelenebilir
Sahnede orkestra çukuru da var yani opera salonu olsun bilinciyle inşa edilmediyse bile (ki o bilinçle yapıldığını sanmıyorum) burada en azından bazı modifikasyonlar yapılarak opera da sahnelenebilir gibi gözüküyor. Konuştuğum İstanbul Devlet Opera Balesi Müdürü Suat Arıkan Sütlüce ile hiç ilgilenmediklerini söylerken İstanbul Devlet Senfoni Orkestrası Müdürü Gülten Çapan, salonsuzluktan kıvrandıkları şu dönemde sezon programını yaparken konunun üzerine epeyi gittiklerini ama Sütlüce’nin ışık ve ses sistemlerinin o tarihte henüz ihalesi yapılmadığı için ilerleme kaydedemediklerini belirtti. Bugünlerde salonda AKP’nin toplantıları düzenleniyor.
İzmir Belediyesi çok doğru bir kararla, Saygun Konser Salonu’nu İzmir Devlet Senfoni’ye tahsis etti. İstanbul Belediyesi de, salonsuz kalan İDSO ve İDOB’a AKM yeniden açılana kadar, altyapısını tamamlayacağı Haliç Salonu’nu bedelsiz tahsis etmelidir.

SEVİN OKYAY - Hayatımızın anlamı azalacak

SEVİN OKYAY

Okudum, inanmadım. Bizim çocukların bir şakasıdır belki dedim. Olur mu, olmaz ama insan bunca yıldır alıştığı, üstelik de sevdiği bir dergiden ayrılmak istemiyor, böyle bir ihtimali aklına bile getirmek istemiyor. Oysa Kasım sayılarında düpedüz veda ettiler. Diyorlar ki, acı haber daha önceden İnternet’e düşmüş, ben görmedim ama.
Her şeyden önce arkadaştık, meslektaştık. Muhtelif yerlerden, muhtelif vesilelerle.. Başından bugüne kadar Roll camiasından (diyeceğim) Yücel Göktürk, Derya Bengi, Ogün Güner, Siren İdemen, Merve Erol, Serkan Seymen, Erdir Zat arkadaşlarımızdı. Ama Roll’un sürekli aldığım tek yerli dergi olmasının nedeni onlar değil, yarattıkları derginin kendisi. Roll’a güvenirdim, orada okuduklarımdan şüphelenmedim hiç. Yıllardır yolumuzu aydınlattı, hayatımıza anlam kattı, bize yeni sanatçılar tanıttı, tanıyoruz sandıklarımızı bazen yeniden tanıttı. Adam gibi bir bir müzik dergisinden beklenecek her şeyi yerine getirdi. Üstelik de yıllar yılı satılmadı, sisteme boyun eğmedi, bildiğini okudu. Bu yüzden çok üzülüyorum işte, hayatımızın anlamı azalacak diye.
Vedalarını krize bağlayanlar var, bir nebze etkisi de olmuştur mutlaka. Ama onlar sebebin ekonomik olmadığını söylüyorlar. “Öyle olsa, Roll’un hiç çıkmaması gerekirdi” demişler. “Hadi çıktı, birkaç sayıda tası tarağı toplardı. Sebep ekonomi değil, zevk ilkesi.” Lafın kısası, Sisyphos (Camus’nün yorumladığı şekliyle) gibi taşı sırtlarına alıptepeye taşıp aşağı yuvarlamaktan eskiden zevk alıyorlarmış. “Kasım 1996’da, bundan 13 yıl önce, şeytana ve Camus’ye uyup o taşı taşımaya başladık. 144 defa periyodik, altı defa da özel vesilelerle tepeye çıkardık, yazıp çizip yuvarladık. Üç-beş kişiydik, upuzun bir künye olduk.”
Şimdi ise öyle bir noktaya gelmişler ki taşıdıkları tas da, üzerine yazıp çizdikleri de, onu yuvarlanırken seyretmek de eski zevki vermez olmuş, ne yazık. Facebook’ta karşıma çıkan açıklamalarında Turgut Uyar’dan alıntı yapıyorlar, iki Tuncel Kurtiz anekdotu patlatıyorlar. Bir Tom Waits muhabbeti olmuş. (ah, ahir ömrümüzde burada canlı canlı görmek nasip olacak mi?) Bizim paniğimiz onlara hiç bulaşmamış sanki. “Darbe oldu, çöktük yani...” demişim
orada. Gerçekten de öyle oldu. Neyse ki, Sisyphos zevkinden vazgeçmiyorlar. Taş başka taş olacakmış sadece. Göreceğiz bakalım, şeytana bir daha uyacaklar mı?
İyi haber ise, Express’le ilgili. Aynı adamlar, aynı tavır, farklı mesele. Aslında, ağızdan çıkan söze bağlı kalma meselesi. On altı yıl boyunca o kadar yıl önce ağızlarından çıkmış söze bağlı kaldılar. 1994 Ocak’ından 1997 Ocak’ına kadar, o sözün ardını kovaladılar. Yoldaki karanlık tüneller de zevkliymiş hani. Haftalık Ekspresi’i ekonomi bitirdi diyorlar. Ancak, 2001’de yeniden yola koyuldular, çünkü “Vedat Okyar’ın dediği gibi, deli gömleği ütü tutmuyor”. Tutar mı hiç? Bu sefer aylık olarak ve Postexpress adıyla. Sonunda ‘post’ da kayboldu gitti. Kasım 2009’da ‘post’ sayılarının 100’üncüsü çıktı. Daha önceki 154 sayıyla tam 254 Express ediyor. “Şimdi makas değiştirme zamanı.
101. sayı, Express’in üçüncü döneminin ilk sayısı. Haftalık, aylık derken, Express bundan böyle 15:35 Katarı. Yani 15 günlük. Bir ihtimal 15 Aralık’ta karşımızda, bir ihtimal biraz rötar yapar.
Sonunda Roll’umuzla vedalaştık, ister istemez. Ne yapalım, önce onlar vedalaştı. “Müsaadenizle bir veda sigarası yakalım, bir veda ‘kalem’i yuvarlayalım. Diyarbakır meyhanelerinde ‘kalem’ deniyor ‘yolluk’a... İlk yudum Turgut Uyar’ın ruhuna”. Sonra da şöyle demişler,
“Vedalaşırken gözlerinden öpelim Leo Ferre’yi: Tenk yu şeytan! Bize Roll’u verdiğin için.”
Biz de size teşekkür ediyoruz. Bunca zamandır bize Roll’u verdiğiniz için.

UĞUR VARDAN - Bursa'nın ufak tefek festivali...

UĞUR VARDAN

Osmanlı'nın eski payitahtı, geçen hafta boyunca yedinci sanatla haşır neşir oldu. 'Yeşil Bursa'da zaman sinemaya ayarlandı, şehir yerli yabancı birçok sinemacıyı ağırlarken ahalisini de birçok filmle buluşturdu. İşte 4. Bursa İpek Yolu Film Festivali'nden geriye kalanlar...

‘Uluslararası yarışma’da ‘En iyi kadın oyuncu’ ödülünü ‘Francesca filmiyle Rumen oyuncu Monica Birladeanu aldı. Sinemamızın emektar yıldızları da, Bursa’ya ‘izlerini’ bıraktı.
fotoğraf: ZUHAL UZUNDERE / AA
fotoğraf: RECAİ GÜLER / dha

BURSA - Geçen hafta ‘Bursa’da zaman’ sinemaya ayarlıydı. Osmanlı’nın eski payitahtı, hâlâ modernizm sonrasına direnen onca yapısıyla hem festival için kente gelen konuklarını ağırladı, hem de kendi sakinlerine elinden geldiğince bir şenlik yaşatmaya çalıştı. ‘Yeşil’ kentin sinemasal heyecanı aslında, yolun çok çok başında. Çünkü Bursa İpek Yolu Film Festivali, bu yıl dördüncü kez düzenlendi. Dolayısıyla daha çok katedilecek yolu, daha çok aşılacak engeli, daha çok yüzleşecek derdi var festivalin. Üstelik bu yıl 46’ncısı gerçekleştirilen ve bu ülkenin en eski festivali konumunda olan Antalya’nın bile onlarca sorun içinde yüzdüğü bir ortamda, henüz ‘Agu’ deme aşamasındaki bir etkinliğin elbette olacak kimi problemleri Karagözüm...
Neyse, biz bu yılki adımdan kalan izlerin ardında kısa bir tura çıkalım. Öncelikle benim için değişik bir deneydi. İlkokulu bitirdiğim, ebeveynlerimi yitirdiğim, sinemaya, futbola ve dahi hayata dair birçok şeyin ilk adımlarını attığım bu kente, bir festival dolayısıyla gelmek farklı bir ruh durumuydu elbet. Ama malum, bir profesyoneldim ve araya mesafe koymalıydım. Koydum da.

Oysa dağ da var, deniz de
Festivalin en büyük sorunu olarak zamanı göze çarpıyor. Çünkü bu mevsimde, denizi (Gemlik ve Mudanya yaklaşık yarım saat uzaklıkta) ve dağı gibi iki büyük zenginliği olan bir kent, iş bu avantajlarından yararlanamıyor. Sinemayla bunların ne ilgisi var diyeceksiniz? Pazarlama ve iletişim çağında, yerli ve yabancı konukların gönlünü böyle alırsanız, gelecek yıllar için yatırım yaparsınız. Festivalin gerçek muhatabı sayılan üniversite öğrencileri için de bu günler vize haftasına rastgeliyormuş (hoş ben üniversite hayatım boyunca hem dersleri, hem de sınavları kırıp sinemaya gitmiştim ya).
Peki ama çözüm ne? Martta Ankara, nisanda İstanbul, haziranda Adana, ekimde de Antalya’da festival var (Mayısta da Cannes’ın yolu tutuluyor). Peki Bursa’ya uygun zaman nedir? Üstelik mesele sadece festival takvimleri arasında uygun zaman dilimini bulmak değil, ‘ulusal yarışma’ bölümünde boy gösterecek filmleri de saptamak. Bursa’da ‘en iyi film’e verilen ödül miktarı 50 bin lira olunca, bir kere rekabetin koşulları dengesizleşiyor (Bu ödül Antalya’da 300 bin, Adana’da 250 bin lira). Bu durumda da, Adana ve Antalya’da şans denendikten sonra Bursa’ya katılmaya karar veriliyor. Dolayısıyla tıpkı bu yıl olduğu gibi vasat filmlerle dolu bir seçki sunuluyor. Oysa, festivalin diğer bölümlerinden mesela ‘uluslararası yarışma’ ve ‘panorama’da boy gösteren yapımlar son derece doyurucuydu. Festivalin mutfağında emeği geçenler, yakın bir zaman içinde bir tür ‘Çalıştay’ gerçekleştireceklerini ve burada, geleceğe ait kararları, hep birlikte alabileceğimizi belirttiler. Dolayısıyla, bu konunun yakında çözüleceği kanaatindeyim (tabii ki ödül miktarını değil, zamanlamayı kastediyorum).
Öte yandan festivalciler misafirperverlikte, kulvardaşlarının gerisinde değildi. Her gece, Bursa’nın ‘meşhur’ yerlerinde yemek verildi, dost meclisleri oluşturuldu, ‘sinemanın dili evrenseldir’ şiarından yola çıkarak yabancı konuklarla, diller bilinmese bile kaynaşıldı. Bu noktada küçük ama mide bulandırıcı bir olaydan bahsetmeden geçemeyeceğim.
Yeşilçamcılar, bu yıl özellikle Antalya’da yeniden onurlandırıldı, geçmişteki günlerine döndürüldü. Zaten kimse de onlarsız bir sinemayı kabul etmek istemiyor. Dolayısıyla ortada en azından genç nesil açısından bir sorun yok. Ama nedense, ‘onlar’ (elbette hepsi değil) bir noktadan sonra, diyet ödetmeye kalkıyorlar. Mesela Bursa’daki festivalde geçmişin jönlerinden Engin Çağlar, imajıyla her kuşaktan seyircinin gözdesi olan Nuri Alço gibi isimler de ağırlandı. İkili her yerde ilgi gördü, okullarda panellere davet edildi, hayranlarıyla fotoğraflandı, kısaca hoş izler bıraktılar, diyecektik ki sonuçta nahoş bir olaya imza attılar.

Yeşilçamcılar ayıp etti
Festival kapsamında Altınceylan isimli yerde verilen davetlerin ikincisinde, festivalin neşe kaynağı haline gelen Kırgız oyuncu Ilimbek Kalmouratov, önce Kafkas dansı yaptı ve alkışları topladı. Sonrasında ise “Ama rap yapamaz ki?” cümlesi eşliğinde tahrik edilince, o işe de soyundu ve rap konusundaki yeteneğini de gösterdi. Kalmouratov’dan önce, sahneye çıkan ve ‘uluslararası yarışma’da en iyi film ödülünü alan ‘Ressam’ filminin başrol oyuncusu Sergio Pangaro da, Napoliten klasiği ‘Santa Lucia’yı söylemişti. Ortam işte böyle şenlenmişken, Engin Çağlar, Nuri Alço ve Selda Alkor üçlüsü mekânı terk etti. Birşeye kızdıkları belliydi. Gittim, mekânın yöneticisi konumundaki kişiye meseleyi sordum; “Abi biz herkesi memnun etmeye çalışıyoruz ama olmuyor, görüyorsun insanlar eğleniyor. Ama onlar ‘Bu ne biçim müzik’ dediler, kızıp gittiler. Bu durumda bizim de kalbimizi kırdılar” cümleleri eşliğinde durumu özetledi. Ben de, “Boş ver, üzülmeye değmez” diyerek arkadaşı avuttum (Neyse ki masada o gün doğum günü kutlanan Süleyman Turan kaldı ve farklılığını gösterdi).

‘Bahtı’ açılmayagörsün
Bir de ‘ulusal yarışma’nın seçimlerine değinelim. Tamam, bu toplamda zaten neyi seçeceklerdi ama ödüllere boğulan ‘Bahtı Kara’, sıradan, dağınık ve olmamış bir filmdi. En azından biz sinema yazarlarının çoğuna göre. Bence ‘Mommo’, en iyi film, Atalay Taşdiken en iyi yönetmen, Mert Fırat da en iyi erkek oyuncu ödülünü daha çok hak ediyordu (Ama ‘En iyi kadın’da Saadet Işıl Aksoy’a itirazım yok). Neyse malum, her jürinin beğenisi farklıdır, Bursa’da da böylesi uygun görüldü.
Ne diyelim, beşinci yılda yine kestane şekerli, yoğurtlu İskenderli ve de termal havuzlu festival ortamında buluşmak üzere... Otel lobisi muhabbetleri de cabası...

TANIL BORA - Sis içinde dejavu - bir kartal rüyası

TANIL BORA

Beşiktaş, Fenerbahçe'yi dört sezon sonra yenebildi. Kartal-Kanarya kuvvet dengesine uygun bir skorla. Şimdi dejavu sarhoşluğunda: Acaba yine geçen seneki gibi, işi bitmiş denirken, arkadan yetişip... Galatasaray liderlik fırsatını kullanamadı. Trabzonspor'da teknik direktör mezarlığının 24. taşı Broos adına dikildi

Ernst ve Fink ikilisi, Fenerbahçe karşısında Daum’dan daha ‘akıcı’ ve yakıcı Almanca konuştular.
FOTOĞRAF: Cengiz Malgır

Bağış Erten, derbiyi kaplayan sisin selâmını Attilâ İlhan’a gönderdi, Polyannaca. Halbuki, kendisinin de dediği gibi, ‘riyanın çirkefiyle’ kaplı futbol ortamımızda, o ‘beyaz karanlıktan’ rahmet isteyen, Tevfik Fikret olmalı. Ama peki, iyimser olalım, Süperlig’in koşu yoluna Premiership’in sarı topunun yuvarlanmasını da hayra yoralım.
Ernst ve Fink, Beşiktaş’a, Daum’unkinden daha akıcı bir Almanca konuşturdular. İki asistiyle İbrahim Üzülmez, sadece sol kanadın volan kayışı olmadı, bir olgun oyuncu sahnesi sundu. Serdar Özkan, artık kaçırdığı her golde bir ÖSS sezonunu harcamışçasına yıkılıyor.
Maçtan önce sanal âlemde siyah-beyazlıların Liverpool sekizlisiyle alay eden Kâzım’ın bomboş geçen 75 dakikasının kırmızı kartla nihayetlenmesi, tribün halkının küçük dünyasına ek bir armağan oldu.
Fink’in golü: gelişine vuruşun fiyakası. Yerçekimi ivmesinin insanoğlunun hükmü altına girdiği an. İbrahim Üzülmez’inki gibi boştaki adama güzelce süzülüp gelen ortalarda, gökten kısmet elmasının düştüğünü sezen güngörmüş izleyiciler ‘vur gelişine’ diye tespih duasına dururlar. Bir oturur da semâya yükselmeyip isabetli giderse, kim tutar onu! Denge ve zamanlama ustalığı, tamam, ama mutlaka biraz da ‘ayağa oturma’ piyangosudur bunlar. Mahallenin şık abisi kendine elli orta yaptırtır da anca ikisi ‘oturur’ ayağına.
Klişelerin sinir bozucu bir yanı da, taşıdıkları az buçuk hakikat payındadır. Daum Fenerbahçesi’nin Alex bağımlılığı hakkındaki klişe yorumlarda da böyle bir hakikat payı var. Alex’in yan ısıra Emre B. de mühim galiba. Asabiyeti ve saldırganlığıyla bu oyunu sevenleri ifrit etmekle kalmayıp takımına hasar verebiliyor ama o olmadı mı da Fenerbahçe’nin orta sahası sönümleniyor.
Galatasaray-Manisaspor pres çarpışması, beraberlikle sonuçlandı. Kewell ve Nonda’nın ters dip köşelere kaleciyi donduran dokunuşları karış farkıyla dışarı gidince, Tarzan daldan dala sıçrayışlarının mükâfatını aldı. Ayhan’ın çıkarken devrettiği kaptanlık pazubandını Sabri, Topal’ın eline tutuşturdu, Topal Sabri’ye geri vermeye çalıştı, olmayınca Uğur’u sobeledi. Belki Cemal Nalga’yı bulsalar, ona takacaklardı bandı. Galatasaray’da 16. yılına giren Sabri’nin geçen sezon da Kocaeli maçında kaptanlık pazubandını yanlışlıkla eldiveniyle birlikte yere atması hadise olmuştu. Banttan kaçması bu kötü anıdan mı, yoksa kendine yakıştırmamasından mı? Kıdem, liderlik, efendilik, olgunluk kriterlerini toplayıp çarpınca kim çıkar sizce Galatasaray’da?
Antepspor orta merdivende step dansını sürdürüyor. Antep’te kaleci Ivankov’un direnciyle kazanan Bursaspor, deplasman klasmanında 14 puanla lig lideri. Bursa’da gol demokrasisi sürüyor: Turgay’ın 4, dört kişinin 3’er, dört kişinin 2’şer, üç kişinin 1’er golü var. Beşiktaş da gol demokratı: Bobo 3, Fink 2, 8 adam 1’er gol attı. Keza Antalyaspor ve Ankaragücü’nde 3 gollü birer (Necati Ateş, Emre Aygün), 2 gollü iki ve üç, birer gollü 7 ve 5 kişi var.
Kayserispor ise gol işini tek adamla halledenlerden. Diyarbakırspor’a iki sayı yapan Makukula, toplam 10 sayıyla gol krallığında iyice öne geçti. Gençlerbirliği stratejik bir galibiyetle üstteki salkımın tanesi olma iddiasını sürdürdü. İstanbul Belediyesi sadece dört kez yenildi ama bu dört maçta 16 gol yedi. 8. sırada olmasına rağmen gol averajı eksi. Ankaraspor kredilerinin de katkısıyla şimdilik sadece 5 takımın gol averajı eksi bakiye veriyor.

Broos gitti, Sollied geldi
Kasımpaşa yenilgisiyle üst salkımdan iyice uzaklaşan Trabzon-spor’da Broos istifa etti, yönetim de Yıldırım Demirören’in tribünlere yaptığını takıma yapmaya soyunmuş görünüyor: kadro dışılar, cezalar. İki uzaktan vurulan bilardo topuyla öne geçtiği maçı kopartan Kasımpaşa, dört haftadır yenilmedi ve 8 puan topladı.
Broos gitti ama Ankaragücü’nün Norveçli Tront Sollied’le anlaşmasıyla yabancı teknik direktör sayısı konsolide edildi. Fair-play liginde küme düşme hattında yer alan Eses-Ankaragücü, 2 kırmızı 5 sarılı bir maç oynadılar, Mehmet Yılmaz sakatlandı, oyuncular birbirine girdi, Rıza Çalımbay ter ter tepindi. Ama bir nevi yalancı yüksek tansiyon, aslında olaysız bir maç. Köte ve gerçek olan maçtan önceki olaylar. Hiç sevişmeyen Denizlispor-Antalyaspor karşılaşmasının olayı ise, Antalya’nın maçın her aşamasında galibiyeti kaçırışı. Bir de, Ömer Çatkıç’ın her kurtarışını zafer yumrukları ve naralarıyla kutlamayı alışkanlık haline getirmesi.

ERKAN GOLOĞLU - YAKINDAN KUMANDAN

ERKAN GOLOĞLU

Cumartesi akşamı skor olarak beklemediği bir yenilgi alınca, Fenerbahçe'de, telaşlı, bir o kadar da ümitli bir bekleyiş başladı. En azından çevremde azımsanmayacak bir taraftar grubu, Ağbi, Cemal Nalga bu maçta da oynamış olamaz mı diye birbirlerinin gözünün içine bakıyor.

Her şey milliyetçilik için...
Cumartesi akşamı skor olarak beklemediği bir yenilgi alınca, Fenerbahçe’de, telaşlı, bir o kadar da ümitli bir bekleyiş başladı. En azından çevremde azımsanmayacak bir taraftar grubu, “Ağbi, Cemal Nalga bu maçta da oynamış olamaz mı” diye birbirlerinin gözünün içine bakıyor. Bir mucize bekliyorlar. Neden olmasın? Düşünsenize, Ferrari görünümlü Cemal Nalga!
İşin şamatası bir yana, Türk sporu, artık lise müsabakalarının bile bulaşmadığı bir skandala tanıklık etti. Bizim zamanımızda böyle tek tük olaylar olurdu. Şehrin birincisi olan basketbol takımı, gruplara giderken, sahte lisansla diğer bir iki liseden oyuncu devşirirdi. Becerikli beden eğitim hocaları, Tufan’ın lisansına Cemal’in resmini koyup, Tufan’ın ana babasını, doğum yerini tarihini bir güzel ezberletirlerdi. Futbolda da voleybolda da görürdük, duyardık böyle hadiseler. Fakat biri çıkıp da “Profesyonel liglerde de bunu göreceksin Erkan Goloğlu” deseydi, gülüp geçerdim herhalde.
Bu skandalın ortaya çıktığı basketbol derbisi, oyun dışı yaşananlarla ziyadesiyle utanç vericiydi, zaten. Galatasaray Cafe Crown (GSCC) basket takımının kendi başına ördüğü çorap sonrası, takımın hocası Okan Çevik’in açıklamaları, beni daha çok şaşırttı: “Milliyetçi duygularıma yenildim. Türk bayraklarıyla bizi desteklemeye gelen gurbetçilerimizi sevindirmek istedim.” Hoca üç yıl hak mahrumiyeti cezası da almış. Şimdi bunları yazarak bir de ben üstüne gitmiş olmayayım. Ama bu sözler daha vahim değil mi? Demek hoca, milliyetçiliğin, olimpik ruha bu kadar aykırı bir hareketi mazur gösterebileceğini düşünüyor. İnsanın aklına ‘vatan için kurşun atan da şereflidir, yiyen de’ raconu geliyor.
Hadi Cafe Crown’undan geçtim, adı Galatasaray veya başka bir şey olan bir basketbol takımının ‘milli hisler’le ne ilgisi olabilir? GSCC başka bir ülkenin takımına yenildiği zaman, bu ülkede yas ilan edilip, bayraklar yarıya mı iniyor? Hoca kimi kandırıyor, Allah aşkına? Böyle bir yenilginin milli felaket gibi algılanmasındaki saçmalık zaten ayrı bir konu da, ne zamandır bir basketbol takımının maçı bu ülkede ‘milli mesele’ oldu? Hani Olimpiyakos’la Efes oynasa bile, artık ne Yunanistan’da ne de bu ülkede olay oluyor. Yenen takımın oyuncuları ve teknik kadro vatan kahramanı, yenilenler de vatan haini muamelesi görmüyor. Herkes rahat olsun.
Evet, milliyetçilik hâlâ tribünleri ateşleyen bir fitil. Diyarbakırspor’un özellikle dış maçlarında yaşananları birlikte gördük, yaşadık.
Ama basketbol gibi, sporumuzun ‘mürekkep yalamış’ kesiminden, üstelik teknik kadronun en tepesinden birinin ağzından böyle hamasi laflar duymak, biraz sevimsiz kaçtı. Umarım, ‘savunma sınırları’ içinde kalan sözlerdir.

BANU K. YELKOVAN - Hani bize? Hani bize?

BANU K. YELKOVAN

Nasıl olur da olur, Cemal Nalga skandalı meydana gelir? Yiğiter Uluğ'un dikkatini çektiği gibi sen basketbolu futbola çevirirsen, yenmek burada her şey, yenilmek de dünyanın sonu anlamına gelirse, basketbolcuların şirazesini de böyle şaşırtırsın işte

Can Barslan’ın karikatürünü yeni gördüm, dolayısıyla yeni güldüm. Bu arada Türkiye Basketbol Federasyonu Galatasaray Cafe Crown takımına verilen cezaları açıklamıştı: Sarı-Kırmızılılar cezalı Cemal Nalga’nın oynadığı tüm resmi maçlarda hükmen mağlup ilan edildi. İleride oynayacağı maçlar için de şimdiden -4 puan yazıldı hanesine.. Yiğit Şardan’ın başkanlık hayali, ikişer üçer yıl men cezası alan Cemal Nalga’nın, Okan Çevik’in, Mert Uyguç’un ve Koray Mincinozlu’nun basketbol hayatları fiilen bitti.
Bu konuyla ilgili herkes büyük şok içinde, kimse bu işin neden, nasıl yapılabileceğini anlamıyor, anlayamıyor. Bir hazırlık maçında? Binlerce kişi karşısında oynanan ve rakibin koçunun da Türk olduğu ‘önemsiz’ bir karşılaşmada? Koçun olaylar sonrasında yaptığı açıklamalar da ilginçti: “Oradaki Türk seyirciler tarafından o kadar iyi karşılandık, farklı formalar giymiş taraftarlar bizi o kadar can-ı gönülden destekledi ki. Milli duygularımıza yenildik...” dedi takımın antrenörü Okan Çevik yaptığı basın toplantısında.

Cezadan yana sıkıntı yok
Biz de ‘bu olaylar’ bizim hep serinkanlı anlarımıza denk geldiği için başımızı iki yana sallayarak, “Çok çok ayıp, nasıl yapabiliyorlar bunu? İnanılmaz!” dedik. Tribünden sahaya atılan yabancı maddelere “Cık cık cık..”, futbolcuya küfredene “Olmaz böyle şey...”, kazanma ya da seyirci baskısıyla, normalde yapmayacağı şeyler yapmak zorunda kalan profesyonellere ‘Spor ahlakından nasibini almamış zavallılar’ demesi çok kolay bize. Ne de olsa bizi, diyelim trafikte öndeki araba yolumuzu aldı diye küfrederken, sokağa çöp atarken, çocuğumuza bağırıp çağırırken, karımıza tokat ederken görüntüleyemediği için kameralar, hepimiz haza beyefendiyiz, lorduz. Hepimiz suçluluğumuz ispat edilene kadar masumuz.
Geçtiğimiz cumartesi Bağış’ın çok da güzel yazdığı gibi, bu ülkede cezadan yana bir sıkıntı yok. Baklava çalan çocukları bile hapislerde sürüm sürüm süründerebiliyoruz istersek, spor alemini sustalı maymuna çevirmek o kadar da zor değil. Verirsin 17 maç saha kapatmayı, bak bi daha yapabiliyorlar mı? Ama cezalar ‘adaleti’ sağlamadıktan sonra, ‘adalet duygusu’ veremedikten sonra maalesef bir işe yaramıyor. Zurnanın zırt dediği yer orası. Ben trafikte bütün kurallara uyarken, yandan gelen, affedersin ayı, sağdan emniyet şeridinden gelip hem de trafik polisinin gözünün önünde, önüme kırıp yolumu gasp edince zedeleniyor adalet duygum, berikinin sahaya atılan maddeye farklı tarifeler uygulanınca, bir üçüncünün aynı suça farklı ceza ya da hiç ceza çıkınca.. Çok kırılgan bir şey bu ‘adalet duygusu’, nadide bir çin porseleni gibi, çıt çıt çatlıyor durduğu yerde.

Galatasaray’daki skandal Can Barslan’ın bir karikatürüne de konu oldu.

Nereye bakıyoruz / bakmalıyız?
Burada hepimizin kaçırdığı şey Okan Çevik’in, Koray Mincinozlu’nun, Mert Uyguç’un bu hatayı nasıl yaptıkları değil, neden yaptıkları. Bence cevap Yiğiter Uluğ’un ‘acetobalsamico’ bloga yazdığı ‘Sakızlı Muhallebi’ isimli yazıda saklı. Ya da bir önceki sene yarı final oynatmasına rağmen, bir sonraki sene hazırlık maçlarında aldığı kötü sonuçlarla kovulan Murat Özyer’de. Sen basketbolu futbola çevirirsen, yenmek burada da her şey ve yenilmek dünyanın sonu anlamına gelirse , basketbolcuların şirazesini de böyle şaşırtırsın işte.
“Cemal Nalga, Tufan Ersöz’ün formasını giymiş, ceza almış.. E sen de ‘basın’ forması giyiyorsun ama aslında taraftarsın, sen ‘yönetici’ gibi yapıyorsun aslında cühelasın, sen ‘taraftar’ formanı giymişsin, özünde canavarsın. Sana ceza yok mu? Bize ceza yok mu?”

EFKAN BUCAK - Gine futbolu

EFKAN BUCAK

Dünya Kupası elemelerini geride bıraktık. Başarılı olanlar var, başarısız olanlar var... Batı Afrika ülkelerinden Gine'den ilginç bir haber aldık. Spor Bakanı Fodeba Isto Keira, eleme grubunda sürpriz bir şekilde yalnızca 3 puan alıp sonuncu olan milli takımlarındaki tüm futbolcuları ve...

Dünya Kupası elemelerini geride bıraktık. Başarılı olanlar var, başarısız olanlar var... Batı Afrika ülkelerinden Gine’den ilginç bir haber aldık. Spor Bakanı Fodeba Isto Keira, eleme grubunda sürpriz bir şekilde yalnızca 3 puan alıp sonuncu olan milli takımlarındaki tüm futbolcuları ve teknik heyeti kovduğunu açıkladı. Kovulan ve büyük olasılık milli takıma çağırılmayacak isimler arasında tanıdık isimler de var: Souleymane Youla (Eskişehirspor), İbrahima Bangoura (Denizlispor), Mamadou Diallo (Diyarbakırspor), Oumar Kalabane (Manisaspor), Kanfory Sylla (İstanbul BB), İbrahima Yattara (Trabzonspor).
Şimdi diğer çocuklara haksızlık etmek istemem ancak Youla ve Yattara isimleri size takımın neden dağıldığı hakkında bir fikir verebilir. Bir takımda 11 tane Yattara olduğunu düşünün. Hepsi müthiş yetenekli ancak disiplinsiz oyuncular... İşte Spor Bakanı da, büyük disiplinsizlik ve buna bağlı olan başarısız sonuçlar nedeniyle takımdaki herkesi kovdu. Bu disiplinsizlik zaten yıllardır Gine’nin başını yakan şey.
Çok net söyleyebiliriz ki, dünya futbolunda potansiyelini başarıya dönüştüremeyen ülkeler sırasında 1 numarayı bu küçük Batı Afrika ülkesi alır.
Yukarıdaki oyunculara ek olarak değişik dönemlerde Abedi Pele, Bobo Balde, Titi Camara, Souleymane Oulare, Pascal Feinduono, Almamy Schuman Bah, Pablo Thiam gibi isimlerin oynadığı ancak bir türlü Afrika Uluslar Kupası’nı kazanamayan veya Dünya Kupası’na gidemeyen ‘Syli Nationale’ (Ulusal Filler) lakaplı Gine, komşuları Senegal, Fildişi Sahili, Mali, Senegal ve hatta Burkina Faso’nun gerisinde kaldı.
Ülkede yıllardır etkili olan askeri cuntanın bu geri kalmışlıkta payı var elbette. 1958’de, Fransa’dan bağımsızlığını ilan eden ilk Batı Afrika ülkesi unvanına sahip olan Gine, 1984’ten bu yana askeri yönetimin elinde.
Devletin başında olanların istedikleri gibi at koşturduğu, milli takımı dağıtabildiği bir ortamda sporla siyasetin iç içe geçmemesi düşünülemez tabii. Bu müdahale 2000’li yılların başında öyle arttı ki, FIFA, Gine’yi uluslar arası müsabakalardan men etti. Sarı-Kırmızı-Yeşilliler de 2002 Dünya Kupası eleme grubundan atıldı.
Dünya Kupası elemeleri sürekli hazinli geçse de Ulusal Filler, 1976’da ikinci oldukları Afrika Uluslar Kupası’nda son üç organizasyonda çeyrek finale kadar yükseldiler ancak sürekli komşularına (Mali,Senegal, Fildişi Sahili) elendiler. Bu kez Afrika Uluslar Kupası’na da katılamayacaklar. Hükümeti sinirlendiren biraz da bu oldu.
Kulüpler seviyesindeyse, Gine 70’lerdeki büyük gücünü çoktan yitirmiş durumda. Takımlar ikinci veya üçüncü turun ötesini göremiyor. Şahsen, çocukluğumdan bu yâna çok sevdiğim Gine’nin (Uzun hikayedir) başarılı olmasını isterim ama bunun için biraz bekleyeceğim sanırım.

TÜRKER ALKAN - Ordumuz Kıbrıs'tan döner mi?

TÜRKER ALKAN

Davutoğlu ile birlikte 'komşularla sıfır sorun' politikası gündeme geldi. Bunun gerçekte ne kadar mümkün olduğunu hep beraber göreceğiz. Tabii ki bütün komşularımızla iyi geçinmek isteriz. Fakat bu her zaman olmuyor.

Davutoğlu ile birlikte ‘komşularla sıfır sorun’ politikası gündeme geldi. Bunun gerçekte ne
kadar mümkün olduğunu hep beraber göreceğiz. Tabii ki bütün komşularımızla iyi geçinmek isteriz. Fakat bu her zaman olmuyor.
Önümüzdeki günlerde Kıbrıs gündeme gelecek. Türkiye’nin Kıbrıs’ta geri adım atmasını isteyenler ‘Aman acele edelim’ diyorlar. Zira Kuzey Kıbrıs Cumhurbaşkanı’nın süresi nisan ayında bitiyor, yeni Cumhurbaşkanı seçilecek.
Ve bu kişinin şimdiki Cumhurbaşkanı Talat olmayacağı kesin gibi.
Kıbrıs’ta KKTC Cumhurbaşkanı Talat ile Kıbrıs Rum Lideri Hristofyas arasında yeni bir Kıbrıs devleti konusunda görüşmeler sürüyor.
Rumlar, henüz Talat başta iken bir anlaşmaya varma konusunda istekli gözüküyor. Ödünlerin en iyisini Talat verir diye düşünüyor olmalılar.
Fakat bu iş hiç de kolay olmayacak. Kıbrıs Rum halkı arasında yapılan bir kamuoyu yoklamasında Rumların çoğunun Türklerle birleşmeye karşı oldukları görüldü.
Türk tarafında da derin bir umutsuzluk var. Ekonomi kötü. Ada ekonomisine katkıda bulunan Türk üniversite öğrencilerinin sayısı bu yıl dörtte bir oranında azalmış. ‘Hiçbir şey değişmez burada’ diyorlar.
Talat ve Hristofyas hangi konularda anlaştılar? Herkes bunu merak ediyor. Hristofyas geçen gün önemli bir açıklama yaptı: “Talat, Türk askerlerinin Kıbrıs’tan gitmesini kabul etmiştir” dedi.
“Talat’la çözümün federasyon olacağı, tek egemenliği, tek vatandaşlığı, tek uluslararası kimliği benimseyen bir devlet olacağında birleştik. Kıbrıs’ın askersizleştirileceği ve Türk ordusunun asla olmayacağında anlaştık!”
Türkiye’nin Kıbrıs’ı ilhak etmek gibi bir niyeti yok. Güney Kıbrıs için bir tehdit oluşturmuyor. Fakat Kuzey Kıbrıs halkı için bir garanti oluşturuyor. Türk ordusu çekilecek olursa bu güvencenin kim tarafından ve nasıl sağlanacağı garanti edilmeden Türk ordusunun çekileceğini düşünmek safdillik olur!
Önümüzdeki günlerde Kıbrıs Rum yönetimi bize karşı AB kartını oynayacaktır: “Kıbrıs’tan
çekilmezsen AB’ye girişini veto ederim, engellerim” demeye hazırlanıyorlar. Bu boşuna bir çaba
olur. Nitekim Hükümet SözcüsüCemil Çiçek geçen gün açıkça söyledi: “Avrupa mı, Kıbrıs mı, derlerse biz elbette Kıbrıs deriz!”
AB için Kıbrıs’ı feda edecek bir iktidarın Türkiye’de fazla bir şansı olmayacaktır.
İşin aslına bakarsanız bu çözümsüzlük durumu Türk tarafından çok Rum tarafının işine yarıyor gibi.
Bol yardım aldılar, AB’ye girdiler... Şimdi Kuzey Kıbrıslı Türklerle birleşerek tüm bu avantajları bölüşmenin bir âlemi var mı?
Bekleyip göreceğiz. Önümüzdeki aylar çok şeylere gebe!

NURAY MERT - Bir 'devlet projesi' olarak Kürt açılımı

NURAY MERT

Başbakan'ın Kızılcahamam toplantısı bitiş konuşmasında bir husus çok dikkatimi çekti. Başbakan, bu ülkede AB'ye giden yol Diyarbakır'dan geçer diyen Başbakanlar oldu diye...

Başbakan’ın Kızılcahamam toplantısı bitiş konuşmasında bir husus çok dikkatimi
çekti. Başbakan, bu ülkede “AB’ye giden yol Diyarbakır’dan geçer diyen Başbakanlar oldu” diye başlayan dokundurmasına takılmadan edemedim. Mesut Yılmaz böyle dediği için “Hans, George Güneydoğu’ya doluşmuş, neden Konya’ya gitmiyorlarmış” diye
devam eden konuşmayı, MHP yapsa anlarım, ama Kürt açılımı diye yola çıkan bir partinin Yılmaz’ın bu sözlerine itirazı ne olabilir anlayamadım.
Kürt açılımı diye yola çıkan siyasi heyet, daha önce benzer bir çizgide yapılan bir konuşmayı neden yadırgar? Bu kadar yadırgıyorsa, ‘Hans, George’ edebiyatı yapıyorsa, şimdi kendisine benzer bir dille yapılan muhalefete neden bozulur?
Geçen haftaki bir yazımda da hatırlattım, zamanında, Dersim konusunu dolaylı biçimde telaffuz eden de Mesut Yılmaz’dı. Hasan Cemal’e 1992’de verdiği bir röportajda, Kürt meselesini dayatma ile çözme anlayışını eleştirmek üzere ‘Dersim mantığı’ ifadesini kullanmıştı. Yani, bu tartışmalar, Kürt meselesine farklı yaklaşımlar bu hükümetle başlamış değil. Mevcut iktidar, bu büyük meseleyi geniş katılımlı bir platformdan yola çıkarak, daha önce yapılanları, söylenenleri de ciddiye alarak çözmeye girişmiş olsaydı belki tablo daha farklı olurdu diye düşünüyorum.
Nitekim, 2005 yılında bir ‘aydınlar grubu’ olarak Başbakan ile görüştüğümüz tarihten bu yana, bu yönde hiçbir çaba harcanmadı. Başbakan’a ulaşıp ulaşmadığını bilemem, ama biz o zaman da, bu çabanın devamı olarak, mesela, farklı siyasi partilerden (halihazırda Meclis’te veya bir partide yer almayan siyasiler de dahil olma üzere) bugüne kadar Kürt meselesine kafa yormuş isimlerden bir çalışma grubu oluşturulmasını önermiştik. Bu önerimize de hiçbir karşılık bulamadık, o günden bugüne bu konuda başka bir çalışma yapıldığına da şahit olmadık.
Bu şartlar altında, iktidar partisinin ‘Kürt meselesini ben çözerim’ ve ‘ne zaman istersem o zaman ele alırım, ne çerçevede tartışılmasını istersem o kadar tartışırım’ tavrında demokratik bir zaaf olduğunu düşünüyorum. Dahası, bu süreç biraz da bu nedenle iyice çıkmaza giriyor diye düşünüyorum. Bu kadar otoriter bir dille nasıl bir demokratik ortam yaratılacak anlamakta zorlanıyorum. Başbakan, muhalefete cevap vermek adına, öyle bir ‘bayrak/ millet’ dili kullanıyor ki, bu memlekete demokrasi gelecekse onu da biz getiririz, sözümüz üzerine söz söyletmeyiz!’ tablosu oluşuyor.
Bu tablo içinde ‘Kürt meselesinin halli’ bir demokrasi meselesi olmaktan ziyade, giderek daha çok bir stratejik mesele görüntüsü veriyor. Demokrasi iddiası ikna ediciliğini yitiriyor. Tabii iktidarın demokrasi iddiasını gölgeleyen sadece bu konudaki üslubu değil, ülkenin içinde bulunduğu genel tek parti zihniyetine kayış gibi bir sorun da var. Ancak, bunu bir yana bıraksak bile, sadece Kürt açılımı çerçevesinde sergilenen tavır demokrasi üslubunu fazlasıyla zorluyor.
‘Milli birlik projesi’ başlığından, ‘devlet projesi’ iddiasına, bu açılımın dili giderek gerçekten de yeni bir ‘devlet’ dayatmasına dönüşüyor. İktidar, milliyetçi tepkiler üzerinden kendisini sıkıştıran muhalefet ile baş etmek adına, giderek daha fazla otoriter devlet üslubuna sığınıyor, itirazı olanı neredeyse ‘vatan haini’ ilan etmenin kıyısında laflar edilmeye başlanıyor. Bu memleketin ‘demokratları’ da, Kürt meselesi çözülecek umuduyla, Kürt meselesi üzerinden kurulan otoriter bir üslubu sineye çekiyor. CHP ve MHP safına düşmemek adına, bu demokrasi zaafı görmezden geliniyor.
Kimse kendini kandırmasın, daha fazla demokrasi istiyorsak, bu hedefimiz ‘memlekete demokrasi gerekiyorsa onu da biz getiririz’ mantığı içinden gerçekleşemez. Böyle bir muhalefeti olduğu kadar, böyle bir iktidarı da zamanında eleştirebilirsek, demokrasi umudumuzda yol alırız, yoksa boşa kürek çekmiş oluruz.

MURAT YETKİN - İzmir-Diyarbakır hattı

MURAT YETKİN

İki gün önce Erbil-Diyarbakır hattını Diyarbakır'da yazarken, aynı toplantıda konuştuğumuz HaberTürk yazarı Soli Özel, endişe içinde İzmir'i anlatıyordu.

İki gün önce Erbil-Diyarbakır hattını Diyarbakır’da yazarken, aynı toplantıda konuştuğumuz HaberTürk yazarı Soli Özel, endişe içinde İzmir’i anlatıyordu.
Kendisi de İzmirli olan Soli, İzmir’de daha önce laiklik konusunda (en geniş katılımlı Cumhuriyet mitingi) gördüğü kutuplaşmanın, Kürt açılımı, özellikle de Habur sonrasında neredeyse Kürt düşmanlığına varmaya başladığı saptamasında bulunuyordu. İzmir gibi doğudan yoğun göç alan bir şehir için bu tehlikeliydi.
Pazar günü, bir başka İzmirli gazeteci Ergun Babahan, Star gazetesinde ‘Kürtlerden korkan İzmir olamaz’ başlıklı yazısında benzeri endişeyi dile getiriyordu. İzmir’in modernlikten yalnızca Kordon’da rakı ve mini etekli genç kızları mı anladığını sorguluyordu. (Tarhan Erdem’in araştırmasına göre, Türkiye’de bir ‘endişeli modernler’ sosyal grubu var. Bunlar için laiklik tek siyasi kriter ve AK Parti’den gelen her harekete bu nedenle refleks olarak karşı koyuyorlar.)
Daha Babahan’ın yazısının mürekkebi kurumadan İzmir’den Ahmet Türk’ün de içinde bulunduğu DTP konvoyuna yönelik protestonun, siyasi protesto hakkı sınırlarını aştığı, yer yer saldırıya dönüştüğü haberleri geldi. Buna karşılık olarak da bir grup DTP’li MHP binaları önünde toplanmış, polis gerilimi havaya ateş açarak dağıtmıştı.
İzmir’den gelen şiddet dolu protestoya gerekçe olarak DTP’lilerin Habur’dan giriş yapan PKK militanı kıyafeti giydirdiği çocukları zafer işaretleriyle gösterilere katmış olması gösteriliyor. Ancak Özel ve Babahan’ın olaylardan önce yaptıkları saptamalardan, bu olmasa başka bir gerekçenin olayları ateşleyebileceği sonucuna varılabilir.
DTP’nin bu tepkilerin üzerine gitmekten çekinmediği de Aysel Tuğluk’un “Kürtler de yarın bir gün Diyarbakır’a kimseyi sokmazsa ne olur?” diye sormasından belli. Böyle bir eylemin çok kolay kışkırtılabilir, uygulanabilir ve herkes için çok ağır sonuçlara yol açabilir olduğunu unutmamak lazım.
Kürt açılımı, Türkiye’nin birlik içinde demokratikleşmesini sağlayabilirse, yalnızca iç barışa katkıda bulunmaz, aynı zamanda Türkiye’nin Batı’yla entegrasyonunu hızlandırabilir. Ancak gelinen noktada Türkiye’nin Batı’ya açılan penceresi İzmir ile, Doğu’ya açılan penceresi Diyarbakır’ı karşı karşıya getirmiş bulunuyor.
Hükümetin hesaplarına Erbil-Diyarbakır hattı kadar İzmir-Diyarbakır hattını da katmasında ülkenin selameti açısından yarar var.

PKK’lı Karayılan’ın son mülakatı
Dün hem gazetecilik bakımından, hem de Kürt açılımı sürecinin genel gidişi açısından en önemli haber PKK’nın Kandil’deki fiili lideri Murat Karayılan ile (muhabirleri Osman Sağırlı tarafından) yapılmış bir özel mülakatın yayımlanması idi.
Karayılan’ın dedikleri önemliydi, ona geleceğiz, ancak daha önemlisi bu mülakatın Türkiye gazetesinde yayımlanması oldu.
İki nedenden dolayı:
1- Muhafazakâr sağ ve iktidarı destekleyen çizgisini saklamayan Türkiye gazetesi, şimdiye dek DTP’nin resmi açıklamalarını dahi ‘bölücülük propagandası olmasın’ diye vermekten kaçınan bir yayın politikası izledi. PKK yöneticileriyle yapılmış mülakatların yayımlanmasına eleştirel yaklaştı. Dolayısıyla Türkiye’nin bu mülakatı yapması ve yayımlaması kaydedilmeli.
2- Karayılan’ın gazetenin bu özelliğini niteliğini bilerek, sözcüsünün ‘Türk medyası söylediklerimiz yerine akıllarındakini yazıyor’ ihtiyatıyla (ve ifadesiyle ‘uzun bir yoldan gelerek’) Türkiye gazetesine konuşmuş olması da yine kayda geçmeli.
Söylediklerinden öne çıkanlar ise şöyle özetlenebilir:
1- Kürt meselesinin Meclis’te tartışılması bile önemlidir. Ama ‘biz de 30 yıldır burada siyaset yapıyoruz’. PKK muhatap alınmalı.
2- ‘Silahlı mücadelede ısrar etmiyoruz’. ‘Kürt sorununun özerklik temelinde çözülmesi’ amacıyla
diyalog ve barışa varız.
Karayılan’ın talebi, kuşkusuz Anayasa değişikliği ve bir tür eyalet sistemi gerektiriyor. Ayrıca Kürt sorununda cesaret gösteren Turgut Özal ile karşılaştırdığı Başbakan Tayyip Erdoğan’ı ‘PKK’nın tasfiye edilmesi gereken bir mahluk’ gibi gösterdiği için eleştiriyor. Diğer yandan ‘Kürt sorununun kökü dışarıda’ tespitinde Başbakan Yardımcısı Cemil Çiçek ile birleşiyor.
Bu mülakatın sürecin seyri açısından önemi ileride daha iyi anlaşılabilir.

CENGİZ ÇANDAR - 'Açılım' ve Dersim'le ortaya çıkan Ak Parti ve CHP

CENGİZ ÇANDAR

Şu 'Açılım'ın en önemli yanlarından, hatta sonuçlarından biri Türkiye'nin 'siyaset denklemi'nin, bir başka deyimle 'siyasi kimlikleri'nin yeniden ve gerçekçi biçimde tanımlanmasına vesile olması oldu. Öncelikle ve özellikle iktidar partisinin ve ana muhalefet partisinin.

Şu ‘Açılım’ın en önemli yanlarından, hatta sonuçlarından biri Türkiye’nin ‘siyaset denklemi’nin, bir başka deyimle ‘siyasi kimlikleri’nin yeniden ve gerçekçi biçimde tanımlanmasına vesile olması oldu. Öncelikle ve özellikle iktidar partisinin ve ana muhalefet partisinin.
Ak Parti’nin ‘siyasi kimliği’ partinin lideri Tayyip Erdoğan’ın ‘Açılım’a ilişkin konuşmalarından ve açıklamalarından yola çıkılarak yeniden belirleniyor ve yeniden tanımlanıyor.
Aynı şekilde, CHP’nin ‘siyasi kimliği’ de Onur Öymen sayesinde, onun ‘Dersim tanımı’ üzerinden harekete geçen dinamiklerle yeniden tanımlanıyor veya farkediliyor.
Ak Parti’ye ilişkin ‘yeni algılama’ özellikle Radikal tarafından yansıtıldı. Gazetenin Genel Yayın Yönetmeni İsmet Berkan, Tayyip Erdoğan’ın partisinin Kızılcahamam toplantısında ‘Açılım’a dair yaptığı konuşmaları ‘Zihniyet Devrimi’ olarak niteledi. Berkan, Ak Parti liderinin (aynı zamanda Başbakan, malum) seçtiği sözcüklere, yaklaşımına dikkati çekerek, bunun bugüne dek ‘hiçbir merkez sağ partide rastlanmadık’ cinsten olduğunu vurguladı.
Gazetenin Ankara Temsilcisi Murat Yetkin ise benzer bir heyecan duygusuyla Tayyip Erdoğan’ın ‘Sizin hiç evladınız öldü mü, sizin köyünüz yakıldı mı?’ şeklindeki soru niteliğindeki sözlerin Diyarbakır kamuoyundaki güçlü ve olumlu yankısını aktardı.
Bana kalırsa, bunlar gecikmeli bir kavrayışı yansıtıyor. Eğer Ak Parti’nin kuruluşu, 2002 seçim programı, iktidarının ilk yıllarındaki AB doğrultulu- ‘icraat güzergâhı- ve Tayyip Erdoğan’ın kişiliği ön yargılardan arındırılarak doğru okunabilseydi, bu hükümlere çok önceden de pekâlâ varılabilirdi.
***
İşin ilginç yanı, Tayyip Erdoğan’ın kendisi de dahil Ak Partililerin önemli bölümü partilerinin ‘siyasi kimliği’nin aslında ne olduğunun pek ayırdında sayılmazlardı. Türkiye’deki medya dilinin Soğuk Savaş’ın bitiminden sonra hükmü kalmamış ‘sağ-sol’ ayırımına onlar da kapılmışlardı.
2002 seçimlerinin hemen sonrasında Kanal 7 Televizyonu’nda benim katıldığım bir haber saatinde -’Anchorman’ Ahmet Hakan idi- Ak Parti’nin kendisini ‘sağ’ ve ‘muhafazakâr’ olarak tanımlamasının doğru olmadığını, dayandığı toplumsal kesimlerin ve seçmen tabanının, örneğin Avrupa sol partilerinin dayanmayı ve seçmen olarak tasarladığı kesimler ile benzerlik gösterdiğini söylemiştim. Muhafazakârlık ise Avrupa siyasi terminolojisinde ‘tarihi anlamda aristokrasi arka planına ve burjuvazinin bazı bölümlerinin çıkarlarını temsili’ne dayandığını, Ak Parti’nin bunlarla hiçbir ilgisinin bulunmadığını, tersine ‘devrimci-reformcu’ konumda yer aldığını da sözlerime eklemiştim.
Aynı programa katılan, şimdi olduğu gibi o vakitte de parti liderinin çok yakınında yer alan milletvekili Ömer Çelik, itiraz etmiş, ‘muhafazakârlık’ tanımında direnmişti. Tayyip Erdoğan da öyle düşünüyordu. Kastedilenin Türkiye ölçeğinde ‘dini duyarlılık’ olduğunu, ‘muhafazakârlık’ ile ‘dini duyarlılık sahibi’ olmanın eşanlamlı algılandığını elbette biliyordum ama Ak Parti’nin kendisini ‘muhafazakârlık’ ile tanımlaması, kendisine haksızlık etmenin yanısıra ‘temsil gücü’ ve ‘siyasi rolü’nü daraltıcı nitelikte idi.
Şimdilerde, ‘Açılım’ın harekete geçirdiği dinamikler sayesinde Ak Partili olmayanlar tarafından ‘doğru teşhis’ konulmaya başlandı.
‘Açılım’ın harekete geçirdiği dinamikler, -şu ara Kürtlerden de daha ön planda Aleviler ve özellikle Kürt Aleviler için- Ak Parti’nin ‘zihniyet haritası’nı, ‘söylemi’ni, ‘Türkiye kavrayışı’nı değiştirecek yönde gelişiyor.
Dersim konusu bu anlamda CHP’de hasar açmakla kalmadı; Ak Parti’nin dar çerçevede bir ‘Sünni-Hanefi’ parti olmaktan çıkartacak ve bir ulusal-modern Türkiye partisi olmasının alt yapısını oluşturmaya başladı.
Ak Parti, Türkiye’nin 81 ilinin 80’inden milletvekili çıkaran, bu açıdan tek ‘ulusal parti’ idi zaten. Ne ilginç bir paradoks ki, Ak Parti’nin milletvekili çıkaramadığı tek il Tunceli (Dersim yani). Ak Parti’nin Türkiye harcını oluşturan kimlikler arasında en zayıf olduğu ise ‘Aleviler’.
‘Açılım’ ile açılan ‘Dersim Dosyası’, bu ‘denklemi’ tersyüz etmeye vesile olabileceği anlamda, Türkiye tarihinde belirleyici rol oynayacak önem taşıyor.
***
Açılan ‘Dersim Dosyası’, CHP ile Aleviler, daha arka planda ve daha da belirleyici önemde ‘Kemalist ideoloji ile Aleviler’ arasındaki görüntüdeki ‘Katolik nikâhı’nı bozucu bir işlev görüyor.
Alevi toplumumuz içindeki kaynaşma ‘Hafıza-yı Beşer’e emanet edilemiyor bir türlü ve üzerinden iki hafta geçmesine rağmen durulmuyor. Tersine
her geçen gün yeni bir ivme kazanarak, artıyor.
Bu kabaran kaynaşma halinin en çarpıcı göstergelerinden biri, Avrupa’ya Onur Öymen’in kundakladığı yangının ‘itfaiyecisi’ rolünü üstlenerek giden Kemal Kılıçdaroğlu’na gösterilen tepkiler.
Kemal Kılıçdaroğlu’nun kendisi çok ilginç sayılmaz. O bir ‘prototip’. Bugüne dek Alevileri dışlamış rejim ile -Aleviler üstelik katliamla ezilmiş Dersimli Kürt Aleviler- arasındaki ‘Alevi kökenli’ sahte yapıştırıcılardan biriydi.
Ona yönelik ‘Alevi başkaldırışı’ bir bakıma Alevilerin on yıllardır yerleştikleri siyasi konum ve ‘Kemalist ideoloji’yle yüzleşmelerinin anlamlı bir başlangıcı sayılabilir.
Bir ara, Deniz Baykal’a alternatif olarak ‘projelendirilen’ Kemal Kılıçdaroğlu’nun haline bakınız; Deniz Baykal-Onur Öymen hattının, yani bunca yıl Alevilerin desteğiyle esas olarak Alevileri dışlamış, zamanında onlara katliama uğratmış ve bunun sıkıntısını da hiç duymamış -bakınız Onur Öymen’in TBMM konuşması- rejimin kalkanı rolüne soyundu. Avrupa’da Aleviler bu rolü yutmadılar, kabullenmediler.
Türkiye’nin ‘siyasi denklemi’ radikal biçimde, Dersim üzerinden değişiyor. Herkes onunla birlikte değişiyor. Herkes yerli yerine, üstlendiği sahte kimliklerle değil, gerçek haliyle oturuyor.
‘Açılım’ sayesinde.
‘Açılım’ Türkiye’yi olumlu biçimde değiştirmeye başladı bile...

FUNDA ÖZKAN - Ünzile haykırıyor: Okumak istiyorum!

FUNDA ÖZKAN

Sezen Aksu'nun muhteşem şarkısı, Ünzile kaç koyun ediyor? Dünya tatlısı bir köylü kızının 'ağıtını' bu sefer Şebnem Ferah söylüyor. Bugünden itibaren televizyon ekranlarında rastlayacaksınızdır...

Sezen Aksu’nun muhteşem şarkısı, “Ünzile kaç koyun ediyor?” Dünya tatlısı bir köylü kızının ‘ağıtını’ bu sefer Şebnem Ferah söylüyor. Bugünden itibaren televizyon ekranlarında rastlayacaksınızdır, Halit Ergenç’in seslendirmesinde ‘Ünzile’leri, kendi kararlarını kendileri verebileceği bireyler haline getirebilmek için desteğe davet ediliyoruz, bizler, hepimiz.”
Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD), bir kez daha kız çocuklarına sahip çıkmaya çağırıyor.
Rahmetli Türkan Saylan hocanın da hayaliydi, eğitim imkânına kavuşan kız çocukların sayısını 100 bine çıkarabilmek.
ÇYDD, 20’nci yılında eğitimine destek verdiği öğrenci sayısını 75 bine ulaştırdı. 36 bini
ilk ve ortaöğretim imkânına kavuştu, 32 bin genç de üniversite-yüksek okul bursundan yararlanıyor.
Ünzile’nin hayatı, her ne kadar artık ‘okuma-yazma’ eğitiminde kullanılmasa da ‘okuma fişlerinde’ anlatılıyor:
“Okuyamıyorlar ama ne yazık ki çabuk öğreniyorlar.” dört tane okuma fişi:
“Töre-başlık parası-kuma-yoksulluk”
Gazete-dergi ilanlarında, sokaklardaki afişlerde rastlayacaksınız, “Karar sizin” deniliyor. Bir yanda 500 TL’lik çanta, diğer yanda “Okumak istiyorum” diye haykıran bir kız çocuğu.
Dün ÇYDD’nin toplantısında yeni kampanyaya destek veren sanatçı Gülriz Sururi, ‘Kurban Bayramı’na ilişkin çağrıda bulunuyordu.
“Sırat Köprüsü’nü bir koçun üstünde geçmektense, köprünün karşısında size el uzatan bir kız çocuğunun yardımını almak daha hayırlı olmaz mı?”
Bazılarını çok kızdıracak bir öneri, malum.
Gülriz Sururi de “Bari iki kurban kesecek olanlar, birinin parasıyla bir kız çocuğuna destek olsun” diyebildi.
Bir kurban parası, bir kız çocuğunun bir yıllık eğitimini fazlasıyla karşılayabiliyor.
Şunu da unutmamak gerekiyor, dün ÇYDD’nin toplantısında bir kez daha hatırlatıldı:
“Birleşmiş Milletler raporuna göre, eğitimde fırsat eşitliğini 2020 yılına kadar sağlayamayacak, 20 ülkeden biri Türkiye.”
Bizler, daha çok taşın altına elimizi koymazsak kız çocuklarının okullaşma oranında artış pek de kolay mümkün olmayacak.
Tüm öğretmenlerin, ‘öğretmenler günü’ kutlu olsun.

Türkan hocanın türküsü
Çağdaş Yaşamı Destekleme Derneği (ÇYDD) Fatih şubesinde hayata geçirilmiş, ‘Çağdaş Müzik Topluluğu.’
ÇYDD’de eğitim gören çocuklar büyüdüler, şimdi müzik grubuyla varlıklarını ifade ediyorlar.
Türkan Saylan hoca, grubun bir albümünün olmasını istemiş.
Neyse ki hasta yatağında dinleme imkânı olmuş.
Çocuklara şan, solfej, gitar dersleri veren müzik öğretmeni Muhammet Kart‘ın söz ve müziğine imza attığı ‘Umut Türküsü’nü dinliyorum.
Türkan hocanın türküsü.
Her daim umut doluydu, Türkan hoca, yaşadığı ‘her şeye’ rağmen.
Çağdaş Müzik Topluluğu’nun albümünün
adı da aynı.
“Gülümse doğan güneşe bir martı gibi
Örselenmiş yüreğinde hisset sıcaklığımı
Kahkaha çığlıkları çınlasın dinlenmiş
yeni günde
Bir çınar ağacı gibi yaslanmak yüzyıllara
Umudun türküsünü anlatmak, anlatmak her yeni güne
Dağlar var, dağlardan yüce sevda var göklerden yüce
Umudum var günden öte fikrim
çok ince”
Yağmur rüzgarlarıyla git uzak diyarlara
Damla ol düş toprağa, hayat ver tohumlara
Bir çocuk gülüşüne tutunup umudu taşı yarınlara.”

MAHFİ EĞİLMEZ - Krizden hemen öncesi

MAHFİ EĞİLMEZ

2008 sonu itibarıyla dünyanın en yüksek GSYH'sına sahip 20 ekonomisini aşağıda GSYH, nüfus ve kişi başına gelir olarak sıraladım (Kaynak: Dünya Bankası World Development Indicators) 2008 yılı...

2008 sonu itibarıyla dünyanın en yüksek GSYH’sına sahip 20 ekonomisini aşağıda GSYH, nüfus ve kişi başına gelir olarak sıraladım (Kaynak: Dünya Bankası World Development Indicators) 2008 yılı, küresel krize giriş yılı olduğu için ekonomilerin henüz darbe yememiş durumunu yansıtıyor. Bunu ileride yayımlandığında 2009 sonuçlarıyla karşılaştırdığımızda hasarın boyutunu tam olarak ölçme imkânımız olacak.
2008 yılında dünyanın toplam GSYH’sı 60.6 trilyon dolar. En büyük ekonomi olan ABD’nin GSYH’sı bunun yaklaşık yüzde 23’ünü, en büyük 20 ekonominin GSYH’ları toplamı da yüzde 80’ini oluşturuyor. ABD, en yüksek GSYH ve kişi başına gelir ile toplum olarak da birey olarak da bu ilk 20 ekonomi arasındaki en zengin ekonomi olarak ortaya çıkıyor. Kişisel gelir açısından bakarsak ABD’yi Hollanda, İngiltere ve Belçika izliyor. Buna karşılık Hindistan, Endonezya ve Çin toplamda zengin görünse de bireysel açıdan bu 20 ekonominin en fakirleri. Türkiye, dünya GSYH’sının yüzde 1.3’üne, nüfusunun yüzde 1.1’ini temsil ediyor ve kişi başına geliri dünya ortalamasının üzerinde bulunuyor.
Tabloda dikkat çeken ekonomiler Çin, Brezilya ve Rusya. Üçü de kısa sürede çok yukarılara tırmanmayı başardılar. Eğer dünya ekonomisi bu biçimde gelişmeye devam ederse beş on yıl sonrasında bu tablo ters yüz olacak ve başta Almanya, İngiltere ve Fransa olmak üzere gelişmiş bazı ekonomiler aşağılara inecek gibi görünüyor. 2009 krizi daha çok zenginleri etkilediğine göre tablonun 2009’da gelişmekte olan ekonomiler lehine değişikliğe uğramış olduğunu tahmin etmek zor olmasa gerek.

KORKMAZ İLKORUR - Aş, iş, girişimcilik

KORKMAZ İLKORUR

Çoğu kez söylediğim gibi krizden çıkış Türkiye'nin kendi sorunları ve güçlükleri ile yeniden karşı karşıya gelmesi anlamına geliyor. Diğer bir deyişle, Türkiye, iki yıldan beri yaşanılan küresel kriz ve ona uygun tedavilere ilişkin bir gündem yaşadı.

Çoğu kez söylediğim gibi krizden çıkış Türkiye’nin kendi sorunları ve güçlükleri ile yeniden karşı karşıya gelmesi anlamına geliyor. Diğer bir deyişle, Türkiye, iki yıldan beri yaşanılan küresel kriz ve ona uygun tedavilere ilişkin bir gündem yaşadı. Şimdi, bu gündem bitiyor ve ‘her koyunun kendi bacağından asılacağı’ yeni bir dönem başlıyor. O dönemde uygulanması gereken para ve maliye politikaları elbette önemli olacağından geniş bir şekilde tartışılmalı. Ama bu alanlarda ‘ağzımız ile kuş tutsak’ bile Türkiye’nin krizden çıkışını, yani işsizlikte ciddi bir düşüş ile sürdürülebilir yüksek oranlı bir ekonomik büyümeyi zorlaştıracak bir çok husus bulunuyor. Bunların çoğu, yıllarca süren vurdumduymazlığın, kısır gündemlerin ve politikasızlığın sonuçları olduğu için, sorun halinden çıkartılması da hayli uzun bir zaman alacak niteliktedir. Zaten, o yüzden “Türkiye bir sürekli ekonomik kriz içinde yaşamaktadır” demiyor muyuz?
Bu sorunların hepsini iyi para ve maliye politikaları uygulayarak çözmek mümkün değil. Ama iyi para ve maliye politikaları uygulamalanın bu sorunların aşılması için gerekli güven ve istikrar ortamının oluşmasına katkısı olacağı kesindir. Bu tür bir ortamın oluşması, bu sorunların aşılması için gerekli arz tarafı önlemlerinin alınması, bu bağlamda vergi tabanını genişletecek vergi reformunun yapılması, mikroekonomik reformlara eğilinmesi, gerek iç, gerekse dış kaynaklı yatırımların artmasını teşvik edici bir yargı reformunun gerçekleştirilmesi, buna bağlı olarak daha güven verici, keyfilikten uzaklaşmış bir düzenleme ve uygulama ortamının yaratılmasını kolaylaştıracaktır.
Bu belirttiğim sorun alanlarını çok daha fazla genişletip, derinliklerine inebilirsiniz. Ama, eminim ki, bunu bile yapmaya gerek duymaksızın tüm bunların çok büyük ölçüde ekonominin çok önemli bir bölümünü oluşturan ‘özel’ kesimi etkileyen sorunlar olduğunu tespit edeceksiniz. Dolayısı ile, bu alanlarda başarılacak iyileştirmeler özel sektörün ekonomiye katkısını olumlu etkileyecektir. Ancak, bu sorunların giderilmesi sürecine özel kesimin katılımının ve kendi üzerine düşen görevi kaçınmaksızın yapmasının şart olduğunu da hatırlatmakta yarar var.
Özetle, Türkiye yalnızca bu küresel krizden çıkışı değil, kendi yaşadığı sürekli kriz ortamını gidermenin, ekonomisini genişletmenin, yapısını değiştirmenin ve direncini arttırmanın gereklerini de konuşmalıdır. Bu bağlamda, geçen hafta National Bureau of Economic Research (NBER) tarafından yayınlanan bir çalışmayı sizinle paylaşmak istiyorum. Çalışmanın adı ‘Financing Constraints and Entrepreneurship’ (Finansman Zorlukları ve Girişimcilik), Working Paper 15498. Harvard Business School’dan William Karr ve Ramana Nanda tarafından kaleme alınmış.
Çalışma bana çok ilginç geldi. Zira, küresel kriz sonrasındaki sıkı maliye politikaları ortamında istihdam artışı ve ekonomik büyümede özel sektöre çok iş düşecektir. Türkiye’nin bir çelişkisi burada yatıyor: Aş ve iş yaratma gibi kısa vadede halledilmesi gereken önemli bir ihtiyaç; ama bunu temin edecek bir özel sektörün geliştirilmesi uzun vadeli ve planlı bir süreç gerektiriyor. Bu sürecin gerekleri ne kadar savsaklanır ve geciktirilirse, özel sektörün aş ve iş yaratmaya etkisi de o derece kısıtlı ve yavaş oluyor.
Özel sektörün ana itici gücü ‘girişimcilik’. Çalışma, tüm dünyada, ülke finansal zorluklarının, özel sektörün bu ‘olmazsa olmaz’ itici gücünün harekete geçirilmesini engelleyen ve geciktiren en önemli faktörlerden biri olduğunu vurguluyor ve ekonomik büyüme sürecinde oynadığı önemli role istinaden, girişimciliğin harekete geçirilmesini engelleyen bu finansal zorlukların azaltılmasının politika yapıcılarının ana görevlerinden biri olması gerektiği savunuluyor. Şüphesiz, çalışmada da belirtildiği gibi, bu tür bir gayret, gerçek hayatta politika yapıcıları olan siyasilerin ve düzenleyicilerin olduğu kadar finans sektörü kurumlarının da ciddi gayret ve katılımlarını ve bu unsurlar arasında üst düzeyde açık bir diyalog ve işbirliğini gerektiriyor. Bu, özellikle, girişimciliği, salt bir ‘para kazanma’ amacı ile değil, ‘topluma ölçülebilir ekonomik fayda üretme’ motifi ile geliştirmek için şart.
Çalışma konusu ‘girişimcilik’, Türkiye açısından çok önemli ve geçmişte, yararlanacağımız ciddi bir politika aracı olarak ele alınmış bir konu olduğunu söylemek çok zor. Devam edeceğim.

İSMET BERKAN - Siyasetin eski ve yeni coğrafyası

İSMET BERKAN

Sorumlu biri olma iddiasındaki bir insan neden yazısında İdris Küçükömer'in adını yazacağına Sencer Divitçioğlu'nun adını yazar, bir de üstelik sağ salim aramızda olan Sencer Divitçioğlu için 'rahmetli' der?

Sorumlu biri olma iddiasındaki bir insan neden yazısında İdris Küçükömer’in adını yazacağına Sencer Divitçioğlu’nun adını yazar, bir de üstelik sağ salim aramızda olan Sencer Divitçioğlu için ‘rahmetli’ der?
Birinci ve en makul ve en doğru cevap şu: Dikkatsizlikten, özensizlikten.
O yüzden önce Prof. Dr. Sencer Divitçioğlu ve ailesinden, sonra da okurlarımdan özür dilerim.
İkinci ve daha az makul ve daha az doğru olan bir cevap daha var, yazının başındaki soruya.
Prof. Dr. İdris Küçükömer, meşhur ‘Düzenin Yabancılaşması’ kitabını yayımladıktan, ‘Türkiye’de sağ aslında soldur, sol aslında sağdır’ dedikten sonra yapılan tartışmalarda, Sencer Divitçioğlu da önemli tartışmacılardan biriydi.
Bu tartışmaları yapıldığı gün değil, yapıldıktan en az on yıl sonra okumuş, dışarıdan izlemiş biri olarak benim kafamın karışık olmasından daha doğal bir şey de yok. Bütün nesildaşlarım adına konuşamam elbette ama benim kafam hep karışık oldu, hâlâ daha da öyle.
İşte bu karışıklığın bir sonucu da olabilir, dün bu köşede okuduğunuz, bazı okuyucu ve dostların kibarca uyardığı, bazılarının ise fırsat bu fırsat deyip acımasızca dalga geçtiği (ama hak etmedim de değil hani) ve benim de fena halde yüzümü kızartan yanlışlık.
***
Bu ülkeyi anlama ve tanımlama çabası öyle bitimli bir çaba değil. Herkes kendine göre tanımlamaya, anlamaya, anlamlandırmaya çalışıyor Türkiye’yi.
Ve işin kötüsü bütün tarifler, bütün tahliller bir yerinden eksik kalıyor. En azından bendeki kafa karışlığının en önemli sebebi budur.
60’lı yıllarda Türk solu içinde başlayan ve olmadık detaylara kadar inen tartışmalar, arkasından çok ciddi siyasi ayrılıklar getirdi. Sırf o ayrılıklara bakarak bile Türkiye’nin ne kadar zor tanımlanabilir bir ülke olduğunu görmek mümkün. (Mesela biri bana bunca yıldan sonra, Dev-Genç’in neden bölündüğünü anlatabilir mi, beni bu ayrılığın kaçınılmazlığına ikna edebilir mi?)
Her şeye rağmen, Türkiye’nin bilinçli veya bilinçsizce ‘normalleşme’ye doğru ilerlediğini düşünüyorum. ‘Normalleşme’den kastım, yalanda yaşama ve riyakârlık dozunun kabul edilebilir miktara inmesi hali.
Ak Parti iktidarının bu normalleşmeye ciddi hizmeti bulunduğunu düşünüyorum. 90’lı yıllarda Türkiye normalden uzaklaşmıştı, Ak Parti kaybedilen o zamanı büyük ölçüde telafi etti. En azından zihniyetler değişmeye başladı, umarım yakında uygulama da değişir.
***
Eğer Ak Parti gerçekten de dün bu köşede yazıldığı gibi siyasetin hem merkez sağ hem de sol taraflarını işgal ediyorsa, eski siyasi coğrafya ortadan kalktı demektir.
Eğer ‘normal’ olmaya doğru ilerliyorsak, siyasetin bundan böyle gerçek kavramlar etrafında yapılması gerek.
Cumhuriyetin sloganı, özgürlük-eşitlik-kardeşlik, biliyorsunuz. Biz hâlâ ‘özgürlük’ ve ‘kardeşlik’ bölümlerini halletmeye çalışıyoruz. Siyasetin normalde üstünde yapıldığı alan ise ‘eşitlik’ bölümü.
Belki duygusal tepki veriyorum ama Ak Parti’nin alternatifinin, bu partinin sağından değil solundan gelmesi gerektiğini düşünenlerdenim hâlâ. Çünkü AKP’nin sağı bana göre çok tehlikeli. Olası bir CHP-MHP koalisyonu kadar beni korkutan az şey var.
Oysa AKP’nin soluna yerleşecek bir muhalefet, daha fazla özgürlük ve en önemlisi daha fazla eşitlik talebiyle bu partiyi zorlayacak bir muhalefetin bir gün iktidar olma ihtimali ise beni hiç ama hiç endişelendirmez.

SERAP GÜZEL - Bayramda yemeklere dikkat

SERAP GÜZEL

Kurban bayramında özellikle şişmanlık, yüksek tansiyon, kalp damar rahatsızlığı ve şeker hastalığı olanlar beslenmelerine dikkat etmelidir.

Kurban bayramında özellikle şişmanlık, yüksek tansiyon, kalp damar rahatsızlığı ve şeker hastalığı olanlar beslenmelerine dikkat etmelidir. Ağır yemekler, aile ziyaretleri ve ısrar edilen tatlı ikramlarında aşırıya kaçmadan yemek sağlığınız için çok önemlidir.
Toplumumuzda aile ziyaretlerinde misafir ağırlamak çok önemlidir. Özenle yapılmış yemekler maalesef yaşlı genç, sağlıklı veya hasta fark gözetmeksizin yenmesi için herkese ısrar edilir. Bu konuda daha duyarlı olmalı, en azından sağlık problemleri olan kişilere yemek konusunda fazla ısrar edilmemeli ve ‘bir kereden bir şey olmaz sonra diyet yaparsınız’ düşüncesiyle hareket edilmemelidir. Sağlık problemleri olan bir kişiye bu şekilde davranmak daha ciddi problemlere neden olabilir ve o kişiye yapılacak en büyük kötülüktür. Bunun için gereken özeni göstermeye dikkat edilmelidir.

Kurban Kesimi İçin Hijyen

Her yıl ne kadar çok söylense de, televizyonlarda izlense de hijyenik olmayan sağlıksız ortamlarda kurban kesilmektedir. Sağlıksız ortamlarda yapılan hatalı kesimler hastalıklara neden olabilir. Hijyenik ve uygun ortamlarda kesilmeyen etlere hayvanların bağırsaklarında bulunan Escherichia coli, kümes hayvanları, kedi köpek gibi hayvanlardan bulaşan Salmonella, sığır derilerinde bulunan Staphylococcus aureus gibi bakteriler bulaşabilir. Kesilen etlerin korunması ve saklanması da sağlık için çok önemlidir.

Sindirim Problemlerine Dikkat

Etin sindirimi diğer besinlere göre zordur, özellikle yeni kesilen et daha sert olur ve sindirim zorluğuna neden olabilir. Eti buzdolabında birkaç gün bekletmek ve daha sonra tüketmek daha uygundur.

Kızartma Yapmayın
Eti pişirmek için kızartma yerine, ızgara ve haşlama tercih edin. Besin çeşitliliği için sebzelerle pişirmek daha sağlıklı olacaktır. Izgarada pişirmek için etin ateş ile arasındaki mesafe önemlidir. Ateşle et arasındaki mesafenin eti yakmayacak şekilde 15 cm olmasına dikkat edin.

Eti Doğru Saklamak

Eti büyük parçalar halinde dondurmamaya dikkat edin. Bir seferde yenilecek kadar dondurup çözdürmelisiniz. Eti kıyma haline getirirseniz daha kısa süre saklanır, kıyma buzdolabında 1-2 gün et ise 2-3 gün saklanabilir. Çözdürdüğünüz zaman etleri hemen pişirmeye dikkat edin.

Kurban Bayramının Amacına Ulaşmak

Bu bayramda kesilen kurbanları ihtiyacı olan kişilere dağıtmak ve amacına uygun davranmak hem vücudunuz hem de manevi duygularınız için doğru olacaktır. Asıl önemli olan paylaşmak ve ihtiyacı olanlara yardım ulaştırmaktır.

CEYDA KARAN - Bir Yemen eksikti!

CEYDA KARAN

Türkiye'nin barış arayışında olduğu Ortadoğu bölgesinde 'beladan' bol şey yok. Bir türlü kilidi açılamayan Filistin-İsrail sorunu ve İran etrafında koparılan nükleer ge-rilim yetmezmiş gibi, şimdi de Yemen üzerinden yürütülen...

Türkiye’nin barış arayışında olduğu Ortadoğu bölgesinde ‘beladan’ bol şey yok. Bir türlü kilidi açılamayan Filistin-İsrail sorunu ve İran etrafında koparılan nükleer ge-rilim yetmezmiş gibi, şimdi de Yemen üzerinden yürütülen Şii-Sünni savaşımı gemi azıya aldı. Türkiye’nin dinamik diplomasisinin yarattığı iyimserlik rüzgârına karşın bölge çapında ciddi bir belirsizlik tablosu hakim. Bu belirsizliğin bizatihi kendisi Türk diplomasisine önemli bir alan açıyor açmasına, lakin diğer yandan bakılınca ‘tünelin ucunda ışık’ görünmüyor.
İsrail-Filistin meselesinin ‘iler tutar tarafı kalmadı’. Obama yönetiminin İsrail’i müzakere masasına oturtmaktaki başarısızlığına, Filistin liderliğindeki aşırı yıpranma tüy dikiyor. Filistin Özerk Yönetimi, haklı olarak, Yahudi yerleşimleri yoluyla yayılmacı siyasete son vermeyen İsrail ile masaya oturmuyor. Otursa dahi, üzerine müzakere edebilecek toprak parçasının kalmayacağı bir süreçten ne çıkabilir? Lakin daha önemlisi, Hamas’la girişilen iç hesaplaşma, özellikle geçen ocaktaki Gazze saldırısı esnasında Hamas’ın ezilmesi için İsrail’le elbirliği ettiğinin ortaya çıkması, Abbas’ı haddinden fazla yıpratmış durumda. Abbas’ı gelecek yıl başında yapılması gereken seçimlerde aday olmama ve İsrail’i Hamas’la gizli pazarlıklar yürütmekle itham eden manevralara iten bir yıpranma bu. Sonuncu manevra, Abbas yönetiminin ‘iki devletli’ çözüm umudunun tükendiği ve BM’den tek taraflı ilan edilecek Filistin devletine destek beklentisi oldu. Lakin teoride kulağa hoş gelse de, bu manevranın sürecin önünü açma olasılığı yok. İsrail’i masaya oturtacak gücün yokluğunda, yeni ve daha da önemlisi umutvar bir müzakere sürecinin imkânsızlığı aşikâr.
İkinci belalı durum, Batı’nın İran rejimini çözmek için nükleer programı üzerinden oynadığı oyunun giderek karmaşık bir hal alarak nereye evrildiğinin meçhul olması. 5+1 grubunun Uluslararası Atom
Enerjisi Kurumu (UAEK) aracılığıyla sunduğu uranyum zenginleştirme pazarlığı, tarafların uzlaştırması zor çelişkili pozisyonları yüzünden sonuç vermekten uzak görünüyor. İran elbette nükleer bir güç olduğunu aleme cihana ispatlamak peşinde. Lakin İsrail’in İran kaynaklı tehdit algısının Batı’da gördüğü kabul, bu ispatın sadece Tahran’a değil, ama bütün bölgeye ağır bedelleri olabileceğine işaret.
Bu olumsuz tabloya geçen yaz ortalarından beri eklenen Yemen meselesi, Ortadoğu çapında savaşımın daha da karmaşık haller alacağının işareti. Tarihimizde uğruna türkü yakmışlığımız da var, lakin Arap Yarımadası’nın bu çok mühim memleketine dönüp bakmıyoruz. Oysa Aden Körfezi ve Kızıldeniz kıyısında stratejik öneme sahip 25 milyon nüfuslu bu ülke hızla bir Sünni-Şii savaşına koşuyor. Suudi Arabistan ile İran’ın alttan alta sürdürdüğü mücadelenin savaş alanı artık Yemen. Nüfusunun çoğu Sünni olsa da, yüzde 40’lara ulaşan oranda hatırı sayılı Şii nüfusun bulunduğu ülkede, Şiiliğin bir mezhebi olan Zeydiliğe mensup Hûsiler, ülkenin kuzeybatısında merkezi yönetime kök söktürdükçe kızışıyor savaş. ‘Kabileler devleti’ Yemen’de Ali Abdullah Salih yönetimi ipin ucunu giderek kaçırıyor.
1990’da Soğuk Savaş’ın kalıntılarını temizlercesine sosyalist güneyle birleşmeden beri ülkenin zenginliklerini bir türlü adil biçimde dağıtamayan Salih’in kendisine küstürdüğü petrol zengini güneyle başı dertte. Dolayısıyla Şiilerin yaşadığı kuzeybatıda ipleri tümüyle Riyad’a teslim etmiş görünüyor. Zira Suudi Arabistan, Salih’in onayı ve merkezi hükümet birliklerinin eşliğinde, işi Yemen sınırından dalıp ‘güvenli bölge’ oluşturmaya ve bu ülke topraklarına alenen bombardıman yapmaya vardırdı. Yetmedi, Kızıldeniz ve Aden Körfezi’nde direnişçilere İran’dan silah gidecek diye Yemen’i ablukaya aldı. İran ise ‘Arap dünyasında her Şii isyanı neden bizden biliniyor’ diye isyan ediyor. Ama bölgedeki Şii nüfus üzerindeki et-kisini inkâr zor. En son Somalili korsanlarla mücadele gerekçesiyle bölgeye savaş gemileri yolladı İran.
Neresinden tutarsanız tutun, Yemen etrafında kopan fırtına bölgesel barış açısından hayra alamet değil. Bölgenin diğer kemikleşmiş sorunlarında olduğu gibi...

AYŞEGÜL SÖNMEZ - 'Kâğıtları tekrar kararım, öyle derler kumarda'

AYŞEGÜL SÖNMEZ

Ömer Uluç, Yapı Kredi'deki sergisinde kendi üretimlerini kendi eliyle yapıp bozarak dijital ortamda yeniden üretiyor, böylece sanatçıyı tüm yaratıklarıyla kafeslemek isteyenlere meydan okuyor. Uluç, 'Burada ben demek istiyorum ki, benim güvendiğim bir şey yok, bir yerlere sarılmıyorum, arkama da bir şeyleri almıyorum. Kâğıtları tekrar kararım, öyle derler kumarda, bu el olmadıysa öbür el gibi' diyor

Ömer beyin dev heykeli, Yapı Kredi Kazım Taşkent Sanat Galerisi’nin girişinde gözünden çıkan ışıklarla ve saçtığı güvenlik alarmına benzer ürkütücü ritmik sesiyle izleyiciyi adeta bir sanatçının 50 yıllık üretimine ilişkin bir uzay gemisine bindiriyor... Ömer Uluç, ‘Beylerbeyi Cinleri’ sergisinden sonra bu sergisinde de kesip yapıştırarak yapıp bozduğu ya da dijital ortamda yeniden yeniden ürettiği imgeleriyle büyük bir gol atıyor, hayatın teoriye attığı bir gol bu... Aynı zamanda sanatçıyı tüm yaratıklarıyla birlikte kafeslemek isteyenlere ve isteyeceklere de büyük bir meydan okuma.
Sanatçının, kendi üretimini kendi eliyle anti-konformist bir eylemlilikle yapıp bozması, parçalaması, bu büyük silme işlemi karşısında, Uluç’un tüm yaratıklar korosu, bir anlamda, sanat tarihinin sıcak koltuklarından indirilmiş Lucy ve müzenin klimalı koridorundan taşınmış Lonesome George başta olmak üzere kimse şikayet etmiyor. Yerleşik olmamanın, belli bir zamana ve mekana ait değil, çağa ait olmanın tadını çıkarıyorlar... Efendileri Ömer Uluç gibi...
Hastalığını bile araştırma konusu yapan, hastalığını eşi Vivet Kanetti’nin de söylediği gibi “Şahsi bir trajediye dönüştürmeden”, gayri-şahsi sanatsal bir malzemeye dönüştüren Uluç’tan öğrenilecek çok şey var... Hastalığın onu nasıl değiştirdiği, ne acılar çektiği değil, bir sanatçının kendi kronolojik, yazılı tarihinden nasıl vazgeçme ve bunu dinamitleme yürekliliğini gösterebildiği elbette!
Serginin bir başka sürprizi Cem Yardımcı’nın Ömer Uluç’un işlerine ilişkin ‘Beylerbeyi Cinleri’ sergisinden hareketle çektiği filmi... Film, tüm bu resimlerin, heykellerin oluşuna ilişkin önemli açıklamaları tamamen görsel bir dil kullanarak sanatçılarla ilgili belgesellerde göremeyeceğimiz bir yaratıcılıkla yapıyor.

Beylerbeyi Tüneli sergisiyle birlikte bu sergi, çoğaltmanın anlamı üzerine düşünmeye çağırıyor bizi... Çoğaltmaya yüklediğiniz anlamı konuşabilir miyiz? Çoğaltmanın değişen anlamını, 20. yüzyıl ve 21. yüzyılda?
Geçtiğimiz yüzyılın önemli adamları Walter Benjamin, Adorno bunun üzerine epey düşündüler. Çoğaltmaya inandılar bu adamlar her şeyden önce... Frankfurt Okulu, solcu bir okuldu, sosyal demokrat bir okuldu. Sanatın çoğalmasına inanıyordu. Baskıya çünkü baskı herkese ulaşabiliyordu.

21. yüzyılda müzik alanında belirgin bir durum bu. Sanatçı, albümünü artık internete koyabiliyor, hak iddia etmiyor. Copyleft kavramı diye bir kavram var. Copyrigt’ın tersi. Devredilmiş telif hakları...
Doğrusu benim, çoğaltmaya yüklediğim böyle toplumsal bir misyonum yok. Resmimin baskı aracılığıyla çoğaltılarak herkesin alması gibi bir derdim hiçbir zaman olmadı. Ben bunu anlamsız buldum doğrusu. Bu sergide çoğaltma öyle bir şey ki... Çok ses çıkarabiliyor.

Çoğaltmanın kendisi mi araç bu sergide, resim ya da heykel gibi?
Belki de...

50 yıllık üretiminizi imgeler aracılığıyla, dijital baskı aracığıyla tekrar tekrar inşa edip ve bozarken bütün bugüne kadar gelmiş Ömer Uluç retoriğini de bozguna uğrattığınızı düşünüyorum. Tam herkesin sizi sabitleyeceği bir zamanda, kurumsallaştırdığı, defineleştirdiği bir dönemde, 5 adet on yılı devirmişken bugüne kadar yaptıklarınızı da devirdiniz, adeta karman çorman ettiniz... Kendi sanat tarihinize bir meydan okuma mı bu?
Bunda haklısın... Bu daha doğru deminkinden. Çünkü burada ben demek istiyorum ki: benim güvendiğim bir şey yok, bir yerlere sarılmıyorum, arkama da bir şeyleri almıyorum. Kağıtları tekrar kararım, öyle derler kumarda, bu el olmadıysa öbür el gibi...

Kendi kronolojinizi de yok ettiniz. Bu insanın kendi kendisini dinamitlemesi mi? Kimseye fırsat vermeden...
Bu bir kamikaze metodudur demeyelim, o kadar da değil! Ama burada bir şey var. Yaptığın işi ters yüz etmek, bozmak, alt üst etmek var.

Sanat tarihini oldum olası sevmediniz! Bana kalırsa şimdiden sizi sanat tarihine yerleştirenlerin ve yerleştireceklerin kronolojik tarihlerde, oyununu bozmuş olmadınız mı?
Bozmak daha doğru geliyor. Ben de yerleşmeye, stabilize olmaya karşı bir reaksiyon var. Onun için zaten kabul etmiyorum, insanların, çağdaş mısınız, yok değil misiniz diye soru sormalarını... Çağdaşlık nedir sizin için? Bu tip kategorilerden uzak durmaya çalışıyorum.

Ben çağdaş yerine başka bir şey düşündüm: akran sanat. Hem modern hem çağdaşı kapsayabilir... Akran olduklarını düşündüklerimin sanatı... Çağdaş sanatı bugün şu anda nasıl tanımlarsınız?
Aslında sanata ne dediğinin hiçbir önemi yok. Akran sanat çok iyiymiş... (Kahkahalarla gülüyor.) Çağdaş önemli bir kavram. Çağdaş sanat müzesi, çağdaş sanat, bugünün sanatı var, bugünün sanatı nedir var, günün sanatı var, yakına getirmek isteniyor hep... Fakat şunu unutmamak lazım, her zaman, zaman büyük rol oynuyor sanatın bakılmasında ve bir yere konmasında. Zamanla ilgisiz bir şey yapılamıyor. Zaman dışı bir sanat koyamıyorsun. O mecburi bir şey... Neyse yaptığın, formun, onu, güne bağlamadan olmuyor. O form, güne bağlanabilirse çağdaş olabiliyor.
Aslında bana kalırsa çağdaşlık şu... Bir yüz, bir bakış, bir renk, gözler hala ışık veriyorsa... Şu anda, bugün bir ışık verebiliyorlarsa, onlar çağdaştırlar. Eluard’ın şiirine benziyor. Paul Eluard’ın özgürlükten bahsettiği, özgürlüğü anlattığı bir şiiri vardır. Şiirdeki heykelin gözleri ışık vermeye devam eder. Heykeldir ama gözleri ışıklıdır. Anlatabiliyor muyum? Yani ışık çok önemli. Işık aslında çağdaşlık...

‘Beylerbeyi Cinleri’ serisiyle birlikte bütün bir imge tarihinizin karşısına geçip dijital ortama bunları taşınız. Evrim Altuğ’nun deyişiyle ‘yaratıkların efendisi’ olarak bu kez yaratıklarınızı yerinden yurdundan ettiniz, bilgisayar âlemine postaladınız. İşlerinizin ne kadar çağdaş olduğunun sağlaması oldu. İşlerin bilgisayar ortamına son derece rahat adapte olmalarında ve bilgisayarın kendi çoğaltma kesme yapıştırma mantığına verdikleri sadece yanıtlarla değil getirdikleri önerilerle bunu görmüş olduk. Bilgisayar nasıl bir mekân?
Bilgisayar da ışıklı bir mekan... Hareketli bir mekan... Bir hikaye yazıyor. Üstelik bunu kendi kendine yazıyor, şakası yok. Anlamlı bir mekan... Çok çoğulcu.

Bir sanatçı için kişiselleştirilebilinir bir mekân mı?
Evet, kesinlikle. Ben hiç bu kadar olabileceğini sanmıyordum. Bu son birebir yaptığım o ikinci kattaki seri, tamamıyla bunu anlatıyor. Sanatın sırrı burada başlıyor. Mistifiye etmeden, işi sardırmadan yanlış bir yerlere götürmeden, çok çabuk hareketlerle müzik yapar gibi bir tempoyu yakalıyorsun. Anlatmak istediğin şeyi ve onun etrafında dolaşarak ve ona bazen dolanarak anlatıyorsun. Bilgisayar buna çok elverişli.

Bilgisayar sayesinde eli devreden çıkarıyorsunuz hem de iki elinizi birden devreye sokuyorsunuz. Bu da ilginç geliyor bana bu sergiyle ilgili... Hem sağ hem de sol elinizle yaptığınız desenler var bu sergide. Ve o desenler, hiç olmadıkları kadar yetkin olmamakla övünüyorlar. Birbirleriyle ne kadar daha az yetkin oldukları konusunda yarışıyorlar adeta...
Banalleşiyorlar...

Aslında yetkinlikten kastım banallik değil! O desen denilen akademik, olmazsa olmaz’a bir kafa tutma...
Evet, öyle bir söz bile vardır. Ressamı beğenmedikleri zaman deseni yok derler...

Sizin için çok derler deseni yok diye... Oysa iyi desen biraz da çizmemek değil midir?
Doğrusu öyledir, çok iyi bir laf ettin ya...

Sol el ve sağ elle yaptığınız bu desenleri kemoterapi gördüğünüz dönemde yaptınız. Bunu bu sergide açıklıyorsunuz. Hastalık konuşmayı sevmezsiniz, hastalarla görüşmeyi sevmezsiniz... Hastalığınızın bilinir olmasından rahatsız oldunuz mu? Bilenler rahatsızlık verdiler mi?
Açıkçası ben bunun bilinir olmasından dolayı daha fazla rahatsız olacağımı sanıyordum ama o kadar da olmadım. Demek alışmışım fikre... Bir umut da belirdi hastalığı atlatacağıma ilişkin... Başta ben saklıyordum sonra manasız olduğunu düşündüm, saklamanın. Nihayet ölüm bu...

Ölüm korkusu hastalığa ait, hastalıkla gelen bir korku değil sanki. Biraz sınırda yaşayan hayatların tanıdığı bir korku mudur? Kemoterapi göreceğinizi bilseydiniz yine böyle bir hayat yaşar mıydınız?
Yahu yapıyorsun elinde değil! Alışkanlıkların var. Gecelemek, gece hayatı. Hele içki, çok büyük bir olay. Keşke içmeseydim demedim, onu da söyleyeyim.

Peki iyileşince yeniden o kadar içecek misiniz?
Vallahi, yeniden içecek miyim diye çok düşünüyorum. Şu anda o kadar içemiyorum, o da var yani... Belki o kadar hiçbir zaman içemeyeceğim. Ama ne olursa olsun hiçbir zaman içmemeyi ve kendi deyimimle sürtmemeyi düşünmedim.

En basit hazların bile ne kadar sağlıksız olduğunu bize son derece rasyonel bir dille aşılayan bir dönemden geçiyoruz. Bir gece kulübünde aynı zamanda hem sigara ve içki içip hem de müzik dinlemenin yasak olduğu bir dönemden... Yeni nevrozları tetikleyeceğini düşünüyorum bu durumun bu yüzyılda... Nasıl görünüyor bu yüzyıl başı manzarası size?
İlginç bir dönemi yaşıyoruz. Girdik öyle bir türbülans içine... Bu türbülansta çok şey var. Hiçbir şey kesin değil... Hiçbir şeyden emin değiliz aslında. Ben, DNA’dan tutun da tüm maddenin tabiatına ilişkin her konuda çok büyük keşiflerin öncesi bir dönemde olduğumuzu düşünüyorum. Önümüzdeki on yılda çok büyük keşifler olacak. Yoksa bu duyurulmaz. Kanser konusunda keşif olacak denmez. DNA, RNA’yle ilgili yeni buluşlar olacak denmez. Bilim insanları hiç olmadıkları kadar çalışıyor.

Piyasaya gelelim mi? Bu sıra alıcılar da çalışıyor... Milyonluk satışlar yaşanıyor.
Akıl dışı bir şey. Kendim için inanması çok güç... Para da görmediğimiz için... Baudrillard’ın dediği gibi belki de bu sanal bir şey. Belki de hiç böyle bir şey yok... Ben bir yerde 500 bine satılmışım sahi mi? Burhan Doğançay hakiki bir adam mı?

KEMAL YILMAZ - Bir düğün gecesi

KEMAL YILMAZ

Beyoğlu'ndan cumartesi akşamı Sultanhamet'e gitmek çok kolay. İnsan 15 dakikada kendini orada buluyor. Ben de biraz ortalık kalabalıklaşsın da fark edilmeyeyim diye azıcık...

Beyoğlu’ndan cumartesi akşamı Sultanhamet’e gitmek çok kolay. İnsan 15 dakikada kendini orada buluyor. Ben de biraz ortalık kalabalıklaşsın da fark edilmeyeyim diye azıcık geç gideyim istedim ama tam 19.30’da ev sahibi gibi kendimi orada buluverdim. Kapıdaki magazin kameralarına ‘merhaba çocuklar’ demek yerine arkalarından dolaşıp Binbirdirek Sarnıcı’nın uzun koriorunda sıralanmış genç kadınlara gülücükler dağıtıp gelinle damadın ailesine de görünmeden düğün ortamına daldım. İstanbul’u sabahtan beri esir alan sisin bu Bizans sarnıcının güngörmüş sütunları arasında da etkisini sürdürdüğünü görüp şaşırdım. Sonra fark ettim ki duman makineleri hiç durmadan çalışıyormuş.
Memet Ali Alabora’yla Pınar Öğün’ün düğünü için öncelikle şunu söylemeliyim, bu kadar çeşitli bir kitleyi bir arada görmek başka yerde mümkün olamaz. Tabii TV ve sinemanın gözde jönü, entelektüel tiyatrocu, klasik müzik yazarı ve yılmaz bir sivil toplum gönüllüsü olmak gibi farklı hasletleri bünyesinde toplayan Memet Ali Alabora’nın düğünününde böyle bir kitlenin toplanması şaşırtıcı değildi.
Nikâh işini Ankara garında ‘sessiz sedasız’ halleden çift, İstanbul’da böyle şahane bir parti yapmayı uygun bulmuşlar. Ben girdiğimde DJ Murat Beşer çalıyordu. Frank Sinatra’yla birlikte Memet Ali-Pınar çifti davetlilerin arasına katıldı. Murat Beşer Frank Sinatra’yla programını bitirdi ve DJ’liği Cici Kızlar’la ortamı hareketlendiren Naim Dilmener devraldı. Kadim duvarlarda kadim Yeşilçam filmlerinden görüntüler eşliğinde Naim Dilmener ağırlıklı olarak 80’ler Türk popu çaldı, ‘Biz büyüdük ve kirlendi dünya...’ muhabbeti yani. Bana iyi geldi, ama dans etmek yerine ortalarda gezinip kimler var kimler yok ona baktım. Bir kenarda 2010 muhabbeti yapan Serhan Ada ve Osman Kavala’yı, diğer köşede operanın geleceğini konuşan Andante ekibi Serhan Bali eşi Melike Bali, başka bir köşede Türkiye-AB Karma Parlamento Komisyonu eşbaşkanı, Radikal yazarı Joost Lagendijk ve gazeteci eşi Nevin Sungur’u, kemancı Cihat Aşkın’ı, bir başka köşede Dersim’i tartışan Gürsel Tekin’i (evet CHP’li Gürsel Tekin...), Yedi Kocalı Hürmüz’ün yönetmeni Ezel Akay ve filmin senaristi olan yazar Gürsel Korat’ı, geç gelip dansa ve ortama adapte olmakta hiç güçlük çekmeyen eleştirmen Ayşegül Sönmez ile Garajistanbul’dan Pelin Başaran’ı, müzik sinema edebiyat insanı Mehmet Güreli’yi, solcu ve entelektüel yönetmenler Ömer Uğur, Özcan Alper, Yüksel Aksu’yu gördüm. Ve tabii bütün sütunların altında dağınık vaziyette oyuncuları-tiyatrocuları:
Tabii ki öncelikle düğün sahipleri Mustafa Alabora ve Betül Arım, sonra Ayten Tuzcuoğlu, Görkem Yeltan, Kaan Çakır, Yeşim Ceren Bozoğlu, çılgınlardan Şule Ateş, Dikmen Gürün, Haldun Dormen, Göksel Kortay, Süleyman Turan, Cenk ve Erdem’in Cenk’i, Leyla Gezen (Müjdat’sız), Bülent Şakrak, Nalan Kuruçim, Şevket Çoruh, Günay Karacaoğlu, Alper Kul...
Yalnız dikkatimi çeken öyle ‘celebrity’ durumları pek yoktu. Sanıyorum magazinci ‘arkadaşlar’ biraz hayal kırıklığına uğramış olabilir. Nitekim ben biraz erkence çıkıp giderken, kameraların olduğu yerde, artık sadece ‘sigara molası, sohbeti ve flörtü kalabalığı’ diye adlandırdığımız o tanıdık kalabalık yer alıyordu.

TARHAN ERDEM - Baydemir'in soruları

TARHAN ERDEM

Cumartesi günü, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası'nın düzenlediği bir panele katıldım. Konu Demokratik Açılımın Siyasal, Ekonomik ve Sosyal Etkileri idi.

Cumartesi günü, Diyarbakır Ticaret ve Sanayi Odası’nın düzenlediği bir panele katıldım. Konu Demokratik Açılımın Siyasal, Ekonomik ve Sosyal Etkileri idi.
Toplantı, Oda başkanı Galip Ensarioğlu ile Belediye Başkanı Osman Baydemir ‘in konuşmalarıyla açıldı. Ardından, üç ayrı oturumda 18 konuşmacı Demokratik Açılım adıyla anılan süreç üzerine görüşlerini açıkladılar. Toplantı düzeni ve yönetimi başarılıydı; panel yöneticilerinin ve konuşmacıların görüşlerinden gerçekten çok yararlandım.
Açılış konuşmaları Kürt halkının geldiğimiz yerdeki görüşlerinin ilanı gibiydi. Ensarioğlu, Kürt sorununun varlığının kabulü ve çözüm içim hükümetin şiddet dışında irade koymasını, Diyarbakırlı Şair Ahmet
Arif’e gönderme yaparak hatırlattı: “İlktir dost elinin hançersizliği”.
Belediye Başkanı Osman Baydemir, bölgenin geri kalmışlığını sayılarla desteklediği konuşmasının ilk bölümünü bitirdikten sonra, “konuşmacıları demokratik olarak kışkırtacağım”
dedi ve özetle şu soruları sordu:
“Sizce herhangi bir sorun, direk ya da dolaylı, muhatapsız, istişaresiz çözülebilir mi, çözüm süreci başlayabilir mi?
“Kürt sorunu çözümü, demokratikleşme ve sivilleşme çabası CHP-MHP ittifakına ve muhalefetine kurban edilebilir mi?
“PKK’nın iradesi olmazsa silahlara veda olabilir mi? O halde PKK nasıl ikna edilecek?
“Askeri operasyonların durması için ne yapmak gerekir? Askeri bürokrasi nasıl ikna edilecek? Askeri bürokrasinin iknasında kimler rol alabilir?
“Gerçek manada bir çözümden söz etmek için sizce Türkiye’de yaşayan Kürtlerin, yani Kürt yurttaşlarımızın
veya Kürt halkının kimlik olarak statüsü ne olmalıdır?
“Nihai bir çözüm için idari yönetim şekli ne olmalıdır? Demokratik özerklik, eyalet sistemi, üniter yapıyı zedeler mi?
“Anadilde eğitim olmadan gerçekten çözüm olabilir mi? Ana dilde eğitim olmadan bir dilin korunması ve geleceğe aktarılması mümkün olabilir mi?
“Cezaevleri tamamen boşalmadan, siyaset yasakları kalkmadan, ülkeye dönüşler gerçekleşmeden çözüm
sağlandı denilebilir mi?”
Bu sekiz sorunun ikisine cevap veremiyeceğim. Çünkü, “Kürt halkının kimlik olarak statüsü ne olmalıdır?” cümlesindeki ‘statü’ deyimini ve arkasından gelen sorudaki, ‘Demokratik özerklik, eyalet sistemi, üniter yapı’ kavramlarını Baydemir’in nasıl tanımladığını anlayamadım.
Bunlar dışındaki soruları sırayla, birer kelimeyle cevaplıyorum: Başlayamaz, edilemez, olamaz, ikna edilebilir, Askerin ikna edilmesi hükümetin işidir, anadilde eğitim olmalıdır.
“Cezaevleri tamamen boşalmadan çözüm sağlandı denilebilir mi?” sorusuna ise cevabım şudur: “Cezaevleri boşalmadan çözüm sürebilir.” Çünkü, bir süreç olan demokratik açılımı, hiçbir koşul mutlaka içinde veya dışında olmalıdır diye düşünmeye ve konuşmaya başlanmamalıdır.
“Çözüm sağlandı” denmesi için hiçbir şart tek başına ‘yeter’ değildir; çözümün tek başına gerek şartı da yoktur.

M. SERDAR KUZULOĞLU - Bu yılları kimse hatırlamayacak!

M. SERDAR KUZULOĞLU

Arkeolojik kazılara dair haberler olur nadiren; içinde 'bilmem kaç bin yıl önceden kalma çanak çömlek bulundu' gibisinden cümleler geçer.

Arkeolojik kazılara dair haberler olur nadiren; içinde ‘bilmem kaç bin yıl önceden kalma çanak çömlek bulundu’ gibisinden cümleler geçer. ‘Kurban fiyatları bu yıl da el yakıyor’ tarzı bir dolgu haberi gibi dursa da biliriz ki onlarca insan kim bilir kaç ay; hatta bazen yıl boyunca eşeledi durdu. Ve merak edersiniz o çanaklar, evler, kap kacaklar nasıl başka kimse tarafından sahiplenilmemiş, binlerce yıl toprağın altında öylece kalakalmış diye.
Peki bugünkü yaşamımız?
Artık en büyük endişe, geride bir şey kalması. Çöpleri bile türlerine göre ayırıyoruz. Biz yapmazsak sokaklarımızda o garip el arabalarıyla dolaşan hurdacılar, onlardan kalanlarıysa çöp toplama merkezlerindeki görevliler ayıklıyor. Dev kazanlarda tekrar kullanılmak üzere uzun işlemlerden geçiriyorlar. Geçtik kabı, kacağı, çöpümüz bile kalmıyor geride. Geri dönüşüm ibadeti...
Doğduğu evi çocuğuna gösterebilen şanslı; sürekli kat karşılığı yuva yenileme halindeyiz. En olmadı balkonu salona katarız. Nüfus yoğunluğu kimi yerlerde adım atacak yer bırakmamış durumda. Kilometrekareye 9 kişinin düştüğü Türkiye vatandaşları olarak halimize şükredelim. Çin’de o kadar yeri 18 bin kişi paylaşmak zorunda. Özetle evinizi bırakıp gideceğiniz bakir toprakların yokluğu bir yana, siz daha sokağın köşesini dönmeden birilerinin yerinizi dolduracağı bir sistemden söz ediyoruz.
Demek oluyor ki önümüzdeki çağlarda birilerinin sizin evinizi, eşyalarınızı bulma ihtimali yok denecek kadar az.
Peki bin yıl sonrasının arkeologlarına, antropologlarına ne kalacak? İkibinli yılların nasıl geçtiğine dair bilgileri nereden alacaklar? Buldular bir şeyler diyelim; ne olacak o buldukları? Örneğin sizin kaç tane basılı fotoğrafınız var? Düğünler de olmasa tamamen hayatımızdan çıkıp gidecekler. Peki kaç plağınız, CD’niz, kasediniz var? Kaç tane dergi saklıyorsunuz? Gazete? Kitap?
Her şeyi dijitalleştirme yarışında hayatımızın kendisi de bir yerlerde sadece 1 ve 0’dan anlayan ikilik düzende kendine has bir form tutturuyor. Anılarımız, hobilerimiz, banka hesaplarımız, okul notlarımız, vergi kayıtlarımız, tatil fotoğraflarımız; hepsi veritabanlarında birer satır bilgi ya da dosya.
Bilim kurgu film ve kitaplarında bu yıllara dair tasvir edilen dünyayla yaşamakta olduğumuz dünyaya bakıyorum. Hâlâ lateks taytlar giymiyoruz ve hala arabalarımız uçmadığı için asla yetmeyen şeritlere muhtaç. Bilgisayarlar hala konuştuğumuzu anlamıyor. Konuşmayı geçtim; bazen bastığımız tuşlara bile tepki vermekten acizler. Oysa bilim insanları hâlâ umutlu, hâlâ heyecanlı. Beynimize yerleştireceğimiz implantlarla birçok şeyi sadece düşünce gücüyle yapabileceğimizi iddia ediyorlar.
IBM’in Almaden merkezindeki bir proje grubu dünyanın en büyük yapay beynini oluşturmak için kolları sıvadı. Geçtiğimiz hafta tamamladıkları bu süperbilgisayar 147 bin 456 işlemciye ve 150 terabayt belleğe sahip. 1 milyar 600 milyon nöron ve 9 trilyon sinapsi ayakta tutmak için milyonlarca watt elektrik gücüne ihtiyaç duyuyor. Peki kapasitesi neye denk geliyor, biliyor musunuz? Bir kedi beynine! Başka bir deyişle insan beyninin 83’te birine. Yolumuz uzun anlayacağınız.
Konumuza dönersek, henüz hâlâ emekleme çağındaki bilgi teknolojileri oluşturduğumuz bütün bu insani birikimleri yarına nasıl taşıyacak dersiniz? Kâğıda basılı gazeteler bir şekilde kaldı diyelim. Peki ya gazetemizin sitesinde tıklata tıklata bizi helak eden o Heidi Klum galerisi ne olacak? Facebook’a her saniye 550 bin yeni fotoğraf yükleniyor. Birçoğunun başka bir kopyası da yok. Fotoğraf paylaşım sitesi Flickr tarafından yapılan son açıklamaya göre sitedeki toplam fotoğraf sayısı 4 milyarı geçmiş durumda. Bunları internetteki benzer diğer kaynaklarla toplayın. Şarkılar, videolar, PDF’ler deseniz cabası. Her şey yerini bile bilmediğimiz disklerde yatıyor.
Ve bal gibi biliyoruz ki bilgisayar denen şey arada bozulur, formatların, diskler su kaynatır, içindekiler uçar, virüsler dosyaları okunmaz hale getirir; hatta kimi zaman bilgisayarlar çalınarak tamamen hayatımızdan çıkar. DVD’ye kopyaladım diye de sevinmeyin zira onların da ömrü 20 ile 80 yıl arası. Sonrasında bir plastikten öte değiller.
Ve hadi diyelim ki herkes inanılmaz bir titizlik ve sorumluluk duygusuyla her şeyi pek güzel sakladı... 80 yıl sonra dosyaları okuyacak yazılımları bulabilecek misiniz peki? 1980’li yılların bilgisayar formatlarını bile açıp okuyacak yazılım bulamazken hele?
Rakamlara bakarsak AB üyesi her ülke yılda ortalama 5 milyar basılı evrak üretiyor. Bunların yüzde 2’si; yani 100 milyon kadarı saklanması gereken türden. Elbette dijital olarak saklanıyorlar. PLANET adlı bir oluşum uzun süredir bunların formatları için düşünüp duruyor. İçinden çıkamıyor...
JPEG, DOC, MPEG formatlarını okuyan yazılım kalmadığı bir dönemde doksanlı ve ikibinli yıllardan geriye ne kalacak dersiniz? Okunmaz mı demeyin; bilgisayar tarihi bunun örnekleriyle dolu.
Geleceğin arkeologlarının işinin neden kolay olmadığını anladınız mı şimdi?

YILDIRIM TÜRKER - Önce çocuk

YILDIRIM TÜRKER

Toplum olarak bir kıyametten daha geçiyoruz. Yer yarılıyor, altında kalmamamız gerektiğini biliyor, ne yapacağımızı bilemiyoruz.

Toplum olarak bir kıyametten daha geçiyoruz.
Yer yarılıyor, altında kalmamamız gerektiğini biliyor, ne yapacağımızı bilemiyoruz.
Kan severler kendilerini ortaya atmış çırpınıyorlar. Devleti kaptırmayacaklar.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti şimdiye kadar hangi duruşla hayatımızı kararttıysa, o duruşa çalışmamız gerektiğini haykırıyorlar.
Aslında en demokrat bildiklerimizin bile bir yerlerinden Kemalizmle zehirlenmiş çocuklukları çıkıyor.
Herkes Cumhuriyeti sevdiğine inanıyor, herkesin kutsalı Atatürk’ün gençliğe armağanı.
Bütün kutsallar gibi hiç sorgulanmadan, hiç araştırılmadan
kabul görmüş bir mayın tarlası sunuyor bu alan. Sosyalist bildiklerimiz anti-emperyalizm diye en basitinden bir zenofobinin, bir yalan bağımsızlık ülküsünün peşine düşmüş.
Bu cumhuriyetin tarihinde hiçbir muktedirin dile getiremediği kaygıları, kuşkuları sağcı muhafazakâr bir parti hükümeti gündeme oturtuyor. Bunu hazmetmek hepimiz için çok güç.
Bildiğimiz yegâne kahramanlık alanı, gerçekte ne olduğunu hiç tartmadan peşine düşmüş olduğumuz laiklik mücadelesi çünkü.
Doğduğumuzdan beri bendesi olduğumuz devletin inkârını, işkencesini, militarist baskısını, ince-kalın zulmünü yeğlememiz gerek. Yoksa AKP yalakası ilan edilmek işten bile değil.
Oysa birilerinin on yıllardır itiraf etmesi gerekiyordu. Devletle yüzleşebilmek için. Devletle hesaplaşabilmek için.
Dersim de 1937-38 yıllarında yaşananın bir katliam olduğunu. Kürtlere onlarca yıldır reva görülen zulmün bütün aşamalarını. İnsanın modernizmi bile beklemeden oluşturmuş olduğu adalet terazisi, vicdan tartısıyla.
Şimdi, açıkça kendimize sormak zorundayız. Cehenneme çevirdiğimiz bu memleket bu kıyamet lehçesinden insanlık diline nasıl geçer?
Çocuklardan başlayalım diyorum.
Bunca çürük, bunca vahşi bir hayatı onarmaya çocuklardan başlamak zorundayız.
Yangında ilk kurtarılacak olanlar onlar değil mi?
Öyleyse önce şu buz gibi rakamlara bir bakalım. Üstelik Devlet İstatistik Enstitüsü’nün rakamlarına göre,
* Türkiye’nin çocuk nüfusu 27 milyon 429 bin 570.
* 2 milyon 700 bin çocuk eğitim hakkından yoksun.
* 750 bin çocuk kimsesiz.
* 19 milyon 440 bin çocuk şiddete maruz kalıyor.
* 1 milyon 250 bin çocuk engelli.
* 9 milyon 250 bin çocuk istismara uğruyor.
* 800 bin çocuk anne var.
* 2 milyon 250 bin çocuğun nüfusa kaydı yok.
* 2 milyon 500 bin çocuğun beslenme yetersizliği var.
* 150 bin çocuk sokağa itilmiş.
* 5 milyon 400 bin çocuğun hiç oyun oynama fırsatı olmamış.

Çocuğun hakkı
20 Kasım, DÜNYA Çocuk hakları günüydü. Türkiye 1995’te Birleşmiş Milletler Çocuk Hakları Sözleşmesi’ni imzalayarak çocuğun evrensel haklarını tüm yasa ve düzenlemelerin üzerinde tutacağını kabul ve taahhüt etti.
Pekiyi bu konuda bir arpa boyu yol kat edilebildi mi?
20’den fazla örgüt, Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin güvence altına aldığı hakların tam olarak hayata geçebilmesi için önerilerini sıraladı. Çocuk adalet sisteminden çocukların korunmasına, sağlık hizmetlerinden eğitime kadar birçok alanı kapsayan bu önerilerin bazılarını şunlar:
Yasaların oluşturulmasına çocukların ve sivil toplumun katılımı sağlanmalı.
Çocuk haklarına yönelik tüm mevzuatın ve bu mevzuatın çocuklara tanıdığı olanaklar tüm çocuklar için erişilebilir kılınmalı.
Yasalar ve politikalar meclisten geçmeden önce çocuk hakları etki analizi, yürürlüğe girdikten sonra da çocuk hakları etki değerlendirmeleri yasal bir zorunluluk olmalı.
Cinsel taciz suçunun şikayete tabi suç olmaktan çıkarılması gerek.
Mağdur çocukların ifadelerine başvurulması süreci de suça itilmiş çocuklarda olduğu gibi savcı ya da hakim yetkisine bırakılmalı.
Adli Tıp Kurumu’nun çocuk bakış acısını taşıyabilmesi için güçlendirilmesi gerek. Güçlendirme çalışmalarında barolar ve çocuk adaleti yönetimi ile ilgili çalışan hükümet dışı kuruluşlar ve çocuklarla birlikte
hareket edilmeli.
Hâkim ve savcılara çocuk hakları konusunda hizmet içi eğitimlerin artırılması gerek.
Çocuk savcıları, medyada çıkan ve çocuğun yüksek yararını zedeleyecek haberler ile ilgili etkin mücadele etmeli.
Memurların çocuklara karşı suçlarla ilgili soruşturulmalarında, izin zorunluluğu kaldırılmalı.
Çocuğun ceza ehliyeti yaşının, gelişimsel dönemleri göz önünde bulundurularak, 14-15 yaslarına yükseltilmesi çocuğun yüksek yararına olacaktır. On sekiz yaşından sonra ceza ehliyetiyle ilgili bir geçiş dönemi öngörülmeli, çocukların yaş belirleme aşamasında çocuğun yararına olacak esneklik kural haline getirilmeli.
Yargıtay’da bir çocuk dairesi oluşturulmalı.
Okul müfredatında insan hakları derslerine yeniden yer verilmeli.
Çocukların dini tercihlerini ailenin ve toplumun baskısıyla değil, reşit olduktan sonra kendi bilinçleriyle yapmalarına olanak tanınmalı. Dini tercih, anne babadan çocuğa geçen bir miras gibi algılanmamalı, çocuğa hür iradesi ile dinini seçebileceği ve dini inançlarını yaşayabileceği 18 yaşına kadar hiçbir baskı yapılmamalıdır. Çocukluk çağındaki din eğitimi de isteğe bağlı olmalı.
Çocuk ve ergenlerin fiziksel, duygusal ve cinsel şiddete maruz kalmamaları ve şiddet davranışlarında bulunmamaları için müdahale programlarına ivedilikle gereksinim var. Olumlu çevre ortamının oluşturulması ve çocukların iletişim becerilerinin artırılması, stresle başa çıkabilmeleri, duyguları kontrol edebilmeleri gibi becerileri içeren, yaşam becerilerinin geliştirilmesine ilişkin yapıcı programlara gereksinim var.
İlköğretim müfredatı içinde yaş gruplarına yönelik olarak üreme ve cinsel sağlık bilgilerinin verilmesi gerek.
Bakım kurumlarının bağımsız denetçiler tarafından denetlenmesi ve raporların kamuya açık olması gerek.
Koruyucu aile ve evlat edinme sistemlerinin basitleştirilmesi ve hızlandırılması için altyapı çalışmalarının yapılması gerek.
Bu arada Türkiye, Çocuk Hakları Sözleşmesi’nin üç maddesine koymuş olduğu çekince nedeniyle Birleşmiş Milletler (BM) Çocuk Hakları Komitesi tarafından eleştiriliyor ve uyarılıyor. Demokratik açılımın samimiyetini tartacak isek hükümetin bu çekinceleri bir an evvel kaldırması gerek. Türkiye Cumhuriyeti, uluslararası katılımlarında kurnazlığına çok güvenir ya, 1995’te anadilinde eğitimin önünü kapatmak için şu üç maddeye çekince koymuştu:
- Kitle iletişim araçlarının azınlık grubuna veya bir yerli ahaliye mensup çocukların dil gereksinimlerine özel önem göstermeleri konusunda teşvik edilmesi. (madde: 17. d)
- Çocuğun anne-babasına, kültürel kimliğine, dil ve değerlerine, çocuğun yaşadığı veya geldiği menşe ülkenin ulusal değerlerine ve kendisininkinden farklı uygarlıklara saygısının geliştirilmesi. (madde 29. c)
- Dini ya da dilsel bir azınlığa ya da yerli halka mensup bir çocuğun, kendi kültüründen yararlanma, kendi dininin gereklerini yerine getirme ya da kendi dilini kullanma hakkından yoksun bırakılmaması.
(madde 30)
Türkiye, Ağustos 2009’da Birleşmiş Milletler’e sunduğu raporda “Etnik köken, dil veya din bakımından farklı gruplara mensup çocukların, kendi kültüründen yararlanma, kendi dinine inanma ve uygulama, yahut özel alanda kendi dilini kullanma bakımından sorunu bulunmamaktadır” diyor. Çocuk hakları savunucularıysa hükümete şunu soruyor: “Bu çekincelerin, çocukların günlük hayatlarında herhangi bir sorun yaratmadığı bilgisine hangi izleme mekanizmasıyla ulaştınız?”
Çocuklar dövülüyor, ağır cezalar alıyor, tecavüze uğruyor, öldürülüyor, kimsesiz ve bakımsız bırakılıyor. Çocuk sevmek dendiğinde mangalda kül bırakmayan milletimin çocuk haklarına sahip çıkması gerek. Hükümetin de hayatımızı ıslah edecek her açılıma çocukla başlaması şart.
Başbakanımız nasıl bir amca? İkide bir kaptığı çocuklarla poz verdiğine göre, çocukları seven biri olsa gerek.

İSKENDER ARUOBA - Hükümet, ABD Elektrifikasyon Koalisyonu

İSKENDER ARUOBA

AKP'li İstanbul belediyesini destekleyen bir yazı yazınca okuyucum Z.C. aynen şöyle demiş; 'Hem duyarlı hem sorumlu düşünce ve çözüm üreten yazılarınızın devamı dileğiyle.' Z.C. beyin dediği gibi; eğer birini kritik...

AKP’li İstanbul belediyesini destekleyen bir yazı yazınca okuyucum Z.C. aynen şöyle demiş; ‘Hem duyarlı hem sorumlu düşünce ve çözüm üreten yazılarınızın devamı dileğiyle.’ Z.C. beyin dediği gibi; eğer birini kritik edeceksem, kim diye değil, ne yapıyor; ne yapmıyor diye bakıp yazıyorum. Üstelik aklımın yettiği kadar (Bazen ukalalık derecesinde!) tavsiyelerde de bulunuyorum.
Bugün yerdiğim hükümetin krize yönelik tutumu. Medya; ‘Ermeni meselesi! Demokratik açılım! (Kürt açılımına döndü)
Tunceli Dersim olsun! (Allahtan bizim Büyükadalı Aleko’nun umurunda değil; yoksa o da İstanbul Konstantinopolis, Büyükada’da Prinkipo olsun diye tutturabilirdi!), GDO ne değildir? gibi konular ile meşgul. Ekonomi ile sadece batık şirketler doğrudan; 60 milyoncuk fukara da dolaylı ilgili! Geçen ekonomiden sorumlu bakan 2 saat konuştu; ancak elle tutulur bir ‘çözüm yolu tarifi’ göremedim, devletin atacağı adımlar nedir; anlamadım!
Kriz sonrası dünya eskisi gibi olmayacak. Birçok taş yerinden oynadı, oynamaya devam ediyor. Enerji ve endüstri kitapları sıfırdan yazılıyor. Türkiye giderek küçülüyor. Önce küçülme nasıl olacaksa?- duracak, sonra oradan büyümeye başlayacak; Allah bilir kaç yıl sonra 2007 sonu ekonomik parametrelere ulaşacağız.(İnşallah ulaşırız!)
İşte bu noktada hükümetin toplumun her kesimini tasarruf etmeğe, yerli malı kullanmaya, üretim yapmaya teşvik etmesi gerek.
Böyle bir kriz de ‘liberal ekonomi’ farklı yürümeli. (Ben değil; Keynes diye biri var; o söylüyor!) Planlama en öne çıkmalı!
Kim derdi ki ‘serbest pazarın mucidi ve banisi’ ABD hükümeti, komünist partinin polit bürosu gibi para dağıtır, akıl verir, önlem alır!
ABD’nin ve dünyanın en önemli ‘elektrikçi ve otomotivcileri’; ‘Elektrifikasyon Koalisyonu’ adı verdikleri bir birlik kurdular.
Bu ‘birlik’ aslında ‘kâr gayesi gütmeyen bir kuruluş’ ancak, ana gaye, ABD’nin elektrikli ve hibrid otomobillerinin alt yapısını hazırlamak ve böylece daha çok insanın elektrikli vasıta almasını sağlamak.
Petrol’ün azalma hızı ile elektrikli otomobillerin çoğalma hızını karşılaştırınca insanoğlu belirli bir süre ‘otomobilsiz’ kalabilecek gibi görünüyor. Bugün itibarıyla ABD’de sadece 1.3 milyon hibrid otomobil var; seri üretim elektrikli daha yok gibi.
Koalisyon Başkanı Robbie Diamond, yıllardır ‘enerji’ ile uğraşan bir profesyonel. Koalisyonun kurucuları arasında Ünlü Otomotiv CEO’su (Renault-Nissan) Carlos Ghosn var, Coda Otomotive ve A123 Systems gibi Akü üreticilerinin CEO’ları var. Elektronik şirketleri var.
‘Vasıta ve Yol elektrifikasyonu ile doğrudan ilişkili’ 13 kuruluş tarafından kurulmuş.
2013 yılına kadar ABD’nin sekiz coğrafi bölgesinde 100000 civarında sadece elektrik ile giden otomobil olacağını öngörüyorlar. 2018’de bu sayı 7 milyona çıkacak.Grubun istediği Federal Hükümet ile birlikte bu kadar otomobilin ‘bağlanacağı’ bir elektrik şebekesi planlamak.
2040 geldiğinde Amerika’nın toplam otomobil-kilometresinin yüzde 75’i için bu ‘şebekeden’ elektrik alınması gerekecek.
Yapılan forum’da Carlos Ghosn, ‘yeni akü teknolojileri ile içten patlamalı motorların sonu geldi’ diyor. Bu duruma küresel ısınma ve petrol kıtlığı da eklenince, bütün markaların elektrikli otomobil peşine düştüğünü anlatıyor. ‘B.M. 2050’de dünyada 2,5 milyar otomobil olacağını hesap ediyor. Şimdi 600 milyon var ve eksosları dünyayı bu hale getirmeye yetti!’ diye ekliyor.
Pazartesi günü siz bu satırları okurken, Koalisyon Federal Hükümete bir plan sunacak. Enerji Bakanlığı içinde ayrı bir ‘Elektrikli ulaştırma işleri Müsteşar yardımcılığı’ isteniyor. Elektrikli Otomobil başına verilen 7500 Dolarlık vergi kredisinin elektriğe erken geçenler için çoğaltılmasını; ‘Evde Şarj’ için şahıslara, ‘açık şarj sistemleri’ kurulması için şirketlere özel krediler isteniyor.
Ayni pazartesi bizim hükümet kimlerle ne konuşacak ne kararlar alıp ne planlatacak acaba! Kinaye diye yazmıyorum; sahiden merak ediyorum!
Öğrenirsem size muhakkak yazarım!

UĞUR GÜRSES - Krizde kısa bir mola dönemi

UĞUR GÜRSES

Küresel krizin orta yerinde, gelişmiş ülke ekonomilerinin kiminde ekonomik daralma sona erdi. Ama şimdi de deflasyon sorunu ortaya çıktı.

Küresel krizin orta yerinde, gelişmiş ülke ekonomilerinin kiminde ekonomik daralma sona erdi. Ama şimdi de deflasyon sorunu ortaya çıktı. Japonya deflasyona girdi. ABD’de de, çekirdek imalat sanayi fiyatlarında deflasyon var. Sert dalgalar geçildi ama yeni sorunlar gün yüzüne çıkıyor. Daralma aşıldı ama uzun bir süre durgun bir ekonomik büyüme seyri söz konusu olacak. Bunlara deflasyon döngüsü de ilave olursa
2011’e doğru tekrar daralmaya dönülmesi riski de hiç uzak değil.
Sorun atlatıldı diye düşünmeyelim, işin en zor tarafına geldik aslında. Çünkü krize karşı atılacak her adım atıldı. Maliye politikasıyla, para politikasıyla, uluslararası eşgüdümle sıra dışı ve tanık olunmayan önlemlere başvuruldu. Normalleşmeye girilemezse uzun sürecek bir durgunluk bizi bekliyor.
Maliye politikalarında, hem kamu harcamalarına dönük irade ortaya çıktı, hem de vergi indirimlerine giderek özel tüketimin canlandırılmasına çalışıldı. Örneğin dayanıklı tüketim, özel olarak da otomobil satışlarına destek sağlandı. En başarılı örnekte, Almanya’da tüm zamanların satış rekoru kırıldı. Ama şu da hesaba katılmıyor değil: Bu tür destek ve teşvikler, normal koşullarda uzun zamana yaygın olan talebi öne çekti. Dolayısıyla ödünç alınan 2010 ve 2011’e ait özel tüketim, bu yıllarda düşecek. Canlandırma süreci, normalleşmeyi sağlayamazsa 2010’de durgun, 2011’de de daralan bir küresel ekonomiyle yüz yüze geleceğiz.
Para politikası alanında merkez bankaları, işleri en zor olan kurumlar. Birincisi, politika faizlerini indirerek sıfır noktasına getirdiler. Bundan sonrası negatif faiz, ama o da olanaklı değil. Bu durumda ikincisi, yani sıfır noktasındaki faize geldikten sonra, hedefe dönük parasal genişleme, tercihan hazine tahvilleri alarak finansal sisteme kalıcı bir likidite sunmak. Bu da fazlasıyla yapılıyor. Fed mortgage tahvilleri de aldı.
Para politikalarının sorunu, parasal aktarım mekanizmasının yavaşlamış olması, etkin çalışmıyor olmasında. Hâttâ tersine parasal gevşemenin finansal piyasalarda balon benzeri bir görünüm ortaya çıkarması. Bunun da zaman içinde finansal istikrarı zedeleyebileceği, dalgalanmalara gebe olması tedirginliği var.
İşte bu noktada, ‘ikinci canlandırma programı’ gereğinden bahsediliyor. İlk dalgada, ABD’de konut sahiplerine bütçeden ‘iklimlendirme desteği’ verilerek, konutların enerji tasarrufu yapmalarına dönük yenilendirilmesi öneriliyor. Hâttâ çok enerji harcayan ampullerin tasarruflu olanlarla değiştirilmesinin bile, bir ekonomik canlandırma girişimi unsuru olacağını düşünenler de var.
İşin doğrusu, bu aşamada bu tür programların işe yarar sonuçlar sağlaması pek mümkün görünmüyor. Aslında sorunun kaynağına dönülüp çözüm sağlanması gereken yer, başta ABD ve Avrupa’da kötü durumda olan bankacılık sektörüdür. Gelişmiş ülkelerin finansal sektörlerini kesin ve kalıcı bir müdahaleyle sağlığına kavuşturması gerekiyor. Finansal sistemin zaman içinde sağlığına kavuşturulması tercihi olduğu sürece, ekonomilerin normalleşmesi de uzun zamana yayılacak.

FATİH ÖZATAY - 2010'da ne olacak? (2)

FATİH ÖZATAY

Dün 2010'da geçerli olacağını düşündüğüm temel ekonomik senaryoyu verdim. Özetle şuydu: 2009'un son çeyreği ile 2010'un...

Dün 2010’da geçerli olacağını düşündüğüm temel ekonomik senaryoyu verdim. Özetle şuydu: 2009’un son çeyreği ile 2010’un ilk yarısını kapsayan dönemde hem bankalarımızın hem de şirketlerimizin dışarıya aktardıkları kaynak miktarı ılımlı bir biçimde azalacak. Gelecek yılın ikinci yarısında ise net dış borç kullanımı ‘sıfır’ düzeyinde olacak. Türkiye’nin gerçek (reel) mal ve hizmet ihracatı, her çeyrek bir yıl öncesinin aynı çeyreğine kıyasla yüzde 1’in biraz altında yükselecek. 2009’un son çeyreği ile tüm 2010 boyunca her çeyrek bir önceki çeyreğe göre yüzde 1.5’in biraz altında gerçek bir tüketici kredisi artışı olacak. Diğer kredilerde ise bu oran yüzde 1 düzeyinde gerçekleşecek. Yabancıların risk alma iştahları, ekonomiye duyulan güven ve reel kur bugünkü düzeylerinde sabit kalacaklar.
Kamu harcamalarının gerçek değerinde 2010’un ilk yarısında yüzde 1’i biraz aşan bir azalma, ikinci yarıda ise yüzde 0.5 dolaylarında azalma var.
Bu koşullar altında 2010 büyümesi yüzde 3.8-4.9 aralığında bir yerde oluyor. 2009’u ise yüzde 7 civarında bir küçülme ile kapatıyoruz.
Şimdi sıra alternatif senaryolara geldi. İlk alternatif senaryo biraz kötümser; ama çok değil. Bu da gerçekleşebilir bir senaryo. Şöyle: Gerçek mal ve hizmet ihracatımız 2009’daki düzeyinde değişmeden kalıyor 2010’da. Temel senaryoda 2009’un son çeyreği ile tüm 2010 boyunca şirketlerimizin ve bankalarımızın 6.8 milyar dolar net dış borç ödeyecekleri varsayımı vardı. Bu senaryoda bu tutar 10 milyar dolar düzeyinde. Şirketlere ve tüketicilere yönelik gerçek kredi genişlemesi temel senaryodaki düzeyinin yarısına iniyor.
Bu ılımlı kötüleşmeye karşılık ekonomiye duyulan güven azalmıyor. Liranın reel değeri değişmiyor. Yabancıların risk alma iştahında da bir değişiklik yok. Bu durumda 2010 büyüme hızı yaklaşık 1 puan azalıyor ve yüzde 3-4 aralığına geriliyor.
Üçüncü senaryo daha kötümser bir senaryo: İkinci senaryodaki kötüleşmeye ek olarak şimdi yabancıların risk alma iştahlarında bir miktar kötüleşme oluyor. Ama bu kötüleşme küresel krizin en yoğun yaşandığı dönemdekine kıyasla oldukça düşük bir düzeyde. Paralel biçimde ekonomimize duyulan güven azalıyor ve lira ılımlı biçimde reel değer kaybediyor. Güven haricindeki iki gösterge açısından kabaca 2009’un ikinci çeyreğine döndüğümüzü belirtebiliriz. Büyüme hızımız bu senaryoda önemli ölçüde azalıyor; yüzde 1-2 aralığına düşüyor. Farklı bir ifadeyle temel senaryoya kıyasla yaklaşık 3 puanlık bir azalma gerçekleşiyor büyümede.
Temel senaryoya kıyasla daha iyimser bir senaryo yapmadım. Temel senaryonun yeteri kadar iyimser olduğunu düşünüyorum çünkü. Birkaç noktaya daha değineyim. Tüm senaryolarda, bir yıl öncesinin aynı dönemine kıyasla yılın ilk yarısında daha hızlı büyüme var, ikinci yarıda bu hız düşüyor. 2009’un ilk yarısındaki büyüme hızımızın çok düşük olması (kötü baz) bunun temel nedeni. İkincisi, üçüncü senaryoda yatırımlar çok olumsuz etkileniyor. Bunun nedeni de açık sanıyorum: Ekonomiye duyulan güvenin ve yabancıların risk alma iştahının azaldığı, bu nedenle de liranın reel olarak değer yitirdiği bir ortam pek yatırım yapılabilir bir ortam değil.
Kısacası 2010’da ekonomimiz büyüyecek. Şu andaki duruma göre küresel ortamda sınırlı bir kötüleşme olsa bile bu büyüme sürecek. Ancak, büyük ihtimalle uzun dönem ortalama büyüme hızımızın altında kalacağız. Ortam kötüleştikçe bu büyüme hızı giderek azalacak. Tabii tersi de geçerli.

İSMET BERKAN - Zihniyet devrimi

İSMET BERKAN

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, hiç kuşku yok, kendisini Demokrat Parti ile başlayıp Adalet Partisi, Anavatan Partisi gibi partilerde devam eden...

Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, hiç kuşku yok, kendisini Demokrat Parti ile başlayıp Adalet Partisi, Anavatan Partisi gibi partilerde devam eden merkez sağ gelenek içinde görüyor, o geleneğin bugünkü temsilcisi olarak görüyor.
Bu gelenek, genel anlamda devletten bağımsız sivil bir siyasi akım olmakla birlikte kendi içinde tutarsızlıkları da eksik olmayan bir gelenek. Şimdi burada Nuray Mert’in alanına fazla tecavüz etmek istemem ama bu gelenek bir yandan devletten (askerden ve yargıdan) kaynaklanan resmi ideolojiye karşı sivil bir alanı temsil ederken bir yandan da devletini pek seven, onu kutsal devlet mertebesine yükselten, ‘devlet hata yapmaz’ diyen bir ideolojiyi de taraftarlarına aktaran bir gelenek.
Bir yandan demokrat ve özgürlükçü, halkın yönetiminden yana, bir yandan şiddetli anti-komünist, anti-sol ve bu yolla özgürlük düşmanı, ifade özgürlüğü düşmanı, farklılıkların ifade edilmesinin düşmanı.
Türk merkez sağı bu çelişkilerle geldi 1946’dan bugüne. Ak Parti de başlangıçta çok da farklı değildi açıkçası. 2002’deki seçim zaferinden birkaç ay önce Meclis’te yapılan oylamada idam cezasının kaldırılmasına ‘evet’ oyu veremediler mesela.
Ak Parti’nin ilk parlamento çoğunluğunda tek bir Alevi kökenli milletvekili bile yoktu. Sokaktan rastgele 300 kişi çevirseniz bunlardan 8-10’unun Alevi çıkacağı ülkemizde 550 milletvekili adayı arasında sadece 2 Alevi bulunması, Ak Parti’nin ülkemizin önemli renklerinden biri olan bu kültür-inanç grubuna karşı ne kadar mesafeli olduğunu göstermesi bakımından önemliydi bence.
Ak Parti’nin doğal ‘hinterlandı’ içinde bulunan, aynı fikri geçmişten gelen yayın organlarına, mesela Zaman gazetesine, Yeni Şafak’a, Akit’e bakın. Sıvas’ta onlarca aydının göz göre göre yakılarak katledildiği o meşum olayları bugüne kadar (bu yıl dahil) ya tamamen görmezden gelmişlerdir ya da olayların suçunu ölenlerin üzerine atmışlardır. Ak Parti de düne kadar bu olayı kınayan tarafta yer almadı açıkçası. (Kültür ve Turizm Bakanı Ertuğrul Günay’ın bu konudaki tutumunu düne kadar ‘parti tutumu’ olarak görmüyordum, parti daha çok ona hoşgörü gösteriyormuş gibi geliyordu bana.)
***
Ama bakın Başbakan Recep Tayyip Erdoğan, partisinin Ankara Kızılcahamam’daki toplantısının açılış konuşmasında, merkez sağ geleneğin kendisinden değil ama var olmaya başladığı günden beri sahip olduğu alışkanlıklardan kopacağını artık açıkça gösterdi.
Bu izleri, bu kopuşun başlangıcını epeydir sezinliyorduk ama bence cumartesi günü yaptığı konuşmayla Erdoğan merkez sağı kendi içindeki en önemli çelişkisinden kurtarmaya kararlı bir kopuşu sergiledi artık.
Mahalle baskısından korkmasam, Erdoğan ve partisi için ‘Merkez sağdan merkez sola geçtiler ve Türk siyasetinde normalleşmeyi başlattılar’ diyeceğim neredeyse.
Yine Nuray Mert’in alanına tecavüz ediyorum belki ama, rahmetli Prof. Dr. Sencer Divitçioğlu’nun meşhur ‘Türkiye’de sol aslında sağdır, sağ ise soldur’ sözünü doğrular gibi, özgürlükçülük, demokrasi savunuculuğu, azınlık haklarını korumaya çalışmak gibi dünyanın her yerinde sola özgü söylemleri bizde ‘sağ’ hem de bazılarınca ‘aşırı sağ’ kabul edilen Ak Parti yapıyor, hem de ayrımsız yapıyor.
Buna karşılık statükoyu savunmaktan özgürlüklerden korkmaya, demokrasinin katıksız olmasını söylemektense vesayetin ortadan kalkıyor olmasına üzülmeye kadar ne kadar ‘sağ’ davranış biçimi varsa bunların hepsini de kendini hala ‘sol’ sayan CHP sergiliyor.
Bu ne yaman çelişkidir!
***
Önemli olan şu:
Geçmişte diyelim Maraş olayları, diyelim Çorum olayları, diyelim Sivas, diyelim Gazi mahallesi olayları merkez sağ siyasetçiler için üstünde sert siyaset yapılan, mevzi kazanmak için bu olayların kınanmasını ve parti taraftarlarının olayların bir tarafında yer alan Alevi veya Kürtlere karşı bir nevi husumet duymasını sağlatan konulardı.
Oysa Başbakan Erdoğan, şimdi bu paradigmayı değiştiren çok önemli bir zihniyet devrimini o merkez sağ kitlelere yaşatıyor ve bu zorlu konulara olumludan, mazlumdan, zulme uğrayanın tarafından yaklaşarak Alevileri, Kürtleri alkışlatıyor, kendi kitlesine o bir zamanın ‘öteki’lerini sevdiriyor.
Siyasetçinin iletişim gücünü hiç küşümsememek lazım. Hele hele Başbakan Erdoğan’ın kitleleri etkileme, onlara mesajını iletme gücünü hiç küçümsememek lazım.
Önce kendi içinde yaptığı, şimdi de bütün taraftarlarına yaptırmaya çalıştığı bu zihniyet devrimi bence çok önemli. Ezberler birer birer bozuluyor. İyi de oluyor.
***
Bugün Ak Parti, merkezin sağıyla solunu aynı anda işgal eder konumda ve karşısındaki mevcut bütün partileri de marjinalleştiriyor, kıyılara, siyasetin uçlarına itiyor.

İSMET BERKAN - Kilo vermenin matematiği

İSMET BERKAN

Önce kendimden dürüstçe söz edeyim, en azından on yıldan beri kilo vermeye çalışan ama vermek yerine daha da kilo alan biriyim.

Önce kendimden dürüstçe söz edeyim, en azından on yıldan beri kilo vermeye çalışan ama vermek yerine daha da kilo alan biriyim.
Bu dönemde, belki de kilo vermenin ilmini yaptım ama kilo vermeyi bir türlü başaramadım.
‘İlmini yaptım’ derken de şaka etmiyorum, gerçekten insanın hangi mekanizmalarla kilo aldığını, hangi enzimlerin, hangi hormonların bu işte rol oynadığını, hangi gıdaların ne gibi sakıncaları olduğunu vs. hep biliyorum.
Bunları ‘bildiğim’ için de bu konuda doktorlar ve diyetisyenlerle bile konuyu saatlerce konuşacak, etrafta zayıflamak isteyenlere türlü çeşitli öğütler verecek kadar ukalayım aynı zamanda.
Geçtiğim bütün bilimsel yollar, bugüne kadar denediğim onlarca farklı diyet biçimi ve yaptığım onca gevezelikten sonra, bütün diğer profesyonel şişmanlar gibi ben de profesyonel diyetçi haline geldim.
Ve geçenlerde bir arkadaşımla konuyu konuşurken, daha doğrusu daha çok ben kendimle dalga geçerken, bunca yılın birikiminin bana sağladıklarını sadece iki cümlede ifade edebildiğimi fark ettim.
Birinci cümlem şu: Kilolar kiloyla alınıyor ama gramla veriliyor! Hele şu son küsuratı da gösteren elektronik tartıların çıkmasıyla durum iyice böyle.
Hayatta benim için kilo almaktan daha kolay hiçbir şey yok. Bir akşam yemeğiyle kendime
bir kilo ekleyebiliyorum. Ama kilo vermek, gram gram olan bir şey ve buna da sabrım bir türlü yetmiyor. (Çare şu: Evden baskülü atmak, haftada birden daha sık tartılmamak!)
İkinci cümlem şu: Bütün o gösterişli isimli diyetleri, tuhaf kimya formüllerine benzeyen tarifleri vs. bir kenara bırakın, gerçekte tek bir zayıflama yöntemi var, daha az yemek ve mümkünse
daha fazla hareket etmek.
‘Ne yiyorsan yarısı, ne kadar hareket ediyorsan iki katı’ diyen Osman Müftüoğlu en doğruyu söylüyor yani. Aslında çok hareket etmenin zayıflamakla doğrudan ilişkisi de pek yok ama haftada en az üç kez 40 dakikadan az olmayan yürüyüş insana kendini iyi hissettiriyor, o bakımdan yararlı. Yoksa iki saat tempolu spor yapsanız bile bir orta boy patlamış mısırda olandan çok daha az kaloriyi ancak yakabiliyorsunuz.
***
Hafta başında yine bir zayıflama-kilo alma sohbeti sırasında aklıma geldi, ‘Yahu’ dedim, ‘nasıl kilo aldığımızı biliyoruz, yiyoruz, vücuda fiziken bir şeyler giriyor, bu da kilo demek. Peki ama kilo verirken ne oluyor, eksilen kilolar vücuttan nasıl çıkıyor?’
Bunca yıllık zayıflama-kilo alma bilimi çalışmalarımda bu konu hiç mi hiç aklıma gelmemişti.
Bazı geceler yatmazdan önce tartılıyorum. Sabah kalkıyorum yeniden tartılıyorum. Aradaki fark bazen bir kilo oluyor. Yani sabahları bir kilo eksik oluyorum. Ne oluyor o bir kiloya gece ben uyurken?
Ya da şu anda yine diyetteyim, bu hafta hemen hemen üç kilo eksildim. Nereye gitti o üç kilo, nasıl eksildi benim vücudumdan?
Paul Auster’in aynı adlı romanından uyarlanan ‘Smoke’ (Duman) filmini hatırlıyor musunuz? Yazar, önce bir sigarayı tartıyordu, sonra da sigarayı yakıp içiyor ama külünü de dikkatle biriktiriyordu. En sonunda elde kalan kül ve diğer artıkları da tartıyor, ilk ağırlıkla arasındaki farkı buluyordu. Bulduğu bu ağırlık, sigaranın dumanının ağırlığıydı ona göre.
Aslında hayır, bulduğu o fark sadece dumanın ağırlığı değildi, yanı sıra, sigaradan ısı olarak açığa çıkan ama dumana da dönüşmeyen enerjinin de ‘ağırlığı’ idi o farkın bir bölümü.
İnsanın kilo vermesi de benzer bir şey. Evet ter, idrar ve dışkı olarak bir şeyler eksiliyor vücudumuzdan ama verdiğimiz kiloların hepsi değil bu.
Temel mekanizmayı hatırlayalım. Her gün vücudumuz temel fonksiyonlarını yerine getirmek için kalori cinsinden bir miktar enerjiye ihtiyaç duyar. Eğer vücuda giren kalori miktarı harcanandan az ise kilo kaybetmemiz beklenir.
Vücudun kaloriye (enerjiye) ihtiyaç duyma sebebi çok basittir. O enerji sayesinde pek çok temel işlevimizi yerine getiririz. Bunların başında hücre bölünmesi gelir. Yanı sıra kaslarımız sürekli
çalışır, ben şu yazıyı yazarken bile pek çok kasım çalışıyor ve enerji harcıyor.
Bu enerji de pek çok karmaşık kimyasal işlemin yapılması sayesinde harcanır ama temelde her işlemin sonunda ortaya bir miktar ısı çıkar.
İşte o ısıdır, bizim uyurken (veya uyanıkken) zayıflamamızı sağlayan. Çünkü vücut, fazladan yağ hücrelerini YAKAR eksik enerjiyi tamamlamak için.
Ve eksilen kiloların önemli bir bölümü vücudumuzdan bir çeşit ısı transferi yoluyla ayrılır. Geri kalanı ise yanan fazladan hücrelerin ortaya çıkardığı posa materyaldir, onu da ter, idrar veya dışkı olarak atarız üstümüzden.
***
Zayıflamanın matematiği çok basit aslında. Günlük kalori alımını 2000’in altında (1800 mesela) tutan bir erkek kilo verir. Kadınların ise 1500 kaloriye ve altına düşmesi gerek zayıflamak için.
Günde altı öğün yemek, hiçbir öğüne tamamen acıkmadan oturmanın, dolayısıyla almanız gereken miktarın üstüne çıkmamanın bir çeşit sigortası olması bakımından çok önemlidir.
Akıl vermesi kolay gördüğünüz gibi.
Gel de uygula!

ASENA ÖZKAN - Denizli işini biliyor...

ASENA ÖZKAN

İbrahim Üzülmez kendisinden beklenmeyecek hız, bunun yanı sıra akılcı şekilde aktardı topu Ekrem Dağ'a... Ekrem Dağ, Yusuf Şimşek'in değerlendireceğini varsaydı ve gönderdi meşin yuvarlağı...

İbrahim Üzülmez kendisinden beklenmeyecek hız, bunun yanı sıra akılcı şekilde aktardı topu Ekrem Dağ’a... Ekrem Dağ, Yusuf Şimşek’in değerlendireceğini varsaydı ve gönderdi meşin yuvarlağı, Yusuf Şimşek ise arkasındaki Serdar Özkan’ın daha uygun pozisyonda olduğunu deneyimi ile çözümleyip bırakıverdi. Ve Serdar Özkan, takımı için ‘hayati’ önem taşıyan vuruşu yapamadı. Sürpriz mi? Elbette ki, ‘hayır...’
Beni düşündüren, Fenerbahçe derbisinin önemini kavrayan Beşiktaşlı oyuncunun en basit vuruşta dahi zorlanması. Serdar Özkan atacağı gol ile kendi geleceğini güven altına alacaktı. İlginç, Serdar Özkan devre arasında yerini Rodrigo Tello’ya bıraktı ve Beşiktaş golleri buluverdi. Serdar Özkan, kazanmanın coşkusunu mu yaşayacak yoksa ‘ben ne yaptım?’ diyerek hayıflanacak mı? Kendisini geliştirmek adına çaba harcayacak mı, yoksa Beşiktaş formasının ağırlığı altında ezilmeye devam mı edecek?
Dün gece Mustafa Denizli’nin ilginç oyuncu ve mevkii seçiminin sırrını çözdüm! Ekrem Dağ bundan önce de sol açık olarak görev yapmıştı, o maç da yine Fenerbahçe mücadelesi ama Kadıköy’deki idi! Sadece çözemediğim, Mustafa Denizli’nin ‘uğur’ mu denediği yoksa Ekrem Dağ’ın Gökhan Gönül ile Mehmet Topuz’u durduracağından emin olduğu mu? Beşiktaş takım olarak dün gece şaşırttı... Sezon başından bu yana beklenen futbolu sonunda Fenerbahçe karşısında sergileyiverdi. Özellikle Ekrem Dağ, Rodrigo Tabata oyuna dahi olana kadar görev yaptığı kanatta kusursuza yakındı. Neden orada sürekli oynamaz anlayabilmiş değilim!
Beşiktaş savunması hatasızdı. Öndeki iki adam Fabian Ernst ile Michael Fink’ten övgü ile söz etmeli. Bir gol kaydeden Michael Fink’e karşın Fabian Erenst içinse parantez açmalı. Bu oyuncuyu izlemek keyif veriyor, özellikle de diğerleri onunla senkron tutturduğunda. Bobo’nun attığı, Beşiktaş’ı iki farklı öne geçiren gol çok şeyi değiştirdi.
Öncelikle Fenerbahçeli futbolcuların psikolojileri değişkenlik gösterdi. Emre Belezoğlu gereksiz yere sarı kart gördü, sakatlandığı için de oyundan alındı. Kazım ise sinirlerine hakim olmayı beceremeyince durduk yerde kırmızı kartla oyun dışında kaldı. Fenerbahçe dün gece iyi oynamadı, takım arkadaşları oyunu Alex’in üzerine yıkmaya çabaladılar ama Brezilyalı isteksizdi. Geriye kalanlar da kayda değer bir şey yapamadılar.
Buna karşın Mustafa Denizli akılcı hamleler yapıverdi. Yorulan Yusuf Şimşek ile Uğur İnceman’ı Bobo ile de Mert Nobre’yi değiştiriverdi. Kurt puslu havayı mı sever değerlendirmesini mi yapmalı yoksa Mustafa Denizli bu işi biliyor mu, demeli? Uğur İnceman’ın golünden sonra
ben kararımı verdim, Denizli bu işi iyi biliyor... Beşiktaşlı futbolcular da büyük takımla
oynamayı seviyor. Bunca bağırış, bunca tartışma unutuldu gitti, olacağı buydu. Beşiktaş şimdi şampiyonluğun en güçlü adaylarından birisi. Futbol ne garip oyunsun sen, Beşiktaş gibi!..

BAĞIŞ ERTEN - Sisler Bulvarı

BAĞIŞ ERTEN

Genelde derbi dediğiniz şey, iki takıma da aynı uzaklıkta duran bir puan mücadelesidir. Oysa bu sefer durum biraz farklı. Fenerbahçelinin baktığı yerden bakmıyor İnönü sakinleri.

Genelde derbi dediğiniz şey, iki takıma da aynı uzaklıkta duran bir puan mücadelesidir. Oysa bu sefer durum biraz farklı. Fenerbahçelinin baktığı yerden bakmıyor İnönü sakinleri. ‘Sakin’ dediysek lafın gelişi. Ortada sakinleşecek çok az şey var ve tribünler her geçen gün gerginliği daha yüksek peyden açıyorlar. Haksız da sayılmazlar. Hiç de Beşiktaşlılık imanından gelmeyen bir ‘temizlik’ söylemidir gidiyor ve herkes biliyor ki bu tribünlerin ‘hijyeniyle’ değil, Beşiktaş’ın iç politikasıyla ilgili. İşte tam da böyle zamanlarda derbiler büyük bir fırsata dönüşüyor, çünkü Fenerbahçe’ye karşı galip gelmek kadar iyi bir yatıştırıcı yok.
Oysa Fenerbahçe için tamamen jeopolitik öneme sahip bir karşılaşmaydı bu ve kurgulanması stratejik olarak çok da zor değil gibi görünüyordu. Tamam, kaybetseler dahi ‘yol kazası’ndan öte bir anlamı olmayacaktı, ama bu kadarını sanırım onlar da beklemiyordu. Daum’un sistemli ama plansız oyunu ilk defa bir derbide bu kadar dağıldı.
Daha ilk andan itibaren sisin ‘çöreklediği’ baskı Beşiktaş’ı değil Fenerbahçe’nin koordinatlarını dağıttı. Orta sahayı geçmeden üzerine gelmeyen rakibi karşısında uzun süre afallayıp kaldılar. Sahaya kütüğünde pek çok defansif öğe barındıran bir 11’le çıkmış olmasına rağmen, Siyah-Beyazlılar sezonun en akıcı ve akılcı oyununu oynadılar. Bu dağılıma uzun süre tepki veremedi Fenerbahçe. Bilica’nın oyun kurucu yanını özlediler en çok. Ama topa rakip alanda sahip olduklarında da durum değişmedi. Belli ki Denizli’nin Alex’i Fink’lemesi oyun kurgusunu bozmuştu. Kaleye ilk anlamlı şutu yarım saat sonra çekebildiler. Forvette ‘ya hep ya hiç’çi Kazım da, Santos’lu, Carlos’lu sol cenah da etkisizdi. Orta sahanın direnciyle geçti ilk yarı, idare-i maslahat misali. Ama ikinci yarıda bu kırılgan yapı dağıldı. Özellikle de Gökhan Gönül’ün epey süredir devam eden defans zaafı art arda gelen iki golün faturasına yazıldı.
İkinci yarıya ilk yarıdaki devinimin gazıyla giren Beşiktaş’ın sonuç alması bekleniyordu. Garip olan, rakibin oyununa vermesi gereken tepkime süresini geçiren Fenerbahçe’nin ataletiydi. Gerçi ilk yarı başında sanki mukabele yolları buluyor gibiydiler. Fakat sinirli-sorumsuz Emre’nin takımın ruh halini bozmasının hemen ardından gelen gollerle motivasyonları kırdı. Son yarım saatteki bütün Daum hamleleri bu maça özel değil bir şey üretmeyip rutini aşamadı. Oysa Mustafa Denizli, sürekli maça müdahil oldu ve taktik zekasıyla yine bir ‘the maç’ı aldı. Zaten sorun da bu değil mi? Lig tek tek maçlardan değil, bir bütünden oluşuyor. Bakalım Kartal bu galibiyetten yola çıkıp geçen seneki ‘tüm’e varabilecek mi?
NOT: İlginçtir, sanki futbolumuzdaki bütün karanlık dehlizleri gizlemeye soyunmuş yoğun bir sis altında oynandı dünkü karşılaşma. Bahis skandalı, tribün sıkıntıları, yönetimlerin garip tasarrufları yüzünden giderek anlam kayması yaşayan bir oyuna fon gibiydi tablo. Bana Attilâ İlhan’ın ‘Sisler Bulvarı’nı hatırlattı. Kazanınca bütün küskünlüklere inat galibiyetin keyfine varan Beşiktaş tribününe armağan olsun: Eğer Sisler Bulvarı olmasa / Eğer bu şehirde bu bulvar olmasa / Şüphesiz bir delilik yapardım / Hiç kimse beni anlayamazdı / (...) Artık kalbimi susturamıyorum.

ORAL ÇALIŞLAR - Kongra-Gel'den Zübeyir Aydar: 'Kandil'den şimdilik geliş yok'

ORAL ÇALIŞLAR

Zübeyir Aydar, SHP ve DEP eski milletvekili. PKK'nın oluşturduğu Kongra-Gel'de geçen yılki kongreye kadar başkan konumundaydı. Onunla Brüksel'de karşılaştık. Türkiye'ye dönmeye hazırlandığımız sırada onu görmek bizim için sürpriz oldu.

Zübeyir Aydar, SHP ve DEP eski milletvekili. PKK’nın oluşturduğu Kongra-Gel’de geçen yılki kongreye kadar başkan konumundaydı. Onunla Brüksel’de karşılaştık. Türkiye’ye dönmeye hazırlandığımız sırada onu görmek bizim için sürpriz oldu. Milliyet’ten Derya Sazak’la birlikte, tanıdığımız bir siyasetçiyi görmenin ötesinde, son aylarda gündemin en ön sırasında yer alan ‘açılım’ konusunu ayrıntılı biçimde konuşabileceğimiz bir isme rastladığımıza sevindik.
PKK’nın son gelişmelere ilişkin tutumunu öğrenebilmek açısından Aydar önemli ve doğru bir referanstı: “Biraz once Kongra-Gel Başkanı Remzi Kartal da buradaydı. Bir hastane randevusu olduğu için ayrılmak zorunda kaldı” diyerek söze başladı. Biz sorduk o cevapladı. Röportajdan ziyade ‘durumu anlamak amacıyla yapılan bir sohbet’ gerçekleştirdik...
Zübeyir Aydar, “Hükümetin ne yapacağını tam anlamış değiliz. Bir yol haritası da olduğundan söz edilemez. Bizim tarafta ciddi bir güvensizlik olduğunu söyleyebilirim” dedi.
‘Neden bu kadar güvensizsizin?’ diye sorunca şunları ilave etti:
“Operasyonlar geçmişe göre azalsa da sürüyor.
Top atışları hiç kesilmedi. Kandil üzerinde taciz uçuşları devam ediyor. DTP’ye yönelik yapılan operasyonlarda çok sayıda parti yöneticisi tutuklandı. Hâlâ mahkemeye çıkarılmadılar ve tutuklular.”
Aydar bunları söyledikten sonra bazı ilaveler yapma gereğini duydu:
“PKK 5 Aralık 2008’den bu yana önceden planlanmış hiçbir silahlı eylemde bulunmadı. Askeri operasyonlarla karşılaşmadıkça ateş açmadı. Asker de 29 Mart 2009 tarihine kadar operasyon yapmadı. Yerel seçimlerin hemen ardından operasyonlar yeniden başladı. Şunu vurgulamak isterim, Türk Silahlı Kuvvetleri de eskisi gibi yoğun operasyonlar yapmıyor. Ama yine de yapıyor.
“Hükümetin bir kafa karışıklığı içinde olduğunu düşünüyoruz. Bize hükümetten ulaşmış hiç bir ciddi mesaj yok. Ne yapacaklarını da bilmiyoruz. Zorluklarını anlıyoruz. Şundan herkes emin olsun ki, süreci biz tıkamayacağız. Böyle bir lüksümüz yok. Karşı tarafı tahrik etmek gibi bir niyetimiz de yok. Kandil’den gelen grubu da tıkanıklığı aşmak için gönderdik.”
“Yolda yeni gruplar var mı? İçişleri Bakanının söylediği gibi büyük bir PKK’lı grubun gelmesi söz konusu mu?” sorusunu şu şekilde yanıtladı:
“Şimdilik böyle bir kararımız yok. Neden olsun ki. Biz Kürt kimliğine ilişkin, Kürtlerin demokratik taleplerine ilişkin ciddi bir gelişme görmüyoruz. Bakanın Meclis’te sözünü ettiği adımlar ise tatmin edici değil.”
“Örneğin ne gibi adımlar bekliyorsunuz?”
“Dil konusunda ciddi bir açılım yok. Hala asimilasyon politikalarından vazgeçmedikleri izlenimi içindeyiz. Kürtçenin ders olarak okutulması için Anayasa değişikliği gerektiğini biliyoruz. Bu konuda bir temenniden bile söz edilemez. Yüzde 10 barajın düşürülmesi bir jest olabilir. Nerede? Bütün partilere hazine yardımı yapılıyor, DTP alamasın diye bin türlü değişiklik yapıldı. Bunlar aslında Kürt sorununun özüyle ilgili konular da değil. Demokratikleşme için, demokratik Türkiye için gerekli olan şeyler.”
Güvensizlik konusuna yeniden döndük.
“Öcalan’ın ‘Yol haritası’ notlarını neden avukatlara vermiyorlar? Bu tutumlar güvensizliği körüklüyor.
Bizim bir takvime ihtiyacımız var. Hükümet ne zaman ne yapmayı planlıyor, bunu bilmek istiyoruz. Somut adımları görmek istiyoruz.”
Derya ile birlikte yeniden soruyoruz. “Dağdan iniş mesajı anlamına gelebilecek yeni grupların Kandil’den gelmesi söz konusu olamaz mı?
Örneğin 150 kişilik bir PKK’lı grubun geleceğinden söz edildi. Mümkün mü bunlar?”
“Şimdilik böyle bir şey söz konusu değil. Bizim de kendi kamuoyumuz ve beklentileri var. Kolay değil. Ancak süreci tıkamayacağımızı bir kez daha ifade etmek isterim. Yapabileceğimiz şeyler varsa, konuşur yaparız.”
Zübeyir Aydar, kendi kamuoylarındaki çeşitliliğe de dikkat çekti. “Kandil var, Yurtdışı var, İmralı, Türkiye’deki kamuoyumuz var. Bunların hepsinin bir uyum içinde olmasıyla bazı adımlar atılıyor.
Bizim işimiz de o kadar kolay değil.”
Bu görüşmeden edindiğim izlenim özetle şu: PKK şimdilik bekleme içine girmiş durumda. Hükümetten yeni adımlar atmasını bekliyor. Kısa vadede Kandil’den yeni grupların gelme ihtimali yüksek görünmüyor.
Bir taraftan yeni bir hamle gelmezse şimdilik konu durulmuş gibi görünüyor.
Not: Brüksel’de 19 Kasım tarihinde gerçekleştirilen ‘Dersim 1937-38 Aleviler, Yaşananlar Devletin Rolü’ konferansının düzenleyicisi olarak adından söz ettiğim Avrupa Parlamentosu milletvekili Jurgen Klote’nin Yeşiller Partisi milletvekili olduğunu yazdım. İşin doğrusu Jurgen Klote Alman Sol Parti’den Avrupa Parlamentosu milletvekili olacaktı.

HAKKI DEVRİM - Yalnız size söyleyebileceğim bir beceriksizlikten çok şikâyetçiyim

HAKKI DEVRİM

Diyeceklerim size, sanki yalnız bana yakın yaştakileri ilgilendirirmiş gibi gelecek. Hayır! Yaş ve cinsiyet farkı gözetmeden size seslenirken, hepimizi ilgilendirecek şeyler söyleyeceğim.

Diyeceklerim size, sanki yalnız bana yakın yaştakileri ilgilendirirmiş gibi gelecek. Hayır! Yaş ve cinsiyet farkı gözetmeden size seslenirken, hepimizi ilgilendirecek şeyler söyleyeceğim.
Yaşlı adamın önce kendinden, sonra yakınlarından, nihayet insanlardan şikâyeti de sanmayın.
Şikâyetin, zaman geçtikçe çocukluğunuzda zannettiğimiz kadar işe yarar bir duygu olmadığını öğreniyoruz. Bunu kafanıza kakılmadan, kendiniz fark ettiyseniz ne mutlu size! Mutlu dediğime bakmayın, lafın gelişi bunu böyle söyletir. Algılanması pek hoş bir düşünce, hele duygu değildir.
*
Bizim buranın Ermenileri arasında, bilmem farkında mısınız, Türkçe’yi, en kendine güvenenimizden daha iyi bilenler vardır. Öyle biri söylemiş olmalı, hep Anadolu Ermenisi ağzıyla tekrarlanır: Laf dediğin lapa gibi deel, pilaf gibi tagne tagne olmalı, diye.
Belki de bizimkilerin vaktiyle Adapazarı Ermenilerinden öğrendikleri bir deyiştir. Konuşurken telaşımızdan laf laf üstüne bindirdiğimizi işitir işitmez, uyarı olarak bunu hatırlatırlardı:
– Tagne tagne, dediler mi anlardık. Söyleyeceğimizi tane tane söylememiz, doğru telaffuz etmemiz gerektiğini.
*
Söze, son zamanlarda beni çok tedirgin eden, eski ve kötü bir huyumdan başlayayım. Bana mahsus da değil. Hepimizin ortak bir kusurudur, diye biliyorum. Son zamanda etraftan kolay fark edilir oldu ki, kendi çocuklarımdan da ihtar almaya başladım.
Zaman!
İnsanın, çok değil birkaç büyük gerçeğinden biri. Ölüm gibi... Söz konusu canlı insansa eğer, ölüm gerçeği bile zamanın yanında sönük kalıyor.
Ayağım hâlâ yere ermedi, değil mi? Desenize bana Allah aşkına, Hakkı bu senin tarzın değil. Demek istediğini bildiğin, bizi de alıştırdığın gibi de, diye!..
Ayının kırk masalı var, derler; kırkı da ahlat üstüne. Benimki de öyledir aslında... Derdim gazetelerle. Böyle deyince akla gelen kişilerle, hadiselerle, meselelerle ilgili değil... Doğrudan gazetelerle. Basılı kağıt halindeki gazetelerle... Hani üç beş tanesinin sayfalarını çevirince, elinizi zifte bulaştırılmış gibi kapkara eden gazetelerle... Zaman gerçeği dedik ya az önce, zamanla inanamayacağınız ölçüde değişebilen, nitekim değişmiş olan gazetelerle...
*
Herkes unutmuş görünürken şu fark beni yormakta devam ediyor. Yarım yüzyıl önce evet, belki o kadar da değil... Türkiye’de gazeteler hafta içi günlerde altı sayfadan fazla çıkamazdı. Hafta sonu iki veya dört sayfalık bir pazar eki, belki... İzmit fabrikası eklerin kağıdını indirimli fiyatla da vermezdi. Kıvranırdık o 6 sayfanın içine her şeyi sığdıracağız, diye...
Bir gazeteyi, resmî ilan metinleri de dahil, satır satır okusanız bir saat yeterdi. Ve sanırım İstanbul’da yayımlanan gazetelerin sayısı da on kadardı. Altışar sayfadan 60 sayfa eder. Günümüzde tek başına Hürriyet çoğu gün, geçmiş dönem İstanbul gazetelerinin tamamına eşit sayfa sayısıyla çıkıyor.
Ve ben zavallı, 6 sayfayı taramaya yeter zaman zarfında, 60 sayfalık gazeteyi gözden geçireceğim diye paralanıyorum. 11/12 gazete oluyor masamda her sabah... Gözden geçirmeye, inanın 6 saat yetmiyor.
Muntazam uyuyan, gazeteler dışında kitaplar da okuyabilen, toplantılara zaman ayıran, tiyatro ve sinemalar yanında futbol karşılaşmalarını da takip eden ve her sabah gazetelerin tamamını sabır ve dikkatle okumadan eline kalem almayan adam... Hafta sonu evde çalıştığım günler, çocuklar halime acımakla kalmıyor... Günümü, zamanımı sağlıklı ve faydalı şekilde kullanayım diye beni adamakıllı zorluyorlar.
Zeynep kızım tutturdu:
– Üç gün yazan bir çok köşeyazarı var, sen de öyle yap, diyor. Altı gün yazacağım diye hırpalıyorsun kendini...
– Olur mu Zeynepciğim. Gazete de bana verdiği parayı 6 yazıdan 3 yazıya, yani yarı yarıya indirirse, ne yaparım?
– Yapmazlar öyle şey! (Beni kırmayacağını bilse, «Belki de memnun olurlar» diyecek.)
Kardeşim Işıl, Brigitte kızım, torunlarım.
– Ne oldu Boğaz yürüyüşleri, diye başımın etini yeseler de... Ne mümkün! Üç dört yıldır yürüyüş sporundan mahrumum.
*
Beni asıl yoran, işimi kendi istediğim gibi yapamayışım oluyor. Rakibiniz bütün gazete yorumcularını ve sohbet erbabının o günkü yazılarını okumadan kaleme davranmak, insanı nasıl rahatsız eder, anlatmakta güçlük çekerim.
Melek’in de yardımıyla kendi arşivimizi düzenli tutmaya çalışıyoruz. Zaman el vermiyor. Masalarımda (evde ve gazetede), yatağımın başucunda yığınla kitap beni bekliyor. Onlara gerekli zamanı ayıramayışım başlı başına bir mutsuzluk sebebi.
Çalışma saatleri dışında buluşmaya can attığım arkadaşlarımın sayısı yazık ki çok azaldı. Artık olmayışlarına üzülürken, inanır mısınız olsaydılar bu sefer de onlarla bir araya gelecek vakit bulamayacaktım, diye dertleniyorum.
– Ee bu yaşta sen de çalışmayıver, yaşıtların gibi otur oturduğun yerde! Her gün yazma, kanal kanal, konferans panel dolaşma, diyeceksiniz.
Çalışmadan yaşamama yetecek iradım yok benim. Emekli bahşişim, Gülseren Hanım’la oturduğumuz dairenin yönetim giderlerini karşılamıyordu. Yeter ve güvenilir gelirim olsa da, yayılıp oturamazdım. Onu da bilirim.
*
Ne anlamı var bütün bunları size anlatmamın? Son noktayı koymadan onu da söyleyeyim. «Vah zavallı, baksana pek perişanmış!» diye merhamet, himaye ve alaka dilenciliği edecek yapıda değilim. Bu anlamda beni bir tahkir edene de rastlamadım.
– Peki öyleyse niye karşımızda durup tazallüm-ü hâl ediyorsun («Hâlinden şikâyet edip sızlanıyorsun?») diye soracaksınız.
– Hayır hayır! Şefaat («Şuçumu bağışlayın») talebi değil bu. Size ben kendimi şikâyet ediyorum. Bir kötü huyumdan şekvâ’dır (şikâyettir) bu!
Zamanımı akıllıca değerlendirmeyi ben hâlâ beceremiyorum. İşte mesele bu!

NUR ÇİNTAY A. - Her yolun başı 'Ordu' mu?

NUR ÇİNTAY A.

Gürbüz Doğan Ekşioğlu'nun kedili New Yorker kapaklarıyla Uğurcan Ataoğlu'nun kalpli pembe/gri Elif Şafak 'Aşk'ının ortak yanı ne olabilir?

Gürbüz Doğan Ekşioğlu’nun kedili New Yorker kapaklarıyla Uğurcan Ataoğlu’nun kalpli pembe/gri Elif Şafak ‘Aşk’ının ortak yanı ne olabilir?
Ordu! Ama bir süredir gündemdeki biçimiyle değil, Karadeniz’de Samsun’la Giresun’un arasındaki haliyle.
Hafta içinde ilginç bir sergi açıldı.
Ordu kökenli dört sanatçının işlerinden seçmeler sergileniyor.
Aynı şehirde farklı zamanlarda doğmuş dört kişi: Gürbüz Doğan Ekşioğlu, Emin Öztürk, Sadık Karamustafa ve Uğurcan Ataoğlu.
“Yaptıkları işler doğup büyüdükleri coğrafyanın zekâsı mı, zekânın coğrafyası mı?” diye sormuşlar her birinin ayrı harfini tasarladığı sergi afişinde. Sahiden de insanın doğduğu yerle, sonradan kendinin yaptığı yerle, köklerinin olduğu veya köklerini saldığı yerle ya da köksüz geçinip dünyayı mekân bellemekle ilgili bir sürü şey düşündürüyor bu dört sanatçının bir arada sergilenen illüstrasyon, resim ve grafik ürünleri.
İçlerinde en çok Gürbüz Doğan Ekşioğlu’nun işlerini biliyordum; o olağanüstü zarif çizgiler beni hep kendilerine meftun etmiştir. Fakat hayatımızda yeri olan ne çok kitabın kapağında Sadık Karamustafa’nın imzası olduğunu görünce sarsıldım. Emin Öztürk’ün kocaman ayaklı, dantel kaşlı tipleri, Türk-Rum-Ermeni kanka futbolcuları çok hoştu. En son ‘Aşk’ın kapağıyla andığımız, sonuçta bir hukukumuz olan Uğurcan Ataoğlu’nunsa ne çok festival afişini, albüm kapağını, senelerdir gözümüzün önünde olmuş ama onun elinden çıktığını bilmediğimiz çocuğunu görünce resmen utandım!
Dördünü bir arada görüp coğrafyanın etkisini hesap etmek için iyi bir fırsat: Caddebostan Kültür Merkezi’nde. 11 Aralık’a kadar.

Changa’da birkaç ‘delilik’ diyelim!
Burası her defasında benzer hisleri ayaklandırıyor bende: Bu insanların bilgisine, görgüsüne, çabasına, enerjisine hayranlık. Bu defa birkaç noktada ‘Yok artık!’ dedim; Sıraselviler’deki tadım mönüsü uçmuş bu sefer.
Mazruftan önce zarfa bakalım: Changa’nın sahipleri en son yaptıkları Japonya seyahatinden, özellikle de Kyoto’daki Kaiseki stilinden çok hoşlanmış ve hafifçe dokundurmuşlar bunu kendi mönülerine. Kaiseki, yiyeceği tadıyla, dokusuyla, görünümüyle, rengiyle bir sanat kabul ediyor. Tabaklar, çatallar ayrı bir önem kazanıyor. Changa’da şu anda tadım mönüsünün sunulduğu sanat eseri tabaklar tam müzelik. Hepsi tek tek seçilmiş, 1940’lardan gelme tasarım tabaklar, 19. yüzyıl sonu ve 20. yüzyıl başı üretilmiş gümüş çatal-kaşıklar bunlar.
Sıraselviler Changa’da normal mönünün dışında yaklaşık on çeşit mini porsiyondan oluşan ve her sezon değişen bir tadım mönüsü var. Yurtdışındaki pek çok havalı restoran da uyguluyor bu sistemi. Makul fiyata mutfağın çizgisini hissetmek için bire bir.
Bu seferki tören, geçen seneden bildiğimiz ‘marifetli’ bardaklarda, ikisi birbirine karışmayan çift çorbayla başlıyor. Geçen seferki rokforlu ve balkabaklıydı, bu defa pazıyla pancarı eşleştirmişler.
Beni en çıldırtanlar tavuk konsome shot ile levrek oldu:
Tavuk konsome shot, çevresine tuz ve karabiber sürülmüş küçücük bir kadehte
gelen çarpıcı bir alternatif sorbe.
Fındıklı elma pestili refakatindeki kremalı fesleğen soslu levrek ise kolay anlatılabilir bir şey değil. Zirve, doruk filan, pek hoşlanmadığım kelimeler bunlar, bir ‘delilik’ deyip geçeyim!

Yerli malı nyotaimori: Pilav üstü az kuru
Nyotaimori vesilesiyle Müslüm Gürses’e ‘Helal olsun!’ diyeceği kimin aklına gelir? ‘Pilav üstü döner’ demiş suşiye ve de çıplak kadın bedeninde suşi sunumu işine, bizdeki haliyle pilav üstü az kuru hatta.
İkinci sayfalara mesafeli okur dikkat etmemiş olabilir: İstanbul’daki bir mekân bundan birkaç hafta önce büyük tantanayla ‘nyotaimori’ servisi başlattığını muştuladı. Dünyada artık demodeleşen bu olay, çıplak kadın bedeni üstünde yapraklar ve çiçekler refakatinde suşi sunumu demek ve bu ritüelin başta temizlik olmak üzere 40 türlü olmazsa olmazı var.
Fakat bizimkilerin hali içler acısıydı.
Bir kere kızlar çıplak değil bikinili, iç çamaşırlıydı! Ne tür bir hijyen hazırlığı yaptıklarına dair sorularsa “Eee ağda, eee pedikür” diye cevaplanıyordu!
Müslüm Baba’nın sahne aldığı gece, altına ciddi ciddi etek, üstüne de leoparlı sutyen giydirilmiş suşi tepsisi mankencağızın. Göbeğine de en garibanından aynı model suşiler dizilmiş bir düzine kadar. Öyle zavallı bir hal...
Pilav üstü az kuruya hakaret sayılır bu.

SEVİN OKYAY - Kötü haberler ardı ardına: Önce Enke şimdi De Nigris

SEVİN OKYAY

Gaziantepspor'un, dün Süper Lig'de kendi sahasında Bursaspor ile yaptığı karşılaşmada ev sahibi taraftarlara 15 bin maske De Nigris maskesi dağıtılacak diye bekliyordum ama olmadı.

Gaziantepspor’un, dün Süper Lig’de kendi sahasında Bursaspor ile yaptığı karşılaşmada ev sahibi taraftarlara 15 bin maske De Nigris maskesi dağıtılacak diye bekliyordum ama olmadı. Yunanistan’ın Larissa takımında oynayan ve kalp krizinden ölen eski futbolcusu Antonio De Nigris yine de Kamil Ocak’ta unutulmadı.Geçen haftaki üzücü Enke olayının / intiharının ardından, bu hafta da karşımızda intihar gibi bir ölüm var. Meksika milli formasını 16 kez giyen 31 yaşındaki futbolcu, gece evinde kriz geçirip kalpten öldü.
Üstelik de hastalığı burada oynarken tespit edildiği halde. De Nigris, Larissa’ya transfer olmadan önce Türkiye’de üç ayrı kulüpte oynamıştı. Meksikalı futbolcunun henüz 31 yaşında olmasına karşın kalp krizi geçirerek hayatını kaybetmesi, futbolculara yapılan sağlık kontrollerini de gündeme taşıdı. De Nigris’in Türkiye’de son olarak formasını giydiği takım olan Ankaragücü’nün genel menajeri Ender Yurtgüven, futbolcunun sağlık durumu konusunda kendisi başta olmak üzere, menajerini, avukatını ve Türkiye Futbol Federasyonu’nu uyardıklarını söyledi. Rahatsızlık, De Nigris Ankaraspor’da oynarken ortaya çıkmış. Kimse ciddiye almamış, hatta onun sözleşmesini feshetmek için bahane aradıklarından dem vurulmuş. “Meksikalı milli bir futbolcuya bu şekilde davranarak, Türkiye’nin imajını zedeliyorsunuz” bile demişler. Ne var ki Yurtgüven, Larissa’yı bu konuda uyarıp uyarmadıkları hakkında bilgi vermedi. Ancak De Nigris Larissa’ya girmeden önce mutlaka rutin bir sağlık kontrolundan geçmiştir. Kalp durumu o zaman teşhis edilseydi, hayatı kurtulmuş olabilirdi.
Beş yaşında, Miranda adında bir kızı olan De Nigris’in ölümünün ‘kardiyopulmoner sistemin patolojik nedenlerinden’ kaynaklandığı belirtildi. Yunanistan Milli takımı ve Olimpiakos’un kalecisi Antonis Nikopolidis, Yunanlı Futbolcular Birliği adına bir açıklama yaparak, üzüntüsünü anlatacak söz bulamadığını söyledi. Futbolcunun eşi Sonia ise kocasının gece yüksek sesle öksürmeye başladığını ve hemen üniversite hastanesine kaldırdıklarını anlattı. Ama De Nigris’i hayata döndürme çabaları sonuç vermemiş.
Gaziantepspor Başkanı İbrahim Kızıl, onu övdü, takıma çok faydası dokunan karakterli, iyi bir oyuncu olduğunu söyledi. Taraftarın da onu sevdiğini ekledi. Fenerbahçe maçındaki maskeli gösterisini hâlâ unutmamışlar. Onunla tanışmamış olan Gaziantep Teknik Direktörü Jose Coucerio ise, kısa süre önce yardımcı hocaları Quinito’nun oğlunun da aynı yaşta öldüğünü hatırlatarak, iki ölümün de kendilerini sarstığını belirtti. Doğrusu, hele genç yaştaki sporcu ölümleri insanı sarsıyor. Ankaraspor’daki arkadaşları da De Nigris’ten sevgiyle söz ettiler. Özellikle Murat Akyüz ile Tita’nın onunla samimi oldukları ve çok üzüldükleri belli. Yakın arkadaşı Arjantinli futbolcu Zurita da De Nigris’in cenaze törenine katılacağını bildirmişti.
Türkiye’de birçok kulüp Antonio de Nigris Guajardo için başsağlığı mesajı yayınlarken, dünya medyası da olaya geniş yer verdi. De Nigris; Türkiye kariyerinden önce Monterrey, Club America, Poli Ejido, Once Caldas, Puebla, Pumas ve Santos takımlarında oynamıştı. 2006’nın ikinci yarısında La Liga’nın Villarreal takımından geldi, Gaziantepspor (2006-07), Ankaraspor (2008) ve Ankaragücü’nde (2009) oynadı, sonra da Larissa’ya geçti.
Ama bugün onu Gaziantepspor anıyor, Aztek maskeleriyle. Yunanistan 1. liginde oynayan takımlar da dün maçlardan önce birer dakikalık saygı duruşunda bulundu, futbolcular siyah kolluk ya da kordela ile çıktı. Aynı uygulama bugün de sürecek.
İnsanın içinde bir heba olma, nafilelik duygusu filizleniyor. Bizim futbolde kalpten ölüme en fazla yaklaştığımız nokta, 2006 Ağustos’unda, Süper Lig’in üçüncü maçında Vestel Manisasporlu Michal Meduna’nın koroner spazmından bayılmasıydı. Galatasaray maçının 81. dakikasındaki bu baygınlık, herkesin ödünü patlatmıştı. Peki, hastaneye zor yetiştirilen Meduna futbolu bıraktı mı? Yoo, Çek kulüpleri Lazne Bohdanec ve Sokol Zivanice’nin ardından şimdi de amatör Avusturya kulübü ASKÖ Pregarten’de oynuyor. Keşke bıraksa!

CENGİZ ÇANDAR - Dersim geri geldi; Tunceli gitsin artık...

CENGİZ ÇANDAR

Dersim'in Onur Öymen sayesinde 'geri döndüğü'nü, CHP yetkilisinin bir bakıma 'hayırlı' bir işe vesile olduğunu düşünenlerden biriyim ben de. 'Açılım'ın TBMM çatısı altında görüşülmesi sırasında, kimisine göre, yaptığı 'talihsiz' konuşmadan ötürü değil sadece.

Dersim’in Onur Öymen sayesinde ‘geri döndüğü’nü, CHP yetkilisinin bir bakıma ‘hayırlı’ bir işe vesile olduğunu düşünenlerden biriyim ben de. ‘Açılım’ın TBMM çatısı altında görüşülmesi sırasında, kimisine göre, yaptığı ‘talihsiz’ konuşmadan ötürü değil sadece. Sözlerine sahip çıkarak ve üstelik bir de Kemal Atatürk isminin arkasına saklanarak CHP’nin ‘ideolojik’ duruşunu gözler önüne serdiği için.
Zaten öyle olmasaydı, Deniz Baykal, Aleviler kıyameti kopardığı sırada yanına Onur Öymen’i alıp CHP grup toplantısına birlikte girmez, yanyana oturmazdı.
Öylece, CHP Genel Başkanı, kendisi için daha ‘öncelikli’ olanın Alevi oyları değil, CHP’nin bir ‘ceberrut devlet partisi’ olarak ‘ideolojik tutarlılığı’ olduğunu sergilemiş oldu.
Nitekim, Gandi Kemal’ diye ‘tesemmüm’ edilen Tuncelili Kemal Kılıçdaroğlu da 24 saatlik bir gelgitten sonra hizaya geldi. ‘Konu kapanmıştır’ diyerek Onur Öymen’in yol açtığı gelişmenin ‘AKP ile DTP’nin CHP’yi zayıflatma işlemi’ olduğunu öne sürerek, Dersimlilikten kendini ayırdı.
Kemal Kılıçdaroğlu, o nedenle Dersimli değil Tuncelili. Siyaset sahnesinde devletin istihdam ettiği ‘korucu aşiret mensubiyeti’ni Dersimli Kürt-Alevi mensubiyetine tercih etmiş durumda. Bu yönüyle tek bir şeye benzemiyorsa, koca Britanya İmparatorluğu’na karşı yüzmilyonlarca insanı ‘sivil itaatsizlik’ zemininde ayağa kaldıran Mahatma Gandi’ye benzemiyor. Kılıçdaroğlu, ‘Dersim Katliamı’nı gerçekleştiren çizginin savunucuları Deniz Baykal-Onur Öymen hattına bazı itirazları olmakla birlikte- ‘itaatkar’ birisi.
Gelgelelim, Onur Öymen’le birlikte yakın tarihimizin en dibi kazanlarından birinin kapağı açıldı; Tunceli Dersim’leşti artık.
***
Tunceli isminin Dersim olarak değiştirilmesinin böylece önü de açılmış oldu. Malum, yüzyıllar boyu tarihte Dersim olarak anılan bölgenin adının Tunceli diye değişmesi 1935’e dayanıyor. Devletin ‘Tunç Eli’nin bölgenin disipline gelmeyen ahalisinin tepesine bir yumruk olarak inmesini, ineceğini uyaran bir isim olarak saptanmıştı Tunceli.
İsmin kökeninde hiçbir tarihi ve anlamlı bir gerekçe yok. Devletin gerektiğinde vatandaşına zulmedebileceği ‘uyarısı’ var. Öyle de oldu. 1937’de Tunceli Dersim’in üzerine ‘katliam’ olarak iniverdi.
Ne ki, ‘isyan’ın adına ‘Tunceli İsyanı’ denmedi yine de. Hem tarih kayıtlarına, hem de o günden bugüne tüm kuşakların zihnine ‘Dersim İsyanı’ olarak geçti.
‘Açılım’ın TBMM’de görüşülmesi sırasındaki Onur Öymen’in tanımı sayesinde, bu da düzeltildi; bizzat Başbakan Tayyip Erdoğan’ın ağzından ‘Dersim Katliamı’ diye ifade edilmiş olduğuna göre, ‘Dersim İsyanı’nı, doğru biçimde ‘Dersim Katliamı’ olarak anmak gerekiyor.
1937’de olanın ne olduğuna ilişkin tartışma devam etse bile, coğrafi isim değişmiyor: Dersim.
Dolayısıyla, Tunceli ile vedalaşmakta Dersim’i kabullenmekte yarar var. Zaten hem Dersimliler, hem de olmayanlar artık Tunceli’yi telaffuz etmez oldular.
‘Açılım’ın en heyecan verici yönlerinden biri olan ‘değiştirilmiş yer isimleri’nin iadesinin lafı pek edildi ama uygulama bir türlü başlayamamıştı. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün Bitlis’in Norşin ilçesinden Güroymak- geçerken, ‘Merhaba Güroymaklılar’ yerine ‘Merhaba Norşinliler’ demesinin ve çılgınca tezahüratla karşılanmasından bu yana üç ay geçti. Artık hiç değilse bu konuda kımıldamanın da zamanı geldi, geçiyor.
Şimdi önde gayet güzel ve meşru bir fırsat mevcut; Tunceli’nin Dersim diye değişmesi, değiştirilmesi.
İçişleri Bakanı Beşir Atalay’ın bu konuda Moskova’daki açıklamasında ‘konuya olumlu bakmadığını’ bildirmesini hiç anlayamadım.
İçişleri Bakanı, ‘Açılım’a ivme kazandırmak ve inandırıcılığını pekiştirmek için Tunceli’nin Dersim’le düzeltilmesini bir kez daha düşünebilir.
Zaten Tunceli, kamu vicdanında Dersim olmuş durumda.
***
Bu noktada DTP’lilerin akıl yoksunu önerilerini de görmezden gelemeyiz. Tunceli’nin Dersim olarak değişmesi ihtimali üzerine harekete geçtiler. Diyarbakır’ın Amed, Urfa’nın Riha, Batman’ın Elih olarak değişmesi gerekiyormuş, çünkü halk oraya öyle diyormuş.
Diyarbakır’ın Amed ismi ta 1500 yıl geriye gidiyor ve Süryanice. Roma ve Bizans döneminde kullanılmış bir isim. Bundan 1500 yıl önce orada Doğu Kilisesi Patrikliği olduğu biliniyor. Ancak, Diyarbakır, 1000 yıldan fazla bir süredir Amed değil Diyarbakır. Hadi ‘Diyar-ıbekr’ diye değiştirilsin deseler anlayacağız ama, Diyarbakır’ın Amed olmasını talep etmek, İstanbul’u Konstantinopolis yapalım demek ne kadar mantıklı ve meşru ise o kadar.
Batman’ın Elih’liğini yeni duyduk. Kürtçe metinler dışında bir yerde raslamak zor. Urfa’yı Riha yapacağımıza Edessa yapsak daha doğru olur.
Bunlara ne gerek var. DTP’liler durduk yerde hiçte mantıklı olmayan ‘maksimalist’ önerilerle Dersim’i tehlikeye düşürdüklerini fark ediyorlar mı acaba?
‘İfrat ile tefrit’ arasında tersten bir örnek ise Ulaştırma Bakanı’na ait. Uçaklarda Kürtçe anons talebinin ‘üniter yapımıza aykırı olduğunu’ söylemiş. Türkiye’de havaalanı adedi ve uçak ile yolcu trafiği arttı. Diyarbakır ve Van’dan gayrı artık Mardin’de, Batman’da, Siirt’te, Muş’ta havaalanları ve hava taşımacılığı var. Hiç Türkçe bilmeyen vatandaşlarımız bu hizmeti kullanırlarken ‘Kemerleri Bağlayın, Yerlerinizden Kalkmayın, Tepenizdeki oksijen maskeleri açıldığı vakit, önce kendiniz takın, sonra çocuğunuza takın’ cinsinden yaşamsal önemde anonsların Kürtçe de yapılması durumunda, Türkiye’nin nasıl ‘bölüneceğini’ anlayamadık.
Ulaştırma Bakanı açıklarsa öğreneceğiz.
Neyse, işin kolayından ve yapılması gerekenden yola çıkalım:
Tunceli artık zaten Dersim oldu. Adını koyun, resmileştirin, bitsin gitsin...

SUAT TAŞPINAR - 'Diva'nın akıbetinden kurtulan soprano

SUAT TAŞPINAR

Bizden 'yüksek memleket meseleleri' üzerine ahkam bekleyen, 'Türk-Rus ilişkilerinin stratejik derinliği' üzerine analiz uman hepi topu birkaç okur varsa, onları da sükut-u hayale uğratmamak için araya 'parça' koymak kaydıyla, bugün 'hayata dair' Moskova havadislerine dümen kırıyoruz.

Bizden ‘yüksek memleket meseleleri’ üzerine ahkam bekleyen, ‘Türk-Rus ilişkilerinin stratejik derinliği’ üzerine analiz uman hepi topu birkaç okur varsa, onları da sükut-u hayale uğratmamak için araya ‘parça’ koymak kaydıyla, bugün ‘hayata dair’ Moskova havadislerine dümen kırıyoruz. Bizim gece gündüz sokakta ayıların dolaştığı, kardan-kıştan kimsenin burnunu çıkaramadığı, Putin-Medvedev’den başka mevzusu olmayan bir memlekette yaşamadığımızı anlayın diye...
‘Ağır mevzuyu’ önden savalım; yükümüz hafiflesin. Sabahın köründe telefonum çaldı. Arayan, Türk-Rus gündemini kişisel meselesi belleyen, vaktiyle ‘Rusya gurum’ payesini verdiklerimden biri; Saşa. Nükleer santral ihalesi haberini okumuş. Şaşkın: “Sizin derdiniz ne? Rus şirketleri özelleştirmeden Petkim’i aldı, iptal ettiniz... Tüpraş’ı aldı, iptal ettiniz... Şimdi nükleer santrali de iptal etmişsiniz?” Bunca yıldır her büyük ihalede çarşafa dolaşılmasının ayıbını itiraf ediyorum, “Rusya’ya bir kasıt yok; hukuk-guguk...” diye geveliyorum, ama Moskova’dan bakınca manzara tufah. Beş yıldır aynı senaryo tekrarlanıyor. Doğmamış çocuğa don biçildikten, olmadık vaatlerle iştah kabartıldıktan sonra “Neylersin hukuk; pardon!”
denilmesi gereksiz yaralar açabiliyor. Türkiye ‘ihale ciddiyeti ve hukuki zemin’den hep çakıyor.
Gelelim ‘iç işlerimize’. Hafta içi Moskova Türk Kadınlar Organizasyonu’nun -gayet aktif bir
dernektir- yöneticisi hanımlarla çay içtik. Dokunsanız ağlayacaklar. Burada yerleşik Türk nüfus arttıkça okul-eğitim sorunu büyüyor. Geçen yıla kadar elçilik binasında bir daireye sığınmış olsa da, iyi kötü bir Türk Çocuk Kulübü vardı. “Daha iyi, geniş yer bulunacak” denip oradan çıkarıldılar. Ama pirince giderken bulgurdan olundu. Ne yeni yer var, ne temcit pilavına dönen Türk Kültür Merkezi-Türk Okulu projelerinden somut bir adım...
İşin en acı tarafı, Moskova’da Erdoğan’ın alayı vala ile açtığı, yasal sorunlar yüzünden duvara toslayan, satıldı denip durulan TOBB’un Türk Ticaret Merkezi’nde, bu çocuk kulübü için zaten yarısı boş olan binada bir minik yer rica edilmiş, hatta “Sorun yok, bu iş bitti” mesajı alınmış. Ama sonra Hisarcıklıoğlu “Rus ortağımız var, sorun çıkar, olmaz” deyip reddetmiş. Ve o Ticaret Merkezi, kime satıldı, kaça satıldı, hukuken ne durumda vb. soruları ‘devlet sırrı’ gibi kalarak, bir başarısızlık abidesi olarak duruyor, Türk toplumuna bir faydası da olmuyor... Ve biz burada çocuk kulübü, okul, kültür merkezi diye inlerken, diğer yanda Türkiye’deki Ruslar aslanlar gibi yol alıyor, okullarıyla, kültür dernekleriyle göz dolduruyor. Hatta Büyükelçi İvanovskiy, Antalya’da Rus Ortodoks Kilisesi için belediyeden arsa tahsisi bile istiyor.
Haftanın alkışı hak eden etkinliği, Denizbank’ın Rusya’daki bankası Dexia Moscow’un genel müdür değişimi gecesiydi. Neredeyse 15 yıldır bu ülkede kaç açılış, kaç tören gördüğümü bilmiyorum. Ama bu törenlerin genelde ortak paydası, fuzuli rakamlarla, istatistiklerle dolu, sahne heyecanıyla güçbela okunan upuzun metinlerle insanların sıkıldığı, insani sıcaklıktan yoksun konuşmalar oldu, oluyor. Bu kez hem Denizbank Genel Müdürü Hakan Ateş hem de yardımcısı Derya Kumru’nun hüzünlü, komik, düşündüren Rusya anıları, kişisel deneyimleriyle
yüklü konuşmaları herkese keyif verdi. Ama bunun hitabet yeteneğiyle ilişkili olduğunun da hakkı teslim edildi. Ardından, rahmetli bestecimiz Nevit Kodalllı’nın gelini, genç sopranomuz Yelda Kodallı’nın bir konseri vardı ki, dineyenler mest oldu. Ve o an iki yıl önceki bir anı canlandı gözümde:
Moskova’da Türklerin inşa ettiği ve ortağı olduğu Ritz Carlton Oteli’nin açılışında benzer bir kokteyl ortamında birden sahneye yaşlı bir kadın çıkıp aryaları bülbül gibi şakımaya başlamıştı. Görkemli salonu dolduranların çoğu, sahnedeki ‘diva’dan habersiz gürültülü sohbetlerine, kahkahalarına devam ettiler. Kadının ilahi sesi, gürültünün içinde fon müziği gibi kaybolup gitti. Oysa geceyi organize edenler, o gece o muhteşem otelin açılışına layık bir sürpriz düşünmüş, rivayete göre Mariah Carey, Elton John gibi isimler bile önerilirken, operanın yaşayan efsanesi, 80’ine dayanmış İspanyol ‘diva’ Montserrat Caballe’yi kimbilir kaç para ödeyerek o geceye getirebilmişlerdi. Ama bu sürpiz heba olmuş, tanımayan çoğunluk açısından efsane soprano içki sofrasında meze gibi kalmıştı. Caballe’ye yazık olmuştu...
İşte Denizbank gecesinde genç sanatçı Kodallı sahneye çıkıp da ilk şarkıda aynı tehlike belirince, Genel Müdür Hakan Ateş’in mükemmel bir zamanlamayla mikrofonu eline alıp, son derece zarifçe ‘sanatçıya saygı’ çağrısı yapması gecenin dönüm noktasıydı. Sonrasında konser bitene kadar o mükemmel sesi huşu içinde dinleyenler çoğunluktaydı. Kodallı, Caballe’nin akibetinden kurtulmuş oldu!

AKİF BEKİ - Dersim yönünde çarpışıyoruz

AKİF BEKİ

Türkiye ilerliyor ilerlemesine de, gün geçmiyor ki, yolumuza ters yönden kimi parçacıklar çıkmasın. Geçmişimizle geleceğimiz çarpışıp duruyor.

Türkiye ilerliyor ilerlemesine de, gün geçmiyor ki, yolumuza ters yönden kimi parçacıklar çıkmasın.
Geçmişimizle geleceğimiz çarpışıp duruyor.
CERN’de, ‘Büyük Patlama’ deneyi için tekrar düğmeye basmışlar.
Hadron Çarpıştırıcısı’na konan ilk proton demeti, saat yönünde devrini tamamlamış.
İkinci aşamada, karşı istikâmetten gelen başka bir proton demetiyle çarpıştıracaklar.
Haberi okurken, bizi düşündüm; yaşadığımız Dersim şoku da böyle bir parçacık kazası mıydı?
***
Mesele şu ki; bir atom çekirdeğinde kıyamet koparacaklar.
Sonra da oturup seyredecekler, kıyamet neden ve nasıl koptu diye.
Kopunca ne oldu; anlamaya
çalışacaklar...
Bu deneyin ulvi bir amacı
var; o da, insanlığın kader
şifrelerini çözmek.
Hesap basit;
Başını bilemediğiniz şeyin, sonunu da bilemezsiniz.
Nasıl bir kıyametten geldiğimizi kavrarsak, nasıl bir kıyamete gittiğimizi de anlarız.
Zamanı başlatan Büyük Patlama’yı, deney ortamında tekrarlamak istemeleri bundan.
Başlangıcını bulurlarsa,
zamanın sonuna dair bir öngörüye de ulaşacaklar.
***
Büyük kâinatın sırrına akıl erdirmenin yolu, küçük kainatların künhüne varmaktan geçiyor.
Evrenimizin mikro modeli olan atom çekirdeğindeki parçacıklar, kaos içinde yaşar.
Klasik fizik kanunları sökmez onlara, ferman dinlemezler.
Nedensellik yasaları işlemez orada, Newton’ın sözü geçmez.
Kestirilemezler, ne yapacakları belli olmaz.
Şimdilik bilemesek de, kendince yasalara tabidir dünyaları.
O koasun içinde mutlaka bir düzen vardır.
Ancak başlangıç şartlarını
bilirsek, o düzenin kurallarını ortaya çıkarabiliriz.
Cenevre’deki nükleer araştırma laboratuvarında olan-biten budur.
Büyük Hadron Çarpıştırıcısı, yeniden çalışmaya başladı.
Cumayı cumartesiye bağlayan
gece, bir hüzme proton ışınını
tünele bırakmışlar.
Işığa yakın hızda çevirmişler
onları.
Saat yönünde döndürmüşler.
Bu ilk ısınma hareketi başarılı
olmuş.
Heyecan verici, müthiş bir adım...Yakında, ters yönde
dönen bir başka proton demetiyle çarpıştıracaklar.
Acaba yerin altındaki o devasa tünellerde, nasıl bir kıyamet kopacak?
Zamanın başlangıcı ve sonunu birlikte açıklayan ‘her şeyin teorisi’ni bulabilecek miyiz bir gün?
***
Türkiye’de, biz saat yönünde ilerlerken, her gün karşı yönden gelen geçmişimizin parçacıklarıyla çarpışıyoruz.
Yeniden kıyametimiz kopuyor her seferinde...
Yaşadığımız son çarpışmanın kod adı, Dersim.
Çarpışmanın etkisiyle sarsılıyoruz belki ama, başlangıcımızı öğrenmek çok açıklayıcı.
Demek ki; hiçbir şey
nedensiz değilmiş.
En azından bugünümüzün esrarını, neyin nereden çıktığını, nasıl böyle olduğumuzu, hangi etkenlerin bizi ayrıştırdığını, nerelerde birleştiğimizi, etrafımızı saran ‘sosyal kaos’un kökenlerini görebiliyoruz.
Başarırsak, kendimize daha çok yardım edebiliriz bu bilgilerle.
Ki, sonumuz iyi olsun!...

JOOST LAGENDIJK - Avrupa minimalist takılıyor

JOOST LAGENDIJK

Kimse için sürpriz olmadı. Ama yine de AB üyesi 27 ülkenin liderinin Belçika Başbakanı Herman van Rompuy'u ilk AB Başkanlığı'na, AB'nin ticaretten sorumlu Britanyalı komisyon üyesi Catherine Ashton'ı da...

Kimse için sürpriz olmadı. Ama yine de AB üyesi 27 ülkenin liderinin Belçika Başbakanı Herman van Rompuy’u ilk AB Başkanlığı’na, AB’nin ticaretten sorumlu Britanyalı komisyon üyesi Catherine Ashton’ı da yeni Avrupa Dışişleri Bakanlığı’na atama kararı bende hayal kırıklığı yarattı. Nispeten tanınmayan bu iki ismin tercih edilmesini ‘minimalist’ diye niteleyen İsveç Dışişleri Bakanı Carl Bildt’le hemfikirim.
10 yıldan bu yana AB’nin daha demokratik ve etkin bir şekilde nasıl örgütleneceği üzerine, bazen epey canlılık da kazanan tartışmalar yapılıyor. Birçoklarına göre AB’nin, bilhassa 2004 ve 2007’deki iki genişleme dalgasında 12 yeni üyenin katılmasından sonra, yeni bir başlangıca ihtiyacı vardı. Bütün bu tartışmaların, özel zirvelerin ve karmaşık uzlaşmaların sonucu, kısa süre sonra yürürlüğe girecek olan Lizbon Anlaşması’ydı. Bu yeni kurallar silsilesinin bir parçası, AB’ye dünya sahnesinde daha fazla itibar ve nüfuz kazandıracak iki yeni makamın oluşturulmasıydı. Fakat bu haftaki karar, en azından şu an için, açıkça gösterdi ki, AB üyesi ülkelerin Brüksel’de üst düzey yeni görevler oluşturmak konusunda zerre arzusu yok. Financial Times’ın da yazdığı gibi: “Avrupa liderleri ulus-devletin üstünlüğünü gözetti: yeni başkan ve dış politika şefi efendi değil, ulusal başkentlerin hizmetçisi olacak.” Paris, Berlin ve Londra’nın Washington ve Pekin’le doğrudan ilişki yürütme hırsı berdevam. Kendilerinin yerine geçip ABD ve Çin’le anlaşmalar yapan güçlü bir Avrupa başkanlığı istemiyorlar. Bu yüzden de netice, en büyük özellikleri ara bulmak için elinden geleni yapmak olan bu iki isim oldu. İki küçük ego, hoş ve ehil insanlar. Ancak kuşkucu Avrupa kitlesini, ekonomik bir süpergücün kısa süre içinde diğer alanlarda da büyük bir küresel aktör haline gelmesini öngören bir vizyonla kazanmaya muktedir ve istekli liderler değiller.
Peki bütün bunlar Türkiye için ne anlama geliyor? Yeni AB Başkanı’nın 2004’te yaptığı Türkiye karşıtı konuşma hakkında epey yazılıp çizilmişti. Muhtemelen bu, Sarkozy ve Merkel’in Belçikalı muhafazakârı desteklemesinde ilave bir sebep oldu. Fakat, söylediklerine hiç katılmasam da, Van Rompuy’un görüşlerinin AB politikaları üzerinde etkisi olacağına dair ciddi bir endişe duymuyorum. Herman van Rompuy, başkan sıfatıyla görevinin 27 üye ülkenin hepsinin desteğini alan bir Türkiye politikası inşa etmek olduğunun gayet farkında, ki üye ülkelerin büyük kısmı da Türkiye’nin üyeliğinden yana. Zaten tam da bu gibi uzlaşmaları sağlamakta iyi olduğu düşünüldüğü için seçildi. İlk basın toplantısında ifade ettikleri son derece açıktı: “Şu andan itibaren benim ne düşündüğümün en ufak bir ehemmiyeti yok.” Bence Leydi Ashton’a daha fazla odaklanmak lazım. AB’nin büyük aktörlerinin nefesini ensesinde hissetmeden inisiyatif almak konusunda daha fazla özgürlüğe sahip ve hepsinden önemlisi, multimilyarlık bir bütçeyle yeni AB diplomatlarından oluşan devasa bir ekibin desteği de arkasında olacak.
AB’nin yeni Dışişleri Bakanı’yla geçen yıl İstanbul’daki Boğaziçi Konferansı’nda, AB’nin ticaret sorumluluğunu Peter Mandelson’dan devralmasından hemen önce tanıştım. Gerçekten de hoş, ayakları yere basan ve tecrübesiz biri. Türkiye’ye dair görüşlerinden ise kuşku duymaya mahal yok. AB’nin demokratik ve laik bir Türkiye’yi alması gerektiği yönündeki iyi bilinen Britanya tutumunu yansıtıyor.
Bırakalım yeni başkan, Avrupa’nın büyük egosunu masasında idare etmek gibi zor ve vakit tüketici bir işle boğuşsun. Biz yeni dış politika şefini, cazibesini ve fikirlerini kendi mütevazı, fakat etki yaratma potansiyeline sahip üslubuyla, Türkiye’nin AB üyeliğini desteklemek yönünde kullanması için teşvik edelim. Brüksel’de, Türkiye’de ve dünyanın geri kalanında.

GÜNDÜZ VASSAF - Türk solunda otorite kompleksi

GÜNDÜZ VASSAF

Şöyle bir tezim var. Tartışmaya açıyorum. Türkiye'de '68 kuşağı otoriteye başkaldırırken otoriteye sığınmıştı. Başkaldırdığı Türkiye'de devlet, sığındığı Sovyetler Birliği, Mao'nun Çin'i, Enver Hoca'nın Arnavutluğu'ydu.

Şöyle bir tezim var. Tartışmaya açıyorum.
Türkiye’de ‘68 kuşağı otoriteye başkaldırırken otoriteye sığınmıştı. Başkaldırdığı Türkiye’de devlet, sığındığı Sovyetler Birliği, Mao’nun Çin’i, Enver Hoca’nın Arnavutluğu’ydu. Fraklı, şapkalı Atatürk’ü yadsıyıp ordu gençlik el ele sloganlarıyla askeri darbeye çağıran, Mustafa Kemal’in kalpaklı simgesine tapar derecesine sığınanlar da oldu. Özgüvenden yoksun, otorite müptalası sola tek istisna Dev-Genç ve Mehmet Ali Aybar’ın Türkiye İşçi Partisi’ydi.
Sovyet blokunun çökmesi, Çin’in devlet kapitalizmi modelini uygulamasıyla ‘68 kuşağının önde gelenleri önce ortada kaldı, giderek solu terketti. Terkedişini, burjuva, emperyalizm, işçi sınıfı gibi tanımları kullanmamayı, gençliklerinde otomatiğe bağladıkları A.B.D. eleştirisini, Irak işgalinde bile, söylemlerinden silmeyi, olgunluk addetti. Avrupa Birliği projesi, başka ülkelerde de olduğu gibi, eleştirilerek ve geliştirilerek yürüyebilecekken, eski alışkanlıkların şablon bağımlılığıyla benimsendi. Solculuk, gençliğinde kendisini ezen, işkence eden, ama artık değişen dünya siyasi konjektüründe ve Türkiye’ye soğuk savaş sonrası biçilen yeni rolde,
sivil iktidara ayak uydurmaya mecbur kalan askere karşı çıkmaktan ibaret kaldı.
Bu arada, sosyalist hareket dünyada çöktü. Sosyal demokrat partileri de bir çok ülkede birbirlerinden ayırmak mümkün değil. Çoğuna örnek olan İngiliz İşçi Parti’si ‘Yeni Sol’ adına Blair’le birlikte ABD’nin dümen suyundan gitti. Irak’da, Birleşmiş Milletler’in ilkelerini çiğneyerek savaş suçlusu konumuna bile düştü. (Aynı işçi partisi ABD’nin baskısına rağmen Vietnam’a asker yollamamış, bedelini IMF kapısına sığınarak ödemişti).
Solun partiler düzeyinde çökmesine rağmen, bu ülkelerde kimi solcular yeni düzene yamanmak yerine arayışlarını sürdürdüler. Geçmişe yönelik özeleştirilerini yaptılar, Barış hareketi başta olmak üzere sivil toplum hareketlerine katıldılar, üniversitelerde, toplumun kritik eleştirisini sürdürdüler. Güney Amerika’da siyasetle bağlarını sürdürenler, demokrasi açısından eleştirilecek çok yanı da olsa, kitlelerle bütünleşmenin yollarını arayarak, kıtanın ABD’den bağımsızlaşarak arka bahçesi konumundan çıkmasını, çok uluslu şirketlerin hegomanyasının kırılmasını, topluma yönelik sağlık, eğitim hizmetlerinin yaygınlaşmasını sağladılar.
Türkiye’de ‘68 sol hareketinin önderi, sözcüsü konumunda olanlar, istisnalar dışında, hala otorite kurbanı ve otorite müptelası. Oldukları yerde kaldılar. (Çok partili düzene geçildiğinden bu yana işlevi sol adına sola karşı çıkmak olan CHP ise solla ilgili bu yazının tabiatıyla konusu dışında). Her şeye rağmen bugün de kendilerini solcu görenler ne hareketlerinin siyasi değerlendirmesini tartışmaya açtılar, ne romanını yazdılar ne de filmini yaptılar. Bir anlamda onlar ideolojilerini terk etmedi, dış kaynaklı sol otoritenin çökmesiyle, ideolojileri onları terk etti.
Özeleştiri herkesden beklenen bir haslet değil tabii. İnsanın yaşlanıp yeni otoriteler himayesinde sığınabileceği emin limanlar aramasıyla, olgunlaşması farklı şeyler.
Türkiye’de 12 Eylül’den bu yana yetişen kuşakların bugün sol adına tanıdıkları bu insanlar. Mağdurlar. Askeri darbelerden, işkencelerden, yurt dışı sürgünlerden, ailelerindeki kopuş ve çatışmalardan çok çektiler. Ama mağrurlar da. Yeni düzende kendilerine yer açtılar. İtibarlılar.
Sözüm istisnalara değil.

ERAY AYTİMUR - Gündüz takım elbise, gece rock

ERAY AYTİMUR

İlk albümleri 'Hayata Dokun'u çıkaran Temas'ın üyeleri, gümrük müşavirliği, finans uzmanlığı, eğitmenlik gibi başka işler yapıyor. Temas üyelerine göre, müzik yapabilmek için çalışmak şart

Temas, hayata ‘temas eden’, biraz mesajlı şarkılar yapıyor.

Değme, dokunma, dokunuş, değinti. Buluşup görüşme, ilişki kurma, münasebet. Değinme, sözünü etme, bahsetme. Gidip gelme, ulaşım, bağlantı... Bunların hepsi Arapça kökenli ‘temas’ sözcüğünün Türk Dil Kurumu sözlüğündeki karşılıkları. Şimdi bunlara TDK sözlüğünde olamasa bile anonim kullanıcılı sözlüklerde yeni bir tanım ekleme zamanı geldi. Çünkü çiçeği burnunda pop rock grubumuz Temas ilk albümü ‘Hayata Dokun’u TaşOda etiketi ve tantanasız tanıtım konseriyle geçen hafta piyasaya sürdü. Böylelikle üç yıllık çaba, bir numaralı mutlu sonuna ulaşmış oldu. Aslında müzik gibi meşakkatli bir uğraş için üç yılın büyütülecek yanı yok; fakat cismin zamanla, zamanın cisimle, mekanın hareketle, hareketin mekanla ve dolayısıyla hepsinin birbiriyle bağımlılığını göz önünde bulundurunca Temas’ın üç yılı görelilik kabul etmeden saygımızı kazanıyor. Çünkü beş kişilik Temas’ın her üyesi hayatın farklı yüzlerinde farklı koşturmaca içinde. Tolga (gitar) ve Murat (bas) gümrük müşaviri, Altuğ (davul) ve Savaş(gitar) finans sektöründe çalışıyor, Engin (vokal) ise zihinsel engellilere eğitmenlik yapıyor. Müziği para kazanma amacı olarak görmedikleri gibi müzik yapmak için para kazanmak zorunda olduklarını düşünüyorlar. Gündüz takım elbiseleri ile işe gidip gece stüdyoya kapandıklarında, kendi yaşam sistemlerinin Dr. Jekyll-Mr. Hyde simülasyonunu yaratıyorlar. Olabildiğince çok insana ulaşmaktan başka dertleri yok.
Öte yandan daha şimdiden kendileri için de sürpriz sayılabilecek artılar var hanede. Örneğin Anıl Tütüncüoğlu, Kaan Demirçelik ve Manga solisti Ferman Akgül’ün çektiği klip şarkısı Uyan Dostum’un demo hali www.soundclick.com adlı internet sitesinin en çok beğenilen şarkı oylamasında 29.000 parça arasında ilk dörde giriyor ve haftalarca yerini koruyor. Hani bu tür yarışmaları ve oy verme metodlarını müzikal referans kabul etmiyoruz tamam ama grubun popülaritesi adına ümit verici. Bu arada gruba isim bulma aşamasında Murat’ın önerdiği‘temas’ ipi açık ara göğüslemiş ancak burada bir detay var. Doğru sıralamayı yaptığınız takdirde grup üyelerinin isimlerinin baş harfleri de Temas sözcüğünü oluşturuyor, hakeza albümün ismi gayet ‘dokunmatik’. Tam da ‘homo ludens’e yakışan bir oyunbazlık değil mi sizce de? Ama şaka değil, yalan değil. Temas hayatı ve ona dokunmayı gerçekten önemsiyor. Bu anlamda oldukça sahici ve naifler. Onlar ve biz sınırı üstünden ahkam kesmek yerine dinleyicilerinin hissiyatına tercüman olmak istiyorlar. Duyguların bile sanal yollardan dile getirildiği günümüzde gitgide unuttuğumuz dokunma duyusunu hatırlatıyorlar. Ne pahasına olursa olsun hayata katılmak ve hayatın içinde olmak gerektiğini vurguluyorlar.
11 parçadan oluşan albümün açılışını yapan ‘Düşler, Gülüşler, Sözcükler (DGS)’ toplumda yalnızlaştırılmış mutsuz bir kadını bir erkeğin gözünden anlatırken, ‘İnsanlar’ 17 Ağustos 1999 depreminden sonraki yersiz yurtsuz acıları dile getiriyor. ‘Yalnızsın’ sokak çocuklarına değinirken klip parçası ‘Uyan Dostum’ ise bağımlılık ve intihar eğiliminin yıkıma sürüklediği insanlara sesleniyor. Kaldı ki bu kadar net mesajlar verilmeksizin de sanat toplum ve dahi sanat için yapılabilir ve müzik yoluyla hayata pek âlâ temas edilebilir.
Temas’ın sözlerdeki doğrudanlığı elbet kendi tasarrufu ancak dinleyici olarak şahsen daha istiareli bir dil tercih ederdim. Üstüne üstlük gayet ‘progressive’ ve Batılı altyapıyı oldukça Ortadoğulu yakınmalar çoğu kez tökezletiyor. Ve bu durum tematik olduğu kadar prozodik sıkıntı yaratıyor. Böyle olunca da hayatı boyunca Pink Floyd, Deep Purple, Led Zeppelin, Tool, U2, Depeche Mode, REM dinlemiş adamlara ‘arkadaşım şu parçada gitarın entonasyon ayarını filanca şekilde değiştirin’ diyemediğim için ‘keşke sözleri daha işlek hale getirseniz’ diyebiliyorum en fazla. Bir diğer itirazım ise Teoman’dan Harun Tekin’e, Harun’dan neredeyse Chester Bennington’a kayan vokale yönelik. Bu üç bambaşka vokal tekniğini bambaşka nedenlerle seviyoruz ancak

Vokal durumu karışık
Engin Sipahi’nin ismi geçen üçlemedeen bağımsız, kendi vokal karakteristiğini bulması gerek.
Son olarak Hayata Dokun’un kartonet tasarımının da baştan savmalığına ‘temas etmek’ zorundayım. Fotoğraflar, renkli şeritler ve kitapçığın orta yapraklarında yer alan toplu fotoğrafın altındaki menajerlik ve basın irtibat bilgileri cidden olmamış. Korkarım Temas’ın sound açısından olduğu gibi sanat yönetimi için bir üçüncü göze ihtiyacı var. Bunca iddiasızlık arasında bu kişinin Hal Wilner olması şart değil ancak gereksinimin varlığı sarih. Varsın olsun, Temas’la ilgili yine de olumlu hissiyatımı muhafaza ve müdafaa etmeye kararlıyım. Ne de olsa hakiki gönül adamlarına ve bağımsız firmalara elimiz ve köşemiz daima açık.

TÜRKER ALKAN - Gerçeklerin kötü huyu

TÜRKER ALKAN

DTP Şırnak Milletvekili Hasip Kaplan, Etnik sayım yapılsın demiş, kim ne kadar, çıksın ortaya!

DTP Şırnak Milletvekili Hasip Kaplan, “Etnik sayım yapılsın” demiş, “kim ne kadar, çıksın ortaya!”
Aynı kanıdayım. Böyle ortamlarda nüfus önem kazanır. Kaç kişi kendisinin ‘Kürt’ olduğunu söylüyor, dağılımları nedir, nüfus artış hızları nedir...
Bu konularda yeterli bilgi olmadan siyasal düzenlemeye gitmek yanıltıcı olabilir.
Tabii ki insanlara nüfus sayımı sırasında ‘Söyle bakalım, sen Türk müsün, Kürt müsün’ diye sormak hem yakışık almaz, hem de ırkçılık olarak algılanabilir. Ama nüfus sayımı sırasında ‘Hangi dilleri konuşuyorsunuz’ sorusunu sorarak aynı sonuca ulaşılabilir. Nitekim 1965 yılına kadar yapılan nüfus sayımlarında Kürt nüfusun sayısını belirlemek amacıyla sorular sorulmuştur.
1927’de yapılan nüfus sayımına göre Türkiye’nin nüfusu 13.5 milyondu. Genel nüfus içinde Kürtlerin sayısı 900 binin biraz üzerindeydi. Normal nüfus artışına göre şu andaki Kürt
nüfusunun 5 milyon civarında olması gerekiyor. 1965 sayımına göre de Türklerin nüfusu 28 milyon, Kürtlerin nüfusu da 2 milyon 219 bindi. Yıllık ortalama artışa göre 2000 yılında Kürt nüfusu 5 milyon 200 bin olarak hesaplanabilir.
1985 sayımına göre Doğu ve Güneydoğu Anadolu’daki toplam nüfus 9 milyon 903 bindi ve bu nüfusun 2 milyon 766 bini ana dilini Kürtçe olarak yazdırmıştır. Bu da bölge halkının üçte biri eder.
Kürtlerin sadece Doğu ve Güneydoğu’da yaşamadığını, başta İstanbul olmak üzere pek çok ilde önemli sayıda Kürt kökenli vatandaşımızın yaşadığını düşünecek olursak, ülke çapında Kürt nüfusunun 5-6 milyon civarında olmasını normal karşılamak gerekir. Nitekim dünya devletleri konusunda son bilgileri içeren Almanya’da yayımlanan ‘Der Fischer Weltalmanach 95’ adlı çalışmada Türkiye’de yaşayan Kürt nüfusunun 6 milyon 200 bin olduğu belirtilmektedir.
Fakat bu konuda rivayet muhtelif. Saygın bir araştırmacı olan Hollandalı Martinus Martin van Bruinessen’e göre Türkiye’deki Kürt nüfus 7-8 milyonu bulmaktadır. Eski Sovyet kaynakları bu sayıyı 9 milyona kadar çıkarıyor. Christiane More’un uygun gördüğü sayı 10 milyon. Botan Amedî’ye ve Ahmet Türk’e göre ise Türkiye’de yaşayan Kürtlerin sayısı 20 milyona dayanmaktadır. ‘New York Times’ın yayımladığın ‘The World Almanac’a göre de Türkiye’de yaşayan nüfusun yüzde 20’si Kürttür.
Kısacası, Kürtlerin sayısı konusunda 5 milyondan 20 milyona kadar uzanan geniş bir yelpaze var. Tam bir bilgi kirliliği. Buna isterseniz ‘Kürt partisi’ olarak ortaya çıkan DTP’nin aldığı oyları da ekleyebilirsiniz. Bu partinin aldığı oy oranı yüzde 5-6 dolaylarında kalıyor. Oysa Ahmet Türk’ün dediği sayıda Kürt olsa bu oranın yüzde 20’yi bulması geremez miydi?
‘Kürt sorunu’ konusunda bir karar verirken sadece sayıya değil, ülke içinde hızla değişmekte olan dağılıma da bakmalıyız. Kürt nüfusun yarıdan fazlası ülkenin Batı illerinde yaşıyorsa bölünmeden veya federasyondan söz etmenin pek bir anlamı kalmaz.
2011 yılında yapılacak nüfus sayımında bu konudaki bilgisizliğimizi giderecek sorular sormakta yarar var.
Bilgiden korkmayalım. Özellikle de kendi hakkımızdaki bilgilerden. Çünkü gerçeklerin eninde sonunda kendini kabul ettirmek gibi kötü bir huyu vardır!

HASAN CELAL GÜZEL - Abdera'da demoskratos sancıları

HASAN CELAL GÜZEL

Üstâd Prof. İlberyus'un Heredot'tan naklettiğine göre, M.Ö. 509 yılının son aylarında Abdera'da 'cadı kazanları' kaynatılıyormuş.

Üstâd Prof. İlberyus’un Heredot’tan naklettiğine göre, M.Ö. 509 yılının son aylarında Abdera’da ‘cadı kazanları’ kaynatılıyormuş. Jakobenyusların ve darbeyusçu generalyusların sözcüsü ‘Republicus’ gazetosu, ortalığı karıştırmak ve Ampulosları devirmek için ‘Korku İmparatorluğu’ başlıkları atıyormuş...

Generalyuslar ayaklanıyor
Efendim, Abdera’daki generalyuslar son derece kahraman ve yurtsevermişler. Lâkin, her güzelin bir kusuru vardır derler ya, Abderalı generalyuslar da on senede bir gerçek hüviyetlerinin dışına çıkarak kurt adama dönüşür ve demoskratosa saldırırlarmış. Vebali boynuna, biz Homeros’un yalancısıyız, generalyusların bu lycanthropy hastalığının depreşmesinin asıl sebebi ise, bir türlü seçim kazanamayan Okoslar’ın generalyusları gıdıklamasıymış. Denyos liderliğindeki Okoslar generalyusları gıdıklarken, bir taraftan da kulaklarına, ‘İrticayus
geliyooor’, ‘laicus elden gidiyooor’, ‘Abdera bölünüyooor’ diye fısıldarlarmış...
Okosçu generalyuslar kurt adamlar hâline dönüştükten sonra, ‘Erenlerus’, ‘Sarı Kızos’, ‘Ay Işığı’ (likantropik ay ışığı demek isteniyor), ‘Eldivenos’ adını verdikleri plânlarla darbeyuslar yapmak isterlermiş. Bu arada Abderalıları kandırıp darbeyuslarına hak kazandırmak için de bir yandan, Ergenekonus Çetesi ile cinayetler, bombalamalar, terör saldırıları düzenlerler; bir yandan da ‘İrticayus Eylem Planları’ hazırlayarak ortalığı karıştırırlarmış.

Midas’ın kulakları çekiliyor
Efendim, Kral Midas’ın torunu Midasius’un kurduğu tarihin ilk istihbarat teşkilâtını hatırlarsınız. İşte bu teşkilât, darbeyusçu generalyusların ve telefonusları dinletilen jüriskratosların keyfini
kaçırırmış. Ampuloslar, her ne kadar ‘Bizim, Midasius’un dinlenmeleriyle alâkamız yok’ diyerekten yırtınsalar da, darbeyustan yana olan jakobenyuslar, ‘Abdera Korku İmparatorluğu’ sloganıyla kazan kaldırmaya çalışırlarmış...
Sözün burasında Prof. İlberyus mânidar bir tebessümle, ‘Anlıyorsun değil mi mîrim’ dedi, ‘Meğer açık toplum Abderalılar devrinde başlamış...’ Jakobenyusların asıl kızdıkları, darbeyusçu generalyusların ağız tadıyla bir darbeyus yapamamalarıymış. Zira darbeyus plânları işportaya düşmüş, ciddiyetinin kaybetmiş ve alay konusu olmuş. Nasıl olmasın ki, darbeyus plânları arasında çok komik şeyler varmış. Güzinos Abla’ya sahte turbanyusçu kızların mektup yazmasından tutunuz da filmoslar çevirtilmesine kadar görülmedik soytarılıklar yer almaktaymış.
Gülen filozofumuz Demokritus, Güzinos Abla plânını işitince gülmekten çatlamış da, arkadaşı Hipokrates’i çağırıp güçlükle hayatını kurtarmışlarmış...
İşte, M.Ö. 509 yılının Kasım ayında Abdera’da ‘Eşek kulak’ hikâyesinin aslı buymuş...

Kakayuslar temizlenirken...
Efendim, dedik ya M.Ö. 509 yılının son aylarında Abdera’da ortalık fena halde karışıkmış. Darbeyuslar, telekulakoslar,
küresel krizoslar yetmiyormuş gibi, bir de ‘domuzos griposlar’ da zuhur edip Abderalıları canlarından bezdirmiş.
İşin kötüsü, aşı konusunda her kafadan bir ses çıkmasıymış. Ünlü Hipokrates, aşı diye poposunu yırtarak bağırırken Kral Nâibi Tayyibus da ‘Ben aşı yaptırmam’ diye direnesiymiş. Filozof Demokritos, çâresiz kalan Abderalıların aşı yaptırma konusunda yazı tura attıklarını görünce gülmekten komaya girmiş. Hipokrates ise elinde aşı şırıngası, ‘Şimdi ben bunu nereme sokayım?’ diye kalakalmış...
Efendim, Abdera’nın başının belâsı Kakayusları temizleyip temiz Abdera vatandaşı hâline getirebilmek için Ampuloslar ‘Demoskratos Açılım Projesi’ hazırlamışlar. Buna göre Kakayuslar terörden vazgeçip dağdan ineceklermiş. Gelgelelim, Okosların lideri Denyos ile Lupusların lideri Devletyus elele vererek buna karşı çıkmışlar.
Kakayus çetesinin Senatos’taki uzantısı Kekeyuslar da, Kakayusların dağdan inişlerini zafer gibi göstermeye kalkınca Abdera birden karışıvermiş.
Bu arada Okosların Başkan Nâibi Onuryos Öymenos, Senatos’ta pot kırarak Dersimyos’lulara uygulanan katliamdan bahsedince yer yerinden oynamış.
O tarihten sonra Onuryos’a ‘Pelteyus’ adı takılmış ve zavallı Onuryos Antik Çağ’ın Hitleryus’u ilân edilmiş...
***
İlberyus Hoca’nın sözünü keserek, ‘Peki, sonra ne olmuş Hocam?’ dedim.
‘Ne olacak?’ dedi İlberyus; ‘Generalyuslar başlarına gelecekleri anlayınca darbeyustan vazgeçmişler. Telefonusların dinlenmesine lüzum kalmamış. Kakayuslar da dağdan inmişler...’ Merakla sordum: ‘Onuryos’a ne olmuş?’ ‘Hiç’ dedi, ‘Okosların Tuncelyos İl Başkanlığı’na tayini çıkmış...’

HALUK ŞAHİN - Otobüsten görünüm: Türkiye değişiyor

HALUK ŞAHİN

Hafta boyunca kötümser yazılar yazdım. Ankara'daki gerginlik, askerin durumu, yargının kıstırılmışlığı, dinleme skandalları, partiler arasındaki diyalogsuzluk gibi şeyler bana 'Bu bina, bu sıkleti çeker mi?' sorusunu sordurdu.

Hafta boyunca kötümser yazılar yazdım. Ankara’daki gerginlik, askerin durumu, yargının kıstırılmışlığı, dinleme skandalları, partiler arasındaki diyalogsuzluk gibi şeyler bana ‘Bu bina, bu sıkleti çeker mi?’ sorusunu sordurdu.
Bunların hemen hepsi siyaset sahnesine bakarak sorulmuş sorulardı. Ankara’nın durumu gerçekten iç karartıcı. Ancak, Türkiye yalnızca Ankara’dan, hayat yalnızca siyasetten mi ibaret? Türkiye’ye sosyolojik gözlüklerle, özellikle gündelik yaşam düzeyinde baktığımızda neler görürüz? Aynı derecede kötümser şeyler söyleyebilir miyiz?
Bence, hayır! Türkiye’de gündelik yaşam köklü bir değişim geçiriyor: ekonomik gelişmenin, teknolojik değişimin ve toplumsal çeşitlenmenin etkisi çok belirgin. Bizler o değişimin içinde yaşadığımızdan pek fark edemiyoruz. İnsanın kendi yaşamına dışardan bakabilmesi, kültürünün gözbağlarını atıp çıplak gözlerle bakabilmesi kolay bir şey değil.
Alın size bir örnek. A.A. kaynaklı bu haberi dünkü gazetelerde belki siz de okumuşsunuzdur:
“Aksaray-Ankara seferini yapan bir otobüsteki 20 kişiden aralarında kadınların da olduğu 19 yolcu, ‘Kurtlar Vadisi Pusu’ dizisini izlemek istedi. Farklı televizyon kanalında yayımlanan ‘Aşk-ı Memnu’ dizisini izlemek isteyen kadın yolcu N.Ş. ile diğer yolcular arasında tartışma çıktı.
Tartışmanın büyümesi üzerine, otobüs şoförünün Kulu makası yakınlarında ‘İsterseniz sizi burada indirip, paranızı iade edebilirim’ dediği N.Ş., bir dinlenme tesisinde inmeyi kabul etti. N.Ş., telefonla güvenlik güçlerini arayarak firmadan şikâyetçi oldu. İstediği dizinin yayımlandığı kanal açılmayınca televizyonun tamamen kapatılmasını istediğini söyleyen N.Ş., ‘Firma yetkilileri çoğunluğun kararının uygulanacağını söylemiş. Bunun üzerine beni otobüsten indirdiler’ diye konuştu.”
Bu haber nasıl değiştiğimizle ilgili olarak o kadar çok ipucu içeriyor ki! Bunlardan bazıları aslında rejim değişikliği kadar önemli şeyler.
Neler mi?
Önce görünmeyen bir şey: Bu otobüste bunlar yaşanırken herhalde sigara içilmiyordu. Bundan
20-25 yıl önce yapılan böyle bir otobüs yolculuğunda eve füme et olarak dönmeniz çok normaldi. Sigaradan kurtuluş uzun vadeli etkileri açısından gerçek bir sağlık reformudur!
İkincisi, otobüsün bir yandan yoluna devam ederken bir yandan televizyon yayınını verebilmesi...
O yıllarda böyle bir şey mümkün değildi. Seçenek de verilmezdi: Teyp açıldığında ‘Kaptan’ın arabesk kasetine mahkumdunuz.
Üçüncüsü, televizyon yayını izlense bile, karşınıza yabancı bir dizi çıkabilirdi. Oysa artık yalnızca kendi dizilerimizi izliyoruz. Türkler, sinema dilini kullanmasını ve seyircileri ekran başına mıhlamasını öğrendiler. Bu mıhlananlar arasında Arap orta sınıfının da bulunması olaya başka bir boyut katıyor.
Dördüncüsü, hangi dizinin seyredileceği konusunda çoğunluğun oyuna uyulması... İsteyenler buna, demokrasi kültürünün tabana inmesi olarak da bakabilirler.
Beşincisi, ‘Aşk-ı Memnu’yu seyretmek isteyip yalnız kalan kadının medeni cesareti... Hem fikrini sonuna kadar savunuyor, hem de gece vakti tek başına otobüsten inmeyi göze alıyor. Artık böyle kadınlar var!
Altıncısı, inerken kendisine otobüs bileti bedelinin ödeneceğinin söylenmesi. Bu da otobüs firmalarımızın müşteri ile ilişkiler açısından yeni bir düzeye yükseldiklerini gösteriyor.
Özetle: İçimizi kötümserlik dumanlarıyla dolduran Ankara’ya rağmen, Türkiye değişiyor, modernleşiyor, çağdaşlaşıyor.

MURAT YETKİN - Erbil-Diyarbakır hattı

MURAT YETKİN

Uluslararası siyaset koşulları Kürt sorununu bir hale yola koymak için gerçekten uygun mu?

DİYARBAKIR- İçişleri Bakanı Beşir Atalay, belki de 10 Kasım’da Meclis’te yapsa çok daha ses getirecek açıklamaları Rusya’da yaptı.
Bu açıklamalar arasında en güncel olanı Tunceli’nin adının resmen Dersim’e döndürülmesine karşı olduğunu söylemesiydi belki. Ancak belki en önemlisi Irak’taki Mahmur kampından yıl sonuna dek, yani önümüzdeki bir ay içinde toplu dönüşlerin başlayacağını ve kampın 11 bin küsur sakininin yarısından fazlasının önümüzdeki süreçte Türkiye’ye dönmüş olacağını söylemesiydi.
Mahmur Kampı’nın durumu konusunda Dışişleri Bakanlığı’nın Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği ile görüşmelerinin hızlanmış olması da bu ihtimali yükseltiyor. Türkiye’nin önceliği, Mahmur’da PKK’lı olanla, onun etkisi altında kalanların olabildiğince ayırımını yapmak ve bu ikinci grubu öncelikle Türkiye’ye taşımak.
Evet, Mahmur sakinlerinin tümünü PKK üyesi saymak mümkün değil; çoğu çaresiz, yoksul köylüler.
Ama Mahmur kampı sakinleri arasında;

1- Kandil kontrolündeki Irak kadrosuna katılmak üzere Türkiye ve Avrupa’da PKK tarafından devşirilmiş ve Mahmur’u ara istasyon olarak kullananlar ve 2- Yaralanma, hastalık, yaşlılık, ya da o nitelikte olmamak gibi nedenlerle PKK saflarında aktif olarak Türkiye’ye karşı savaşamayacak cephe gerisi elemanları da var.
Gerek Mahmur’dan başlayacak toplu dönüşler, gerekse, Kandil’den -19 Ekim Habur nedeniyle ara verilmiş dönüşler konusundaki belirleyici gelişmeleri 17-19 Aralık tarihlerinde Erbil’de yapılacak Türkiye-Irak-ABD üçlü güvenlik toplantısı ardından beklemek doğru olur. Bu üçlü güvenlik işleyişi, -PKK’nın Dağlıca saldırısı ardından 5 Kasım 2007’de Başbakan Tayyip Erdoğan’ın dönemin ABD Başkanı George Bush ile vardığı mutabakat sonucu başlayan ‘etkin istihbarat paylaşımı’ çerçevesinde kurulmuştu.
Erbil toplantısı, Erdoğan’ın yeni ABD Başkanı Barack Obama ile 7 Aralık’ta Vaşington’da
yapacağı görüşme sonrasında yapılacak olması ardından da önem taşıyor.

ABD, Irak, enerji boyutları
Obama, Bush’un imzaladığı ve ‘PKK’nın terörist ve ABD’ye düşman bir örgüt olup, mücadele edilmesi gerektiği’ yolundaki Başkanlık Yönergesini ki ABD güvenlik yapısı için en üst talimat sayılır- devam ettirmişti. Türkiye’nin beklentisi PKK ile ortak mücadelenin istihbarat paylaşımı ile sınırlı kalmaması.
Ancak ne ABD’den, ne kendisi ağır terörist saldırılar altında seçime gitme hazırlığı yapan Bağdat’taki merkezi hükümetten, ne de Erbil’deki Kürdistan Bölgesel Yönetimi’nden PKK’ya karşı aktif bir savaşa girmelerini beklemek şu anda gerçekçi değil.
Bununla birlikte Erbil’de yönetimi elinde tutan Mesud Barzani, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu’nun ziyareti sırasında daha önceki tutumunu değiştirmiş, Türkiye’de atılan demokratikleşme adımlarını övmüş ve PKK’dan silahlı mücadeleye son vermesini istemişti.
Bunun sonucunda Barzani, Kandil’e giden ikmal yollarını kesmek, PKK tabanına olan etkisini ne de olsa bu kadar yıldır ev sahibi- kullanarak eve dönüşleri hızlandırmak gibi yöntemleri uygulamaya başlar mı?
Barzani bugüne dek PKK varlığını elinde Türkiye’yle pazarlık kozu olarak tutmak istemiş olabilir. Ancak ABD’nin askerlerini Irak’tan çekme takvimi bu süreci belirleyen asıl unsur.
Çekilme, Irak’taki seçimlerin gecikmemesi kaydıyla 2010 Ağustos’u olarak belirlenmiş durumda. Aslında Ankara’nın ‘uluslar arası koşullar uygun’ saptaması da, Erbil’in tutum değişikliğini de bu takvim zorluyor.
Erbil, ABD askerlerinin çekilmesine bağlı olarak Irak’taki Arap unsurlarla arasındaki gerilimin özellikle de Kerkük konusunda artmasından endişe ediyor.
Bu işin sopa kısmı. İşin havuç kısmındaysa, yani teşvik edici kısmındaysa, Irak Kürtlerinin
bir an önce petrol ve gazlarını ihraç etme ve dünya ekonomisiyle (ve siyasetiyle de) bütünleşme arzusu var. Bu Irak Kürtlerinin bir anlamda sağlık sigortası da sayılır ve bunun için Türkiye’de daha iyi bir imkân yok.
Dolayısıyla, evet, hem Kürt sorununun, hem de ona paralel ve eşzamanlı olarak PKK sorununun çözümü için uluslararası koşulların her zamankinden uygun olduğu söylenebilir.
Önemli olan bu fırsatın sonsuza dek sürmeyeceğinin bilincinde olarak ve etrafa olabildiğince az
rahatsızlık vererek kullanabilmek.
Diyarbakır Sanayi ve Ticaret Odası Başkanı M. Galip Ensarioğlu’nun davetiyle dün Diyarbakır’da düzenlenen ve demokratik açılımın muhtemel sonuçlarının konuşulduğu toplantılarda, işin
ekonomik ve sosyal boyutlarının yanısıra, işte bu uluslar arası boyutu da konuşuldu.

FATİH ÖZATAY - 2010'da ne olacak? (1)

FATİH ÖZATAY

Artık 2010'da ne olacak? sorusunun yanıtına geldi sıra. Türkiye ekonomisinin 2010'da büyüme hızının ne olacağına dair bir rakam vermeden önce bir takım senaryolar oluşturmak gerekiyor. Her bir senaryo altında büyüme hızının ne olacağını saptamak tek bir rakama bağlı kalmaktan daha anlamlı.

Artık “2010’da ne olacak?” sorusunun yanıtına geldi sıra. Türkiye ekonomisinin 2010’da büyüme hızının ne olacağına dair bir rakam vermeden önce bir takım senaryolar oluşturmak gerekiyor. Her bir senaryo altında büyüme hızının ne olacağını saptamak tek bir rakama bağlı kalmaktan daha anlamlı.
Önce çok basit bir modelle çalıştığımı belirteyim. Modeli daha karmaşık hale getirmek kolay. Ama kriz ortamında özellikle bu yolu seçtim. Bu modeli daha önce de kullanmış ve yine alternatif senaryolar altında 2009 için büyüme öngörüleri vermiştim. Küresel kriz bizi dört kanaldan etkilediğine göre bu dört kanal da modelde yer almalı ki, anlamlı bir sonuç elde edilsin. Diğer bir ifadeyle ihracat (dış talep), net dış borçlanma (küresel likidite ve risk alma iştahı), yurtiçi kredi hacmi ve ekonomiye duyulan güven modelde önemli bir rol oynamalı. Senaryoları da bu değişkenlere bağlı olarak kurmak gerekiyor.
Önce temel senaryomu vereyim: 2009’un son çeyreği ile 2010’un ilk yarısını kapsayan
dönemde hem bankalarımız hem de şirketlerimiz yurtdışına net dış borç geri ödeyicisi konumunda olacaklar. Ama dışarıya aktardıkları kaynak miktarı ılımlı bir biçimde azalacak. Gelecek yılın ikinci yarısında ise bu açıdan nötr bir durum içine girecekler; net dış borç kullanımı ‘sıfır’ düzeyinde olacak. Küresel risk alma iştahı (VIX endeksi ile ölçülüyor) bugünkü düzeyinde devam edecek.
Son yazımda tartıştığım çerçevede yurtdışı talep 2009’un son çeyreğinden başlayarak ve bir yıl öncesine kıyasla ılımlı bir şekilde artacak. Böylelikle, Türkiye’nin gerçek (reel) mal ve hizmet ihracatı, her çeyrek bir yıl öncesinin aynı çeyreğine kıyasla yüzde 1’in biraz altında yükselecek. Fikir vermesi için: 2009’un ilk yarısında bu değişken yüzde 10 civarında azalmıştı. 2008’in ikinci ve üçüncü çeyreğinde ise yüzde 3 dolayında artış vardı. Dikkat ederseniz mal ve hizmet ihracatını ‘dışarıdan’ modele veriyorum. Normal koşullarda ‘gerçekten dıştan’ gelen değişkenler tarafından ekonominin kendi dinamikleriyle belirlenmeli ihracat. Yani ‘dışta’ değil ‘içte’ yer almalı. Ama bu ortamda dış talep nerdeyse tek belirleyici olacağı için böyle bir yol seçtim. Basitleştiriyor işi. Buna karşın gerçekçiliğinden de fazla bir şey yitirmiyor kullandığım model.
Karar vermesi en zor değişkenin yurtiçi kredi hacmi olduğunu düşünüyorum. Birkaç yazı tartıştım kredi piyasasındaki gelişmeleri. İki ters gelişme var: Bir yandan nisan sonundan itibaren ılımlı bir toparlanma var açılan kredi miktarında. Ayrıca Hazine’nin Kredi Garanti Fonu’na aktaracağı 1 milyar liralık kaynak ile 10 milyar liralık kredi hareketi yaratmak mümkün olacak. Bunlar işin olumlu tarafı. Ama diğer yandan mevcut kredi genişlemesi daha çok kamu bankaları kaynaklı; sürdürülebilirliği hakkında şüphe doğuruyor. Ek olarak donuk kredilerin toplam kredilere oranı artıyor. Daha da yaygınlaşabilir bu sorun ve bankaları tedirginleştirebilir. Üstüne bir de küresel likidite sıkışıklığının azalarak da olsa 2010’da da sürmesi bekleniyor (yukarıda tartıştım bunu).
Bu durumda temel senaryomda enflasyondan arındırılmış kredi
genişlemesi varsayımım şöyle: Tüketici kredileri diğer kredi türlerine göre daha hızlı artacak. 2009’un son çeyreği ile tüm 2010 boyunca her çeyrek bir önceki çeyreğe göre yüzde 1.5’in biraz altında gerçek bir tüketici kredisi artışı olacak. Diğer kredilerde ise bu oran yüzde 1 düzeyinde; böylelikle bu kredi grubu 2008’in dördüncü çeyreğinde ulaştığı zirve değerine 2010’un ikinci çeyreğinde ulaşacak, hatta o değeri biraz da aşmış olacak.
Ekonomiye duyulan güven özellikle özel kesim yatırımları üzerinde çok etkili bir değişken. Bugünkü güven düzeyinin bundan sonra değişmeden süreceği varsayımı var temel senaryoda. Türk lirasının reel değeri de bugünkü düzeyinde sabit tutuluyor. Kamu harcamalarının gerçek değeri ise 2009’un son çeyreğinde bir yıl öncesinin aynı dönemindeki değerini alıyor. 2010’un ilk yarısında yüzde 1’i biraz aşan bir azalma, ikinci yarıda ise yüzde 0.5 dolaylarında azalma var. Temel varsayım, dolayısıyla, bütçeyi toparlama çabalarının daha çok gelir tarafından geleceği. Bir hatırlatma, zaten 2009’un ilk yarısında oldukça yüksek bir gerçek kamu harcaması var. Bu düzeye kıyasla bu ılımlı azalmaların gerçekleşeceği varsayılıyor temel senaryoda.
Dikkat ederseniz ‘temel senaryom’ biraz iyimser tarafta kalıyor, özellikle de iç kredi genişlemesi açısından. Bu koşullar altında 2010 büyümesi yüzde 3.8 4.9 aralığında bir yerde oluyor. 2009’u ise yüzde 7 civarında bir küçülme ile kapatıyoruz. Yarın “farklı senaryolar altında bu büyüme hızı nasıl değişir?” sorusunu yanıtlamaya çalışacağım.

BARAN TUNCER - Açlık üzerine toplantı

BARAN TUNCER

Günümüz dünyasında bir milyar kişi açlıkla karşı karşıya. Her beş saniyede bir çocuk açlıktan ölüyor. Bu durumda bir günde ölen çocukların sayısı 17 bini, bir yılda ise 6 milyonu buluyor. Bunları Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Ban Ki-moon 16-18 Kasım arasında Roma’da Dünya Tarım Örgütü’nün düzenlediği ‘Dünya Gıda Zirvesi’ toplantısında söylüyordu.
Konuya dünya kamu oyunun dikkatini çekmek isteyen Genel Sekreter bir gün süreyle bir şey yememiş. Günün sonunda açlığın hiç de kolay birşey olmadığına şahitim demiş.
FAO söz konusu toplantıya büyük ümit bağlamıştı. Geçen yaz toplanan G-8 toplantısında gelişmiş ülke liderleri büyük büyük konuşmuş, dünyada açlığa son verilmesi için ülkelerin gereken tedbirleri alacağını beyan etmişlerdi.
Ancak 16 Kasım’da Roma’daki açılışta ev sahibi İtalyan Başbakanı Berlusconi dışında diğer 7 ülkenin devlet başkanları veya başbakanlarının toplantıya katılmadıkları dikkat çekti.
Toplantı süresince açlık konusu, tarım kesiminin desteklenmesi, bu alanda küçük üreticiye öncelik verilmesi gibi konular bol bol konuşuldu. Ancak FAO Direktörü Senegal’li Jacque Diouf’un ifade ettiği gibi bu kadar çok konuşmaya karşılık ‘ne ölçülebilir hedefler, ne de belli bir takvim ortaya konulmadı’. 192 ülke temsilcisinin katıldığı toplantı sonrasında hazırlanan bildiride ‘ülkelerin tarım alanında önemli ölçüde yeterli duruma gelmesi için bu kesime verilen desteğin artırılacağı’ ifadesine yer verilmesinde pek de öteye gidilmedi.
Toplantıya gelirken FAO dünyadan açlığın kalkması için yılda 44 milyar dolarlık bir desteğe ihtiyaç olduğunu ortaya koyan bir hazırlık yapmıştı. İlk bakışta rakam büyük gibi gözükse de günümüzde ülkelerin silahlanma için yılda 1.34 trilyon dolar harcadığı göz önünde bulundurulursa, aslında hiç de öyle olmadığı anlaşılır.
Aslına bakılacak olursa uzmanlar dünyada gıda üretiminin nüfusa yeterli olduğu konusunda
birleşiyor. Sorun üretimin gereksinimlere uyar biçimde dağılmaması. Dünyanın karşı karşıya olduğu açlık sorunu da buradan kaynaklanıyor.
Bugüne kadar zengin ülkelerin sağlamış oldukları yardım fakir ülkelere gıda maddelerinin gönderilmesi şeklinde. Bu ürünlerin çok büyük bir bölümü zengin ülkelerin kendi çiftçilerinden yapılan satınalmalarla gerçekleştiriliyor. Sonuçta fakir ülkelerin beslenme alanında dışa bağımlılıkları devam ederken, zengin ülke çiftçileri bu işten kar sağlıyor.
Oysa, fakir ülkelerde gereği duyulan ve onların kendilerine yaterli hale gelmesini sağlayacak olan, uygun teknoloji, sulama yatırımları, gübre, yüksek verimli tohum gibi şeyler. O yüzden açlığa karşı kalıcı bir savaşın fakir ülkelere gıda ürünü göndererek değil, ancak yukarıda söz edilen alanlara verilecek destekle kazanılması mümkün.
Toplantı Roma’da yapıldığı için Papa Benedict de gelerek bir konuşma yapmış. Konuşmasında Papa dünyada bir yanda ‘açlık tradejisinin’ boyutları her yıl biraz daha büyürken, diğer yanda da ‘şaşaa ve israfın’ görülmesinin kabul edilebilir bir şey olmadığını söylemiş. Hatta Papa bir adım daha öteye gitmiş ve fakir ülkelerin uluslararası ticarette desteklenmesi ve önlerindeki engellerin kaldırılmasını istemiş.
Türkiye bu toplantıda yukarı düzeyde temsil edilmiş bulunuyor. Başbakan Recep Tayyip Erdoğan yaptığı konuşmada, biraz da Papa’nın söylediklerine benzer biçimde “Yoksul ülkelerdeki içler acısı manzarayı izlediğimiz gibi, zengin ülkelerdeki sınırsız tüketimi de görüyoruz. Bu dengesizliğin ve eşitsizliğin bir an önce giderilmesi şart” demiş. Başbakan desteğin küçük çiftçiye yapılması gereğini de vurgulamış.
Roma toplantısından geriye kalanlar arasında Libya Cumhurbaşkanı Muammer Kaddafi’nin yaptıkları da dünya basınının ilgisini çekmiş gözüküyor. Kaddafi ‘eskort’ şirketleri aracılığı ile 500 kadar kadını davet etmiş. Ancak bir de kıstas koymuş. Davetli kadınlar 18 ile 35 yaş arasında olacak. Boyları ise 1.68 den daha az olmayacak. Nispeten küçük bir para karşılığı davete icabet eden kadınlar verilen partide en az güzel yiyecek ve içecek bulacaklarını sanmışlar. Beklenen ikramın yapılmamasına karşılık, Kaddafi gelenlere uzun uzun İslamın faziletini anlatmış ve onları dine davet etmiş. Giderken de kendilerine Kuran’ın ingilizce kopyası ile kendi ‘Yeşil Kitabı’nın birer kopyasını vermiş.
Gittiği yerlere bakire kızlardan oluşan korumalerını götüren Libya Cumhurbaşkanı, 2007 yılında Paris’te 1000 kadar kadını toplayarak onlara misyonunun ‘Avrupalı kadınları kurtarmak’ olduğunu söylemişti.

MAHFİ EĞİLMEZ - Bütçe açığı her zaman kötü değildir

MAHFİ EĞİLMEZ

Eğer özel kesimin ağırlığı ile yürüyen bir piyasa ekonomisi sistemi benimsenmişse ve ortada herhangi bir kriz yoksa kamu bütçesinin açık vermesi iyi bir şey değildir. Kamu bütçesinin açık vermesi demek kamu kesiminin harcamalarının gelirlerini aşması demektir. Bütçe açığı sonsuza kadar sürdürülemez, o nedenle bir süre sonra bu açığı giderecek önemler alınması gerekir. Alınabilecek dört önlem söz konusudur: (1) para basarak, yani enflasyon yaratarak, açığı kapatmak, (2) vergileri artırarak açığın karşılığını bulmak, (3) giderleri kısarak açığı düşürmek, (4) borçlanarak açığı finanse etmek. Bu önlemlerin hepsi tek tek alınabileceği gibi birden fazlası bir arada uygulanabilir ya da sırayla uygulamaya konulabilir.
Eğer bir ekonomi resesyona girmişse yani ekonomi küçülmeye başlamışsa ve hele işsizlik artışı bu küçülmeye eşlik etmeye başlamışsa o zaman bütçenin açık vermesi iyi bir önlem olarak çıkar karşımıza. Özel kesimin yatırım harcamalarını ertelediği, toplumu oluşturan bireylerin tüketim harcamalarını kıstığı bir ortamda ekonominin daha fazla küçülmemesi için kamu kesiminin harcamalarını artırması ve vergi indirimleri yoluyla talebi canlandırması gerekir. Bu önlemler kamu bütçesinin açık vermesine yol açar. Bu açık bir sonraki dönemde ekonomik büyümeye yol açarak ekonominin canlanmasına, resesyondan çıkmasına ve işsizlik oranının düşmeye başlamasına neden olur. Böyle bir ortamda bütçe açığını düşürmeye uğraşmak bir sonraki dönemde ekonomiyi çok daha derin sorunlara itmek demektir.
Herhangi bir işletme kriz dönemlerinde yatırım ve tüketim harcamalarını kısarak tasarruf sağlamaya çalışabilir. Bu adım o işletmenin bir sonraki dönemde daha iyi bir konuma geçmesinin yolunu açabilir. Ya da bir birey krize girildiği bir dönemde tüketim harcamalarını kısarak gelirini tasarruf edebilir ve bir sonraki dönemde daha iyi bir konumda olmayı tercih edebilir. Bu adımlar o işletme veya o birey için doğru adımlardır. Ama devlet böyle davranamaz. Krize girmiş bir ekonomide devlet, bütçe açığı vermemeye çalışıp vergileri artırır, harcamalarını kısarsa ekonomi bir sonraki dönemde çok daha sıkıntılı bir duruma gelir. O nedenle içinde yaşadığımız resesyon gibi kriz ortamlarında kamu kesiminin bütçe açığı vermesi doğru bir adımdır. Tartışılabilecek tek konu bu açığın hangi yolla verilmesi gerektiği konusudur. Verilecek olan bütçe açığı, harcamaların artırılması yoluyla mı yoksa gelirlerin düşürülmesi yoluyla mı verilmelidir? Ben Türkiye gibi kamu harcamalarının siyasi amaçla kullanılabileceği ekonomilerde harcama kararının özel kesim tarafından verilmesinin doğru olduğunu düşünüyorum. O nedenle de vergilerin düşürülerek özel kesim elinde daha çok harcama imkanı bırakılması gerektiğini savunuyorum. Bu konu tartışılabilir ama bütçenin denk tutulması konusu bence bu aşamada tartışma dışıdır.
TCMB Para Politikası Kurulu faizi 0.25 puan daha düşürerek gecelik borçlanma oranını yüzde 6.5’e indirdi. TÜFE, Ekim ayı itibariyle ve 12 aylık bazda yüzde 5.08 düzeyinde bulunuyor. TCMB’nın yılsonu TÜFE tahmini yüzde 5.5 olduğuna göre Kasım ve Aralık aylarında TÜFE’de artış bekliyor. Banka, gelecek yılın ilk aylarında da baz etkisi nedeniyle artışlar beklediğini açıklıyor. Buna karşın faizi düşürmeye devam etmesinin nedenini enflasyonun görünen gidişinin bu çıkışlara karşın genelde aşağı yönlü olduğuyla açıklıyor. Ben para politikasında faiz indirimine dayalı gevşetmenin artık sonuna yaklaşıldığını düşünüyorum. Önümüzdeki dönemde enflasyon düşmeye devam edecekse bu, ekonomide beklenen talep canlanmasının olmayacağı anlamına geliyor. Eğer bu gerçekleşirse O zaman maliye politikasının sıkılaştırılmasında ilk adımı atan ülke olan Türkiye’nin bu konuda acele ettiği ve geçmişteki bütçe açıkları korkusuyla yanlış bir yola saptığı anlaşılacak.
Bütçe açığı her zaman kötü değildir. Zamanın kötü olup olmadığına bakmak gerek.

BAĞIŞ ERTEN - 'Suç ve Ceza' yetmez, 'Budala' da olmak lazım

BAĞIŞ ERTEN

Futbol sahalarında palazlanıp artık spor kültürümüze domuz gribinden bile beter bir şekilde bulaşan şiddet sorununu tartışıyoruz kaç gündür. Fanatik'in enfes başlığıyla söylersek ezeli rekabetten 'ezeli rezalet' doğuranların musibeti şimdi bir dolu nasihatin fitilini ateşledi.

Futbol sahalarında palazlanıp artık spor kültürümüze domuz gribinden bile beter bir şekilde bulaşan şiddet sorununu tartışıyoruz kaç gündür. Fanatik’in enfes başlığıyla söylersek ezeli rekabetten ‘ezeli rezalet’ doğuranların musibeti şimdi bir dolu nasihatin fitilini ateşledi. Herkes reçete yazıyor bu aralar. Genel kanı etkili bir ceza sisteminin ilk adım olabileceği yönünde. Faillerin, hele de tespit edilmeleri bu kadar kolayken, bir an önce yakalanmasını ve en ağır şekilde cezalandırılmasını istiyoruz. Bu ‘güvenlikçi’ çözümün bazı taraftarları o kadar abarttı ki, maça girerken pasaport ve vize uygulaması başlayacak neredeyse. Bugün koskoca bir derbiye şüpheli şahıslar olarak gideceğiz. Sizin de canınız sıkılmıyor mu? Gene de haksızlık etmeyelim, söylenenlerde doğruluk payı az değil. Sahaya yabancı madde atanları, rakip takım kulübesinde oyunculara yumruk sallayanları tespit etmek kolay ve o insanlar gerçekten ibretlik bir ceza alırlarsa belki bir caydırıcılık etkisi olur. Ama işte Denizli maçını unutup, kendine adalet arayanlar, insanın midesine iyi gelmiyor. Bu da şunu net bir şekilde gösteriyor: Sadece verilecek cezaya odaklanarak sorunları çözmek pek mümkün değil.
Şimdi kameralarımızı bir başka coğrafyaya çevirelim. Geçtiğimiz hafta Mısır’da bir Mısır-Cezayir maçı oynandı, neredeyse savaş çıkıyordu. Cezayir karşısında en az 2-0’lık bir galibiyete ihtiyacı olan Mısır elinden geleni ardına koymadan Cezayirlilere zor günler yaşattı. Belli ki zor durumdaki Mısır hükümeti muhtemel bir Dünya Kupası biletini sosyal sorunlara pansuman olarak kullanacaktı. Bu yüzden yapmadıklarını bırakmadılar. Önce Cezayir takımının otobüsü taşlandı. Sonra masörleri soyunma odasına kilitlendi. Maç sonrası da Cezayirli taraftarlar dayak yedi. Buna karşılık olarak Cezayir teyakkuza geçti. Onlar da play-off maçı öncesi intikam çığlıkları atmaya başladılar.
Olay iki ülkenin arasında diplomatik ve ticari bir krize dönüştü. Yetmezmiş gibi, kimin gideceğini belirleyecek üçüncü maçı FIFA, Mısır’ın daha çok istediği ve katliam sanığı El Beşir’in ülkesi olan Sudan’a aldı. Neyse ki korkulan felaket gerçekleşmedi. Bir oyun yüzünden kıyametin kenarına kadar gidildi ve Allah’tan geri dönüldü. O da stada dolduran 15 bin askerin zapturaptı altında.
Soru şu: Böyle bir durumda ne yapılabilir? Diyelim ki suç mahalline gönderilen detektiflersiniz ve ipuçlarının takibine başladınız. Otobüsü taşlayanları buldunuz. Kapıyı kilitleyenleri buldunuz. Yeterli mi? Hayır. Devam ettiniz, bu işi örgütleyen bir takım üst düzey federasyon yetkililerini buldunuz. Yeterli mi? I-ıh. Bu atmosferi yaratan karar mercilerini de deşifre etmek gerek. Maşallah, Oliver Stone’un ‘JFK’ filminin o ünlü savcısı Jim Garrison gibi durmak bilmediniz. Hepsinin üzerine bir de olayların arkasındaki siyasi iradeyi buldunuz. O bile yetmedi, böyle bir maçı insanlık suçlarının bu aralar gönüllü başkenti olmaya aday Sudan’a alan FIFA yetkililerini belirlediniz. Ne olacak peki? Herkesi cezalandırabilecek gücünüz var mı? Avrupa’da olsa neler olurdu, dediğiniz bir olayda kimlere ulaşabileceksiniz ki? Çünkü bu olay kriminal bir vakadan ibaret değil. Dedik ya, sadece cezalarla çözmek imkansız.
Kaldı ki şunu da hiç aklınızdan çıkarmayın: Bir sorun sırf ceza verilerek çözülseydi önce biz çözerdik. Eline taş alan çocuğu hapislerde süründürecek, baklava ya da iki çift ayakkabı çalanı 20 yıla mahkûm edebilecek yasalardan çok ne var bizde? Burada asıl sorun faili belirlemekte.
Yapanlar kadar yaptıranları bulabilmekte. O tribünlerde birileri o işleri yapacak ortamı ve adamları sürekli bulabildikçe cezalar neye yarayacak ki? Bütün Karagümrük’ü içeri alsanız, protokoldeki bazı zevat hâlâ yerli yerinde duracak işte.
Konuyu şuraya getireceğim. Tamam, bütün spor oyunları kazanmaya endekslidir. Hele de tuttuğunuz tarafın yöneticisi, oyuncusuysanız ne olursa olsun kazanmak önemlidir. Thierry Henry gibi bir akil adam dahi olsanız bu değişmez. Bu yüzden oyuncular da, yöneticiler de Makyavelisttir. Gün gelir, biri amaç uğruna topu elle yönlendirmekten kaçınmaz, diğeri düzenekler kurup ortalığı cehenneme çevirmeyi marifet sayar. Asıl mesele, onlar bunu yaptığında sizin ne tepki vereceğiniz, bu davranışları nasıl okuduğunuzdur. Taraftar olarak siz bunu alkışlarsanız, desteklerseniz, görmezden gelirseniz onlar da yapmaya devam eder. Zemini bulduktan sonra tetikçi yaratmaktan kolay ne var ki!
Başka bir yere atlayalım buradan. Bu ülkede protesto kültüründen bahsedelim. 12 Eylül’den beri iğdiş edilen tepki gösterememe sorunundan. Biz örgütlü bir toplumda yaşamıyoruz. Bu yüzden tepkilerimiz de hep spontan, hep insiyaki. Acıma duygusunu kaybettiğimizden, vicdanımızın sızlaması azaldığından beri gaddar da olduk. Hal böyle olunca her şey bir linç kültürünün parçası haline geldi. Bir araya geldikçe daha da acımasız ve sert oluyoruz. TV’de coplarla dövülenleri seyrederken kendisinden olmayana ‘oh’ çeken bir toplumun şiddetle ilişkisi her zaman sorunlu olur. Hal böyle olunca diyalog biter, intikamın, rövanşın, kan davasının dili her yere hakim olur ve sürekli kendini yeniden üretir. Bugün siyaset de, hukuk da, futbol sahaları da o kan davasına, intikam ateşine mahkûm olmuş durumda. Çünkü artık oyunun vicdanı sızlamıyor. Oysa vicdanı olmayan bir topluluk ruhunu da kaybetmeye başlıyor. Somut konuşayım. Bugün tribündeki adam o cehennem atmosferi sayesinde alınan galibiyete seviniyorsa, siz ne yaparsanız yapın bu şiddetin sonu gelmez. Birkaç kendini bilmez zannettiğiniz failleri ayıklamakla bitiremezsiniz.
Demin ki detektiflik hikâyesinden yola çıkalım. Olayın mekânını değiştirelim. Mekân Mısır yerine misal Almanya olsa aynı şeyler olur muydu? Alman futbol kültürü, ‘ne olursa olsun kazanalım’a prim verir mi? İngiltere yönetici kültürü diplomatik gerginlikleri göze alıp rakip takımın güvenliğini ihmal eder miydi?
Demem o ki, bu sorun sadece cezalarla değil ancak başka türlü bir futbol kültürünün tohumlarını ekerek çözülür. Bu iş, o gün Abdi İpekçi’deki maçı Fenerbahçe formasıyla izleyemeyen çocuktan bir Galatasaraylının özür dilemesiyle çözülmeye başlar. “Saraçoğlu’nda o atmosferde yaşanan galibiyetleri sevmiyorum” diyebilecek Fenerbahçelilerin sesini yükseltmesiyle düzelir. Sağduyulu bir Fenerbahçelinin, sahaya su atan Fenerbahçeliyi değil sağduyulu bir Galatasaraylıyı kendisine daha yakın bulduğu gün bir noktaya geliriz biz. Çünkü ancak o zaman, kinden beslenenler azınlıkta kalır ve intikam hukuku değil spor etiği tribünlerin anayasası olur.
Madem polisiyelerden yardım aldık, oradan bir alıntıyla bitirelim. ‘Criminal Minds’ dizisinin son bölümü, Amerikan Anayasanına ruh veren ünlü düşünür Montesquieu’nun da esin kaynağı olan Antik Yunan filozofu Polybius’tan bir alıntıyla bitiyor: “İnsanın kendi vicdanından daha iyi bir yargıç yoktur.” Sahada hileyle, tribünde terörle bir maçı kazanabilirsiniz, ama vicdanınız o golü yemez. Vicdanına yenilen hiçbir zaman gerçek bir şampiyon olamaz.

AYŞE KARABAT - Modern dünyanın aynadaki çirkin yüzü

AYŞE KARABAT

Afganistan'ın aynadaki yansıması çirkinse, bu Afganistan çirkin olduğu için değildir, modern ve post-modern dünyanın tüm çirkinliklerini yansıttığı içindir. Eski bir Fars şiirinde denildiği gibi 'Aynadaki görüntünü sevmiyorsan, aynayı değil, kendi yüzünü kır diyor Barnett Rubin, 'Afganistan'ın Parçalanması' adlı kitabında...

“Afganistan’ın aynadaki yansıması çirkinse, bu Afganistan çirkin olduğu için değildir, modern ve post-modern dünyanın tüm çirkinliklerini yansıttığı içindir. Eski bir Fars şiirinde denildiği gibi ‘Aynadaki görüntünü sevmiyorsan, aynayı değil, kendi yüzünü kır ” diyor Barnett Rubin,
‘Afganistan’ın Parçalanması’ adlı kitabında...
Rubin’in temel tezi, tarih boyunca Afganistan’a birçok dış gücün müdahale ettiği, bunu yaparken ülkenin kendi dinamiklerini hiçe saydığı, her gücün işine gelen siyasal grubu ya da etnik yapıyı desteklediği, bunu yaparken de Afganları her geçen gün daha bağımlı kılıp sonunda içinden çıkılmaz ve insanlarına her türlü acıyı tattıran bir yapıya dönüştürdüğü üzerine. Zaten bu yüzden Afganistan’a, modern ve post-modern dünyanın çirkin yüzü diyor.
Ne acı ki, Afganistan’da yeni bir şey yok. Üstelik her geçen gün parçalı yapısı daha da derinleşiyor, halkları da şu dünyada bir gün huzur göreceklerine dair inanç taşımıyor. Adına seçim denilen ama seçimden başka her şeye benzeyen süreç de Afgan dinamiklerini gözardı ederek, bazı kurumlarını kendilerini rahatlatma adına uygulamaya koyan yabancı güçlerin işleri nasıl da içinden çıkılmaz kıldığının bir başka örneği maalesef.
Demokrasi elbette vazgeçilebilecek birşey değil; herkes için su ve hava kadar gerekli ama demokrasi belli bir uzlaşmayı, hukukun üstünlüğünü, örgütlenmeyi, özgürlüğü ve insan haklarının uygulanmasını gerektiriyor. ‘Ben yaptım oldu’ hesabı insanların önüne sandık koymak ne seçim, ne demokrasi. Heleki adilliğini sağlamaktan uzaksanız.
Seçimlerin sonucu sadece Karzai’nin yeniden başkan seçilmesi değil, Kabil’deki siyasetçilerin, ABD yönetiminin, ona destek veren diğerlerinin Afganların gözünde bitmesi aynı zamanda. Zaten yolsuzluk, uyuşturucu ticareti, insan kaçakçılığı, terörle ve savaşla, yani aslında modern dünyanın kendisine ait bir çöplükmüşcesine Afganistan ’ın tepesinden aşağıya yıllardır boşalttığı her melanetle boğuşan ülkeyi yoluna oturtmayı neredeyse imkânsız hale getirdi.
Afganistan ’ın yakın tarihi, bir dış güçün, kendisine yakın bulduğu bir etnik grubu başa geçirmesinden sonra diğer grupların isyanı ya da mevcut iktidarı baltalama girişimlerinden başka birşey değil. Bugünkünün tek farkı aynı hatanın bu kez uluslararası bir koalisyon tarafından yapılması.
Nasıl geçmişte iktidarı belirleyen güçler, bu iktidarın kontrolden çıkmaya meylettiğini ve Afgan toplumunca kabul edilmediğini gördüklerinde, hiç olmazsa koalisyon benzeri birşey kurdurmaya kalktılarsa, son seçimler de bunun bir denemesiydi. Nasıl geçmişte belirlenen iktidarların yolsuzluk batağına düşmesi onlara para akıtan dış güçleri memnun etmediyse, Karzai’nin de aynı noktada olması uluslararası koalisyonu memnun etmiyor. Seçimlerin ikinci turu öncesinde adaylığını geri çeken Abdullah Abdullah, Karzai’ye ders verme peşindeki uluslararası koalisyonu üzdü ama aynı zamanda rahatlattı. Çünkü seçimler şiddetin tekrar yükselişe geçmesi gibi yeni bir çok sorunu da beraberinde getirecekti.
Şimdi başa dönüldü. Afganistan tarihi kendini tekrar etmeye devam ediyor. Bedelini yine Afgan halkları ödüyor. Afganistan’a müdahale eden güçlerse geçmişten ders almıyor, almak da istemiyorlar.
Çünkü dertleri bu ülkeyi yaşanabilir kılmak değil, kendi çirkin yüzlerini gizlemek. Oysa yapılması gereken o çirkin yüzü yok etmek, Afganların hayatlarını değil.

NAMIK KEMAL ZEYBEK - Bir olasılık teorisi

NAMIK KEMAL ZEYBEK

Demir kartallar, Sultanahmet semalarında sorti yapıyor. Uçak sesleri yeri göğü inletiyor, kulakları sağır ediyor âdeta... Meydanda mahşeri bir kalabalık... Yüz binlerce kişi...

Demir kartallar, Sultanahmet semalarında sorti yapıyor.
Uçak sesleri yeri göğü inletiyor, kulakları sağır ediyor âdeta...
Meydanda mahşeri bir kalabalık... Yüz binlerce kişi...
İnsanlar akın akın geliyor.
Bu bir gövde gösterisi.
Jetlerin her sortisinde, gökyüzü yırtılıyor sanki.
Dünya, merkez üssü Sultanahmet olan bir deprem yaşıyor. Yeryüzü sarsılıyor. Herkesin gözü Sultanahmet’te... Bugünden sonra hiçbir şeyin eskisi gibi olması mümkün değil.
Peki, bugün neler oluyor?
Başkent, nota üstüne nota alıyor. Başta Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa, neredeyse bütün dünya “Hata yapıyorsunuz, derhal müdahale edin, durdurun olayları, pişman olacaksınız” diyor.
Ama nafile.
Hiç kimsenin durmaya, durdurmaya niyet yok. Başkan, Beyaz Saray’da, bu gelişmeleri yakından takip ediyor. CNN, Sultanahmet Meydanı’nda yaşananları saniye saniye canlı yayınlıyor. Körfez Savaşı ve 11 Eylül saldırılarının ardından dünya ilk defa aynı noktaya kilitleniyor canlı yayınlarla. Milyarlarca insan, Sultanahmet Meydanı’ndaki gelişmeleri hayretle izliyor.
İslâm dünyası, olanı biteni merakla takip ediyor. Milyonlarca Müslüman karmaşık duygular içinde. Herkes, bu işin sonunun ne olacağını merak ediyor.
Sultanahmet’te 2 milyona yakın kişi toplandı. En küçük bir taşkınlık yok. Ne slogan, ne de arbede. Milyonların sessizliği var meydanda.
CNN’in canlı yayınını, sinirden dudaklarını ısırarak izleyen Amerikan Başkanı:
- Kahretsin, ne yapıyor bunlar, diye fırlıyor koltuğundan. Masanın üzerindekileri öfkeyle yere fırlatıyor.
- Pentagon’u arayın, derhal buraya, Beyaz Saray’a gelsinler, diye emir veriyor.
Avrupa ülkeleri çıldırmış gibi. Ordular alarmda, emir bekliyor...
Birkaç saat sonra Amerikan deniz, hava ve kara kuvvetleri rotasını Türkiye’ye çeviriyor. Ankara’nın cevabı da gecikmiyor.
Türkiye’deki bazı Amerikan üslerine, ani baskınlar yapılıyor. Amerikan askerleri, teslim alınıyor. Yunanistan, tüm üslerini Amerika ve Avrupa ülkelerine açtığını duyuruyor.
Neredeyse altı asır sonra Ayasofya Camii’nin minaresinden ilk defa ezan okunacaktı.
Sonra ne mi oluyor?
Sonrasını -hâlâ okumadıysanız- MEHDİX’den öğreneceksiniz. Turgay Güler’in kitabından... ‘Olasılık Teorisi’dir bu kitap... Roman mı? Belki... Belki de bir feraset açılımı...
‘Popüler’ yayınlarından... Benim elimdeki 13. baskı

CENGİZ ÇANDAR - 'Muzaffer ordunun geçit töreni'...

CENGİZ ÇANDAR

Biri 'Ülkücü' gelenek-ten geliyor. Bir emekli profesör. Ömrünün hiçbir döneminde 'sol' ile, 'hasım' olmaktan gayrı bir ilişkisi olmamış. Öyle 'ikinci cumhuriyetçi' filan da değil. 'Liberal' hiç değil.

Biri ‘Ülkücü’ gelenek-ten geliyor. Bir emekli profesör. Ömrünün hiçbir döneminde ‘sol’ ile, ‘hasım’ olmaktan gayrı bir ilişkisi olmamış. Öyle ‘ikinci cumhuriyetçi’ filan da değil. ‘Liberal’ hiç değil.
Diğeri, ‘sol-liberal’ sayılır. Tanınmış bir Marksist ailenin bugün bir gazete genel yayın yönetmeni olan mensubu. Roman yazarı. İlki ile benzerliği pek az.
İlki, Mümtaz’er Türköne; Zaman gazetesi köşe yazarı. İkincisi Ahmet Altan; Taraf gazetesi genel yayın yönetmeni. Mümtaz’er Türköne, 17 Kasım günü ‘Ordumuz bu savaşı kaybetti’ başlıklı bir yazıya imza koydu. Bu başlığın altında yazı şöyle başlayıp sürüyordu:
“Sadece karargâh, hâlâ durumun farkında değil. Telaş içinde hasarı onarmaya, mevzileri muhafaza etmeye çalışıyor. Umutsuz biçimde çırpınıyor.
Artık yenildiğini fark etmesi durumu kabul etmesi gerek. Aksi takdirde daha çok zayiat verecek. Zarar büyüyecek.
Ordumuz bu savaşı kaybetti; çünkü bu savaş yanlış bir savaştı.
Bir ordu kendi halkına savaş açar mı? Kendi halkına savaş açan ordunun, işgal ordusundan ne farkı kalır? Silahının parasını, maaşını, askerini aldığı halkı düşman ilan eden bir ordunun zafer kazanma ihtimali olur mu?
Yanlış savaşlar kazanılamaz. Halkına karşı örtülü bir savaş yürüten ordu, kendisini var eden her şeyi tahrip etmeye girişir. Halkı hedef alınca, insanı koruyan devlet, devleti var eden hukuk ortadan kalkar; geride ne savunulacak bir ülke ne sarılacak değerler kalır.
Koskoca bir ordunun, iktidar oyununda oyuncak haline getirildiği bir savaş oyununun uzatmalarını izliyoruz. Ordu itibarını tüketiyor. Ordu güvenilirliğini yitiriyor.
Ne için? Kaybettiği savaşı sürdürebilmek için.
Dünyanın en büyük ordularından biri olan ordumuzun komuta kademesinin bugün ne işle meşgul olduğunu düşünüyorsunuz? Bir belge ve onun altındaki imzanın gerçek olmadığını ispatlamak, öyle değil mi? Bunun için yapılan toplantıları, görevlendirilen kişileri, ilişki kurulan yargıçları, edilen telefonları, yapılan operasyonları gözünüzün önünde canlandırın.
Sonunda neye inanacağız? Belgenin gerçek olmadığına mı, yoksa savaşı kaybetmiş perişan ordunun, muzaffer bir ordu gibi geçit töreni yaptığına mı?”
Böyle yazmıştı Mümtaz’er Türköne, yazısının ilk yarısı olan bölümde.
Taraf gazetesinin önceki gün manşetine taşıdığı Deniz Kuvvetleri bünyesindeki bir ‘Cunta’nın, gayrımüslim vatandaşlarımıza ve halkın yüzde 47’lik oy desteğini almış iktidar partisine yönelik tüyler ürpertici ‘cinayet ve provokasyon planı’nı yayımlaması üzerine Genelkurmay’ın Taraf gazetesi için dün ‘suç duyurusu’nda bulunduğunu duyunca, Türköne’nin yazısını hatırlamak ve hatırlatmak gerekti.
***
Mümtaz’er Türköne, yukarıdaki satırları yazıp, bunlar yayımlandığında ortada ‘Kafes Operasyonu Eylem Planı’ yoktu.
Bakın, bu yayım üzerine Başbakanlık’ın önceki gün ‘soruşturmanın gizliliği ve masumiyet karinesinin açıkça ihlali’ gerekçesiyle tepki verdiği, dün de Genelkurmay’ın ‘suç duyurusu’nda bulunmasının hedefi olan, ‘yeni darbe planı’nın ‘yayıncı kuruluşu’ Taraf’ın Genel Yayın Yönetmeni Ahmet Altan dün neler yazmıştı:
“Karşınızdaki gücü azımsamayın.
Ordunun içinde hâlâ ‘suikast’ planları yapan, bu suikastlar için silahlar hazırlayan, hükümeti
devirmek için her yolu mûbah sayan, her türlü felakete yol açabilecek birileri var.
Bizim dün yayımlayıp bugün de devamını verdiğimiz pan, benim bugüne kadar gördüklerim arasında en vahşi olanıydı belki de.
Beni asıl korkutan, bu tür planların, örgütlenmelerin çevresindeki koruma kalkanı.
Dün sabah, kaç televizyonda bu dehşet planıyla ilgili haber gördünüz?
Kaç internet sitesine girdi bu haber?
Kaç siyasetçi açıklama yaptı?
Kaç parti bu meselenin üstüne gitti?
Kaç hukukçu, kaç ‘baro’ bu planı lanetledi?
Hâlâ medyada ‘Ergenekon’ örgütlenmenisini küçümsemeye çalışan yazılar yazılıyor, hâlâ bu darbe ve suikast planlarının ciddiyetini törpülemeye uğraşan makaleler yayımlanıyor.
Cüppeleriyle sokaklarda yürüyen ‘barolar’ bu hazırlıkları görmezden geliyor.
Bütün bu tabloyu, bu ürkütücü ‘koalisyonu’ birarada görmelisiniz.”
***
Görüyoruz zaten. Özellikle medyada kimin nasıl, hangi ölçüler içinde ‘karartma’, ‘çarpıtma’ ve ‘hedef saptırma’yla meşgul olduğunun da farkındayız.
Başbakan Tayyip Erdoğan, Genelkurmay Başkanı İlker Başbuğ ile ‘Kafes Operasyonu Eylem Planı’nın yayımlandığı gün bir buçuk saat görüşüyor, ardından Başbakanlık bu konuda ilk kez bildiri yayımlama gereğini duyarak, “Söz konusu iddialarla ilgili soruşturma, ilgili yargı makamları tarafından soruşturulmaktadır. Soruşturmaya ilişkin bilgilerin basında yer alması, soruşturmanın gizliliği ve masumiyet karinesinin açıkça ihlalidir” diyor. Ve, dün de Genelkurmay, ‘masumiyet karinesi’ üzerinden hareket ederek ‘kişi ve kurumları hedef alan davranış ve yorumlar’ nedeniyle ‘suç duyurusu’nda bulunuyor.
Soruşturma sürecinin tamamlanmasını beklememiz gerekiyormuş.
Bekleyelim. Ama şunu bilerek bekleyelim:
Sonuç ne olursa olsun, o, ‘muzaffer ordunun geçit töreni’ olmayacaktır.
TSK, ‘cuntacı-darbeci’ pisliklerden tümüyle arındırılmadan da, öyle bir ‘geçit töreni’ yapılmayacaktır.

HAKKI DEVRİM - Kesik baş cinayeti tam sayfa

HAKKI DEVRİM

Aramızda görüş birliği sağlamanın güç olduğu konulardan biri de hayatımızdaki değişiklikler. Bunlardan mesela cinayet hadiseleri ile haberleri alanında benim ısrarla tekrarladığım, çünkü çok önemli bulduğum fark şudur: günümüzde sık sık, vaktiyle görüp işitmediğimiz, gazetelerde, hatta filmlerde benzerini hiç görmediğimiz cinayetler işleniyor.
Bu konuda kendimi çevremdekilerden daha tecrübeli ve bilgili saymamın sebebi, hukuk okumuşluğum değil. Ben gazeteciliğimin ilk yıllarında polis-adliye muhabiri olarak da çalıştım. Bu ne demektir? Yıllarca İstanbul ve yakın çevresinde işlenen cinayetlerle yakından ilgilenmem gerekmiştir. Gazeteden okuyarak değil, failleriyle, mağdurlarıyla, ailelerinden insanlarla, yaşadıkları çevreyle de tanışarak, gerekenlerle ayrı ayrı konuşarak, polislerden, hekimlerden ek bilgiler alarak, dava duruşmalarını ısrarla takip ederek, kovaladığım cinayet hakkında, kahramanlarından sonra en çok şey bilenlerden biri olarak... diyorum, bu konuda benim de ilave iki laf etmeye hakkım olmak gerekir.
Ama gel de anlat. Eşime, dostuma, hatta meslekten arkadaşlarıma da kabul ettiremedim gitti. Dediğim de şu:
– Tabiri mazur görün, tarih vererek söyleyeyim: mesela 1950’li yıllarda, haydi İstanbul’da diye sınırlama da getireyim, bugünküler kadar «alengirli» cinayetler işlenmezdi.
Gene özür dileyerek şöyle diyebilirim: Katil adaylarının cinayet tekniği bugünküler derecesinde gelişmemiş ve çeşitlenmemişti.
– Haydi canım abartıp da yeni icatlar çıkarma, diyorlar.
– A mübarek hanımlar, Nuh deyip peygamber demeyen beyler, insaf edin! Dün Radikal, Münevver Karabulut cinayetinin ayrıntılarına -cinayetin işlendiği tarihten (3 mart 09’dan) 8 ay 15 küsur gün sonra bütün bir sayfa ayırmıştı. Münevver o sabah okula gitmek üzere Şişli’deki evlerinden erken çıkmış ve bir daha eve dönmemişti. Katil zanlısı Cem Garipoğlu’nun yakalanması 197 gün sonra mümkün olmuştu.
Hoş bir şey değil, gene de hatırlamaya çalışın: o gün bugündür bu feci cinayet hakkında neler öğrendik. Dün anlatılan sadece bir günün, cinayetin işlendiği 3 mart salı gününün hikâyesiydi.
Arkadaşı Damla sormuştu, çantasında bir pantolon bulundurmasının sebebini. Cem etek giymesine kızdığı içindi, o gün buluşacaklardı. O gün yedi kere mesajlaştılar. Cem bir sürprizden söz ediyordu. Cem’in o gün ilk işi çarşıdan bir testere satın almak oldu. Münevver de okulda bir ara pantolonunu giymişti. Cem onu Bahçeşehir’de oturdukları villaya götürdü. Kızı, onlardan sonra eve gelen babası ile Cem, birlikte bıçaklayarak öldürdüler. Baba gitti, Cem elindeki gitar çantasıyla bir taksiye binerek Etiler’de indi. Ağır çantasını bir çöp koyteynırına attı. Akmerkez’e gitti sonra. Arkadaşlarıyla biraz takıldılar. Cem eve geç döndü. Annesi her yanı silip temizlemiş, kan lekesi bırakmamıştı. Babası gelince Cem’i yanına alıp, saklanmak üzere Beylikdüzü’ndeki bir daireye götürdü.
Radikal’de cinayet gününün hikâyesi 19 paragraf halinde ve dakikası dakikasına anlatılmıştı. Seyrettiğim bir film olsa senaryosunu da, yönetimini de tutarsız diye, hangi seyirci inanır bu anlatılanlara diye küçümserdim.
Gerçeğe ne denebilir? Kızın kafasının kesilmesini, babanın, ananın ve amcanın da suçlandığı gibi ayrıntıları geçin.
– İnsanlar cinayet tekniği alanında ne kadar geliştiler, demek durumunda mıyız?
Bu dehşet verici gelişmeyi, sebepleri ve eski günlere dönmek için neler yapılması gerektiği konusunda bize ışık tutacak birileri yok mudur?

Başbakanın inadı inat...
Mehmet Tezkan Milliyet’te, «Sen onu bırak, diyordu; gazetelerde ilk okunan haber domuz gribinden ölenler... Tek muhabbet bu...»
İki şıktan biri herhalde!
Ya dünyamız gittikçe anlaşılmaz oluyor... Ya da sen, olanı biteni anlamakta biraz geç kalıyorsun.
Medya Kralı’nda Okan, masanın etrafındaki 6 kişiye sordu:
– Aşı yaptıracak mısınız?
Cevap sırası bana gelene kadar beş misafir de, gazeteciler, oyuncular, şarkıcılar, yani tanınmış, örnek kişiler peşi peşine:
– Yaptırmayacağız, dediler.
Bana da sordu Okan. Önce insanlar daha sağlıklı yaşasın diye ömür tüketenlere duyduğum şükranı söyledim, sonra bizim yönteme geçtim:
– Kalbim Dr. Mordo Bey dostuma emanettir. Altı ayda bir ziyaretine gideriz, beni bir elden geçirir. Bu hafta gideceğiz. Zeynep’le ikisi konuşur bir karara varırlar. Ben denileni yaparım, dedim.
Nedense güldüler. Okan «Zeynep kızıdır» diye bilgi verdi. Demek ki altı kişiden beşi bu aşıya karşı. Orada gülüp geçtik, ama sonradan düşündüm doğrusu:
– Bu 6’ya 5 oranı aynı zamanda Tayyip Bey’in seçimlerde alacağı oya işaret midir, dersiniz?
Dün okudunuz mu? Pandemi Bilim Kurulu Üyesi Prof. Vedat Bulut, Başbakanın tıp sahasında da halka hizmetten geri kalmayışının dökümünü vermiş:
– Başbakan’ın açıklaması toplumun yüzde 20’sini aşıdan caydırdı. Bunun ekonomiye bindireceği yük 200 milyon dolar civarında olur, diyordu.
Gün içi haberlerde takip edemedim. Dün sabah verilen bilgiye göre ölen sayısı 90’ı geçmişti; hastanelerde alıkonanlarsa 59’u ağır durumda 280 kişi.
Ne diyecek, diye Tayyip Bey’e bakıyorum. Başını geriye kaykıltıp, ısrarla:
– Olmayacağım, diyor da başka bir laf etmiyor.

Dil Yâresi
Türkçe dostlarından (Tevfik Çimen)
* Hakkı Bey, ummak, umut etmek ve ümit etmek, deniyor. Ben tereddüde düştüm, siz ne diyorsunuz?
– Şiar Yalçın’ın dediği geldi aklıma, ondan başlayalım. O, «Umut Farsça ümîd’in karşılığıdır, der. Herhalde Türkçe ummak fiilinden yola çıkarak halk ağzında ümüt şeklini almış olabilir. Umut etmek ise yanlış; doğrusu ümit etmek. Çünkü etmek yardımcı fiili yabancı kökenli isimleri fiil yapmak için kullanılır: Şikâyet etmek, tecrübe etmek, rahat etmek... denir. Uyumak fiilinin uyku etmek şekli yoktur.

MURAT YETKİN - Habur bir akıl tutulması mıydı?

MURAT YETKİN

Devlet bünyesinde 'PKK'lılar Habur'dan giriş yapmasın' diyebilecek bir kişi yok muydu?

19 Ekim’de Kandil’den 8 PKK’lının ve 26 Mahmur sakininin Habur’dan giriş yapıp Türk makamlarına teslim oluş şeklinin, hükümetin Kürt açılımı projesine zarar verdiği konusunda yaygın bir kanı var.
Başbakan Tayyip Erdoğan ve İçişleri Bakanı Beşir Atalay başta olmak üzere hükümet yetkililerinin on binlerce kişilik sempatizan kitlenin harekete geçirilip işin bir zafer kutlamasına çevrilmesi nedeniyle DTP’yi suçlamaları haksızlık. Çünkü DTP’nin de PKK’nın da dönüşleri kendi kitlelerine zafer ardından gelen barış görüntüsü sunmak isteyecekleri açıktı.
DTP, birkaç gün önceden Habur’a gitmek isteyen gazetecilerin isimlerini toplamaya başlamıştı; sınır ötesi organizasyonlar yapılmıştı. Bunları Emniyet ve Jandarma istihbaratının, MİT’in duymamış olması mümkün mü? Dağdan iniş süreci bu şekilde baltalandıktan ve şimdi Mahmur’dan gelecekler için Kurban Bayramı sonrasına randevular verilmeye başlamışken, nihayet Ankara’da bazı yetkililer şu soruyu sormaya başladı: PKK’lıların Habur’dan karayoluyla gelmesine neden izin verildi?
Bu soru önemli ve aslında gecikmiş bir soru.
Çünkü tıpkı Kandil’den gelen 8 PKK’lının ‘Kimse bizden üniformaları çıkarmamızı istemedi, yoksa çıkarırdık’ demesi gibi, Irak’taki Kürt yönetimindekiler de bu soruyu 19 Ekim’i takip eden günlerde kendilerine sormaya başlamışlardı. Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ile birlikte Irak’a giden gazeteciler, ‘Neden bu insanları helikopter ya da uçakla alıp Diyarbakır’a, Adana’ya, ya da batıda başka şehire götürmedi sizinkiler?’ sorusuyla karşılaştı.
O 34 kişiyi diyelim Zaho’da alıp helikopterlerle Diyarbakır’a, ya da Mardin’e, Siirt’e taşımak, mahkemeyi Diyarbakır’dan Silopi’ye taşımaktan daha mı zor, daha mı tartışmalı olurdu? Erdoğan’ın bu konuda fikir üreten şu kadar danışmanından, bakanından ‘Karayoluyla dönüş bir halkla ilişkiler felaketine dönüşebilir’ diyen bir kişi olmadı mı?
İçişleri Bakanlığı’nda, Genelkurmay’da, MİT’te, AK Parti’nin bu konudaki yetkilileri arasında Habur’da ne olabileceğini öngörüp bunu Başbakan’a söyleyebilecek bir kişi yok muydu? Tipik bir ‘denizi aşıp, derede boğulma’ vakası olan Habur, yoksa devlet bünyesi içinde topluca yaşanan bir akıl tutulması mıydı?
Şimdi Ankara’da bazıları iş olup bittikten sonra kitabına uydurmak için olsa gerek ‘Efendim, böylece PKK tabanında savaşma azminin zayıfladığını ortaya çıkardık’ türünden ‘teori yapıyorlar’. Daha gerçekçileri sessizce ‘Hata yapıldı’ diyebiliyorlar.
Zaman geri alınamayacağına göre, PKK’lıların eve dönüşleri de Kürt açılımının belkemiği olduğuna göre, geriye, Habur hatalarını tahlil edip, ders çıkarmak, hataları tekrarlamamaya çalışmak kalıyor.

Asker açılıma karşı mı?
Hükümetle asker arasında, Ergenekon davası çerçevesinde var olan gerilimin, açılım projesindeki asker işbirliği üzerinde olumsuz etkisi var mı?
Kürt açılımının hükümetçe fiilen konuşulmaya başladığı mayıs ayından bu yana, Genelkurmay’ın bir yandan hükümetin altını oymaya çalıştığı yolunda yapılan yayınlar, Başbakan Tayyip Erdoğan ile Genelkurmay Başkanı Orgeneral İlker Başbuğ arasında, Kürt projesi, ya da başka güvenlik konularında sarf edilecek değerli zaman ve enerjinin, bu konuya harcanmasına yol açıyor.
Bunun ötesinde yapabileceğimiz yorumlar, somut bilgiye dayanmaz. Ancak şu da bir gerçek: Asker, kamuoyuna nezdinde dağdan iniş konuları dışında süreçle ilgilenmiyor görünse de,
her türlü gelişmeden bilgi sahibi.
Örneğin bizler bilmesek de, onlar bu süreçte önemli rol üstlenen MİT’in örneğin İmralı’yla, örneğin Kandil ile irtibatı olup olmadığını biliyorlar. Bütün bu konular Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün huzurunda MGK’da herhalde görüşülüyor.
Asker, PKK ve genel olarak Kürt sorunu konusunda şimdiye dek sürdürülen politikaların ne kadarının bundan sonra da sürdürülebilir olduğu, ne kadarının tıkandığı, ülkeye fazlasıyla zarar verdiği konusunda, çoğu sivil siyasetçiden daha fazla fikir sahibi. Asker bu sürece itiraz etseydi, bunu şimdiye kadar en açık şekliyle bilmiş olurduk. Bundan sonra itirazı olursa, en kısa sürede bileceğimizden de emin olun.

HALUK ŞAHİN - AB Başkanı Rompuy'a bir şiir yazdım

HALUK ŞAHİN

Üçüncüyü buldular. Merkel ile Sarkozy istedikleri adamı yeni kurulan AB Başkanlığı'na seçtirdiler. Artık Türkiye'nin tam üyeliğine üçü bir arada karşı çıkacaklar.

Üçüncüyü buldular.
Merkel ile Sarkozy istedikleri adamı yeni kurulan AB Başkanlığı’na seçtirdiler. Artık Türkiye’nin
tam üyeliğine üçü bir arada karşı çıkacaklar.
Yeni Başkan’ın adı Herman Van Rompuy.
Dün bizim gazete kendisinden ‘silik’ sıfatıyla söz ediyordu. ‘Vasat’ da diyebilirsiniz. Bir yıllık Belçika Başbakanlığı dışında önemli bir postta oturmamış daha önce. Sarkozy ve Merkel için onu cazip hale getiren de bu olmalı: Parlamayacak, öne çıkmayacak, söz dinleyecek. Bir sorun patlak verdiğinde hemen telefona satılıp Paris ya da Berlin’i arayacak.
AB’nin bu adamla ve gene yeni seçilen Dışişleri Temsilcisi İngiliz Cathy Ashton’la kendisini bir dünya gücü olarak kabul ettirmesi hayaldir. ABD ve Çin ile aynı masaya oturacak ve gerektiğinde masaya yumruğunu vuracakmış! Gülerler adama.
Belli ki, AB henüz küresel roller üstlenmeye hazır değildir ve böyle giderse hiçbir zaman olmayacaktır. Stratejik vizyondan yoksun, askeri yok, kültürel olarak kafası zamanın çok gerisinde...
Yoksa böyle bir adamı Başkan seçerler miydi?
Kendisi açık açık söylemiş: Türkiye’nin AB’ye üyeliğine ‘Avrupa’nın Hıristiyan mirasını sulandıracağı’ için kesin olarak karşıymış!
Böyle bir kafanın (Aslında Merkel ve Sarkozy’nin de ondan farkı yok ya!) Başkanı olduğu Avrupa’nın 21. yüzyılın çetrefil kimlik sorunlarına çare bulabilmesi mümkün mü?
AB, hemen tüm kritik sınavlarda olduğu gibi bu seçimle de bizi bir kez daha hayal kırıklığına uğrattı. Dünyaya mesaj vermek için de bundan kötüsünü bulamazlardı.
Belki de vermek istedikleri asıl mesaj budur:
Bizden bir şey çıkmaz!
Dazlak kafalı Rompuy’un hoş bir yanı da olduğunu itiraf edeyim. Adam boş vakitlerinde Japon Haiku tarzı şiir yazıyormuş.
Özgür çeviri ile, şöyleymiş bir şiiri:
“rüzgârda uçuşurdu saçları
yıllar sonra gene esiyor rüzgâr
ama saçların yerinde yeller esmekte.”
Ben de ona aynı tarzda bir mesaj göndereyim:
“mirası sulandırır Türkler demişsin
tersi de olabilir
sulayabilir bizimkiler sizin mirası.”
Rompuy mompoy! Türkiye’nin Avrupa seferi
devam edecektir!

YILDIRIM TÜRKER - Cahide Birgül ile muamma

YILDIRIM TÜRKER

On yıllar önce başlamıştı aramaya. Sarktığı kuyular, susadığı pınarlar aynıydı. Cahide Birgül'ü on yıllar önce bir oyun yazımı seminerinde tanıdım.

On yıllar önce başlamıştı aramaya. Sarktığı kuyular, susadığı pınarlar aynıydı.
Cahide Birgül’ü on yıllar önce bir oyun yazımı seminerinde tanıdım.
Aylar süren çalışmamızda onun replikler ve sessizliklerle bir dünyayı ilmek ilmek örüşüne tanık oldum. O zaman da koyu bir yerlere, sırlarla mayınlanmış hayatlara bakıyordu.
Sonra bir gün bir romanla çıkıp geliverdi; ‘Gölgeler Çekildiğinde’.
Sükûneti ve güler yüzüyle ışık saçan bu kadının neyin peşinde olduğunu o romanı okuyunca anladım. Romanı bitirip bir gece yarısı şaşkınlık yüklü bir hayranlıkla telefona sarılıp onu aradığımı hatırlıyorum.
Daha ilk romanında koyu mu koyu bir insan kumaşından, hayatın ve varoluşun korkunç muammasından biçiyordu dünyasını.
İnsanın tekinsiz yalnızlığından çıkan ürpertici bir dünya resmine çalışıyordu.
Kendi içine konuşan, kendi koynuna kıvrılan, kendi ateşine yürüyen insanları anlattı sonra da.
İlk romanındaki takıntılı aşk, döne döne kendini yaralayan insanlar kimlik değiştirdi. Ama hiçbir şeyin güvenilir olmadığı sıkıntıyla bezeli dünyalar değişmedi.
Eşyanın zulmünü onun kadar iyi anlatan çok yazar var mı Türkçe’de?
Hiç sanmıyorum.
Eşya, cehennemini anlattığı orta sınıf hayatların bağrında hep uğuldadı.
Birbiri hakkında pek az şey bilebilen insanların paylaştığı o daracık apartman dairelerindeki sehpalar, komodinler, sözgelimi son romanındaki tahta terzi mankeni Zarife, anlatılan hayatların gardiyanları olarak içimize işler.
Son romanı, ‘Eflatun Koza’daki ev gibi: “Şişli’de, Yeni Karamürsel’in hemen arkasındaki uzun sokakta, gri boyalı eski bir apartmanın giriş katında, az ışık alan, iki oda, bir salon, sıradan bir daire. Ne rengârenk çiçekler vardır pencere önlerinde, ne göz alıcı perdeler, ne de yaz günlerinde içeriden taşan neşeli bir müzik.”
İkinci romanı ‘Geceye Uyananlar’da kanımca çok zor bir şey başarmıştı.
Derin devlet tetikçisi ağabeyiyle yaşayan genç kızın kaybolduğu labirent, derin bir edebiyat duygusu, cesur bir kurgu gerektiriyordu.
Üçüncü romanı, ‘Ah Tutku Beni Öldürür müsün?’ de her romanında biraz daha öne çıkan gerilim başkahramanımız olmuştu.
Çok sevdiğini bildiğim Patricia Highsmith’i hatırlatan çıplak ve sakin bir dille insanın tutku ve takıntılarından rüya gibi bir şiddet örüntüsüne çalışıyordu.
İnsanı ürperten bir ayrıntı zenginliği, ağır bir zaman duygusu taşıyan yazısının sinemayla yakın akraba olduğuna inanıyorum.
Cahide’nin romanlarını okuduktan yıllar sonra seyretmiş olduğunuz bir film gibi hatırlamanız mümkün.
Onun mağlup doğmuş kahramanları tuhaf bir kader duygusuyla sürüklenirler. Sürüklendikleri hayatla başa çıkmaya çalışırken dengelerini nasıl kaybettiklerini, giderek dünyadan, gerçeklik duygusundan ve biz okurdan nasıl uzaklaştıklarını ürpererek okuruz.
‘Eflatun Koza’nın ilk sayfalarında bir gece yarısı hayatında ilk olarak dışarı çıkacak olan genç kadının yaşadığı, Cahide’nin dünya tasvirinin özünü oluşturuyor kanımca:
“Hayatım boyunca bu kadar geç bir saatte dışarı çıkmamıştım. Ama çıkınca da hemen anlamıştım, hiçbir şey göründüğü gibi değildi.
Cam kenarında oturmuş dışarı bakarken size dünyayı vaat eden pencerelerin sokağa çıktığınızda, hele ki böyle ışıkların söndüğü gecenin ilerlemiş saatlerindeyseniz, duvarlara hapsedilmiş çaresiz deliklerden başka bir şey olmadıklarını anlarsınız. Kandırılmışsınızdır. Hep olduğu gibi...
Durumum, rahat koltuğunda oturmuş film izlerken yakamdan tutulup perdenin içine
çekilivermişçesine gerçeküstüydü. Bir kez filme girince de dönüş olmuyor artık.
Rolünüz neyse oynayacaksınız. Derin bir nefes aldım, sonra da yapabileceğime inandığımdan değil, sadece başka bir seçeneğim olmadığından sokağa çıktım.”
Bir kez o sıkıntı üreten, hantal eşyalı, mutsuz evlerinden dışarı çıktıkları anda onları bekleyen dünya evde bıraktıklarından aydınlık değildir. Tedirginlik, beceriksizlik, tutunamamışlık, sürekli tartan didikleyen ürküntüyü besleyen ruh hali onları karşılayan her hayatın kapı bekçileridir.
Cahide’nin romanlarında hiç kimse güvenmeye gelmez. Hiç kimseyle özdeşlik kurmaya gelmez. Usul usul, dikkatsiz bir okumayla kaçırabileceğiniz ayrıntılarla bir örümcek ağı gibi üstünüze gerilen muamma hiç ummadığınız bir yerde ve zamanda patlayabilir.
Cahide’nin anlatı dünyasında yazara, anlatıcıya da güvenmeye gelmez. O da sizi roman boyu kandırmış çıkabilir.
Cahide Birgül, kanımca Türk edebiyatının gerginlik ustasıdır. Tetik anını anlatır.
Onun dünyasının büyüsü de budur zaten. Evet, bütün iyi romancılar gibi Cahide de şunu bilir. En yalın anlatımıyla, ‘Hiçbir şey göründüğü gibi değil’dir.

SERHAN ADA - Asuman ile Şükrü

SERHAN ADA

Gazetelerin üçüncü sayfaları toplum haberleridir. Sosyete değil. İki ayrı dilden girip aynı dilde iki ayrı anlam olmuşlar. Toplum ile sosyete.

Gazetelerin üçüncü sayfaları toplum haberleridir. Sosyete değil. İki ayrı
dilden girip aynı dilde iki ayrı
anlam olmuşlar. Toplum ile sosyete.
Birinin cinayetleri, rezaletleri üçüncü
sayfaya konur. Diğerinin düğünleri,
davetleri magazine gider. Bu ayrım
nasıl, ne zaman ortaya çıktı? İkisini bulan,getiren (paparazzi ile ’düz
muhabir’) ne zaman ayrıştı,
uzmanlaştı? Yine de her ikisini de
‘okumak’ bilgi ister. Can Yücel,
Brecht en mahir ‘üçüncü sayfa okuru’
sayılabilirler. Üçüncü sayfa
haberi sayfa atlayıp birinci
sayfaya geçebildiğinde cinayet
katliama dönmüş demektir.

Ölü bedeni kesilip gitar çantasına
yerleştirilen Münevver’in haberi
birinci sayfadan hiç inmedi.
Katilin takibi manşetten tefrika
oldu.Sayısız köşeye ‘kuruldu’.
Zanlı/lar yakalandı. İddianame
yine birinci sayfada. Ailesinden
tam 44 kişi katledilen Asuman
yaşıyor. Katliam manşetten
‘vahşet’ diye verildi. Asuman’ın
birinci sayfa şansı hiç ol(a)madı.
Bundan sonra da olması zor.

Asuman bir mit kişisi. Mardin’in
Mazıdağı’nda kanlı düğüne 44
kurban veren aileden. Gencecik.
Kocası Şükrü katillerin tarafından.
Katillerle maktullerin aynı aileden
olması durumu değiştirmiyor.
Trajedinin taşları yerine oturuyor.
Öldürenler (suçu kabullenenler) içeri
tıkılıyor. Aileleri çok uzun yolculuğa
çıkıyor. Ta Trakya’ya yerleşiyor.
Çoğu kurban edilen aileden geride
kalanlar köylerinde. Asuman
kocasıgille göçmek yerine babasıgille
Bilge köyünde kalıyor. (Köyün adı
bile mit’i mit yapacak cinsten.)
Asuman’ın ‘daha süt kokuyor’
dediği Kadir bebek de canilerin
kanını taşıdığı için babasının
yanında bir kamyona konulup
yeni hayatına yollandı.

Bu kadarından mit olmuyor. Mit
daha yeni başlıyor. Asuman,onu
‘dünyanın öbür ucuna götürsün’
istediği Şükrü’den karnında da bir
bebek taşıyordu. Ekim ayında o
bebek doğdu. Ama ölü doğdu.
Ölü bebeğin baba tarafı dava
açmak niyetinde. Onlar gelinin
ailesinin bebeğin ölümüne yol
açtığı iddiasında.

Bir başka ikiz dava ise yeni sonuçlandı. Asuman’la Şükrü boşandılar.
Kadir babasıyla kaldı. Asuman’ın
teyzeoğlu Ferhat da karısı Pınar’dan
boşandı. Pınar karşı taraftandı.
Adı hiç anılmayan kız bebek anasıyla
uzun yolculuğa çıkarıldı. Şimdi
rivayet o ki Asuman Ferhat’la
evlendirilecek!

Asuman ile Şükrü’nün (ve
Ferhat ile Pınar’ın) hikâyesi
burada bitmiyor. Belki onları,
çocuklarını, davalarını üçüncü
sayfadan daha çok okuyacağız.
Ama hikâye bitmeden Asuman
ile Şükrü mit kişisi oldular.
Hayatı seçmek için töreye boyun
eğen kız ile zorla karısından
koparılan oğlanın kanın gölgesinde
imkânsız aşkları miti.21. yüzyılın
başında, ezeli mitler pınarı
Mezopotamya’da bir yerde. Bu
mit kulaktan kulağa aktarılmayacak.
Gazete kupürlerinde, internet arşivlerinde kalacak. Böyle de olsa kültür tarihine
daha silik harflerle yazılmayacak.

Asuman acaba Şükrü’yle sms’le
haberleşiyor mu? Kadir’e sesini
duyuruyor mu? Arayın bulun
fotoğrafını acılı ama dimdik
durduğunu göreceksiniz.

Zamanlar değişiyor. Mit’ler yok
olmuyor. Sadece üçüncü sayfadan
şiiri, kurmacayı bulup çıkaracak
olanların nesli tükeniyor.

CEM ERCİYES - Dijital cinler

CEM ERCİYES

Ömer Uluç'un Yapı Kredi'de açtığı iki sergi, hastalığı sırasında yaptığı desenler ve dijital tekniklerle ürettiği tablolardan oluşuyor. Uluç, sağlığı resim yapmaya el vermeyince Matisse gibi yeni bir teknikle üretmeye devam etti

Ömer Uluç’un yeni sergisi, bir kez daha onun Türkiye sanatının en enerjik, en yaratıcı imzalarından biri olduğunu gösterdi. Yapı Kredi Kültür Merkezi’nde aslında iki ayrı sergi açtı Ömer Uluç; Kazım Taşkent Sanat Galerisi’ndeki ‘Parçalanmanın Kimyası’ ve üst kattaki Sermet Çifter Kütüphanesi’nde ‘Sağ El, Sol El Desenleri’.
Geçen Bienal sırasında herkes bir yerlerde sergi açmaya çalışırken o önce kendi mekânını üretmiş ve bir Şehir Hatları vapurunu sergi alanına dönüştürmüştü. Koskoca salonu yeni ilgi alanı olan DNA ve RNA’ların resimleriyle donatmış, geminin güvertesine üç boyulu cinlerini çıkartıp, güverteden aşağıya devasa bir ahtapotu sarkıtmış ve gemiyi Boğaziçi’nde seyrü sefere çıkarmıştı. Bu Bienal’de de bambaşka bir mekana el atıp yeni işler yarattı. Beylerbeyi Sarayı’nın içindeki geniş tünelin duvarlarını, dijital ortamda bilgisayar marifetiyle ürettiği resimlerle kapladı. Ömer Uluç’un cinleri, ait oldukları eski resimlerden çıkıp dijital ortama atladı, orada bambaşka kompozisyonlarla, bambaşka renklerle bir araya gelip yeniden resme dönüştü. Bu resimler, tünelin duvarlarını kaplayan ‘Beylerbeyi Cinleri’ adlı etkileyici bir enstelasyonda bir araya geldi. Sadece bir kaç ay sonra Ömer Uluç, Yapı Kredi Kültür Merkezi’nin üç katına yayılan şimdiki sergileri açtı.

‘Benim meselem hareketle’
Ömer Uluç’un bilgisayar başına geçmesi, başına musallat olan hastalığa pabuç bırakmayıp, resim yapmaya devam etme kararlılığının sonucuyla. ‘Benim meselem hareketle’ diyen ressam, o büyük tuvallerin üzerine, bir kerede o büyük fırça hareketlerini yapmaya sağlığı elvermeyince bilgisayarın başına geçer. Yarım asır boyunca ürettiği binlerce figür, bilgisayar ekranında dekupajlanır, kolajlanır yeni kompozisyonlar oluşur. Bunlar özel tekniklerle tuvallere basılır, icap ediyorsa fırça tekrar yerinden kalkar ve bu resimlere son dokunuşları yapar... Ömer Uluç’un bu şekilde ürettiği Beylerbeyi Cinleri’ni gezerken aklıma gelen şeyi, ‘Parçalanmanın Kimyası’ sergisinin açılışında Vivet Kanetti’yle de konuştuk: ‘Matisse gibi’. Sağlığı elvermeyince asistanları yardımıyla renkli kâğıtları kesip yapıştırarak yaptığı etkileyici ‘Kolajlar’la kendisi için yepyeni bir dönem başlatan Matisse, sanat tarihininin, üretmekten, yaratıcılıktan vaz geçmeyen bir başka sanatçısı...
Sermet Çifter kütüphanesinde Ömer Uluç’un ‘Sağ El ,Sol El Desenleri’ yer alıyor. Kemoterapi seansları sırasında, boş kalan hangi eliyse, onunla çizdiği altı yüze yakın desenden seçilenler, bir nebze hüznün de içine sindiği, ama daha çok ruhunu Uluç’un DNA’lar, RNA’lar, cinler ve binimum mahlukatından alan, o günlerin dalgalı ruh halini aktaran resimler. Bir başka büyük ressam, sadece bu desenlerini yeni bir sergi için yeterli bulabilirdi. Ömer Uluç ise bu desenleri bilgisayarda tekrar işleyip çok etkili yeni resimler elde etmiş. Giriş katındaki büyük tuvallerin de, üst kattaki desenlerin de hakkını yemeyeyim, ama beni en çok Ömer Uluç’un renkleriyle, optik oyunlarla canlanmış, içinde edebiyata, hayata ve ölüme göndermeler de barındıran orta kattaki bu resimler etkiledi. Desenler, büyük ve küçük tuvaller ve video odasıyla yine izleyeni büyüleyen kendine özgü bir alem, bir büyük performans gerçekleştirmiş Ömer Uluç.
Kendisi ne kadar dalga geçerse geçsin, son dönem müzayedelerde eserleri en yüksek fiyatlara ulaşan bir iki ressamdan biri. Sadece kendi resmini, figürünü değil, onun ötesinde kendi alemini yaratmış ama durup dinlenmeden yeniliğin peşinde koşmayı da hiç bırakmamış sürprizli bir sanatçı Ömer Uluç. Onun sanat tarihindeki önemi kadar, piyasadaki yeriyle de ilgilenler ipuçlarını tam da burada aramalı.

MEHMET ALİ KIŞLALI - Nefes'e teknik gözlem

MEHMET ALİ KIŞLALI

1990'lı yılların başında Doğu'da görevli karakola yapılan saldırının filmi 'Nefes' çok ilgi çekti. PKK'ya karşı mücadelenin maddi-manevi etkisi; milyonu aşan seyirci topladı.

1990’lı yılların başında Doğu’da görevli karakola yapılan saldırının filmi ‘Nefes’ çok ilgi çekti. PKK’ya karşı mücadelenin maddi-manevi etkisi; milyonu aşan seyirci topladı. Filmi komutanlar da izledi. Ama o mücadelenin gazileriyle şehitleri anısına olmalı, konuşmadılar. Fakat o dönemde aynı yerlerde görev yapmış bir meslektaş ise konuyu farklı açıdan yorumladı.
***
“Filmde yer yer ortaya çıkan mantık hataları sanki özgün hikâyenin ‘Türk ordusunun başarısızlığa mahkûm olduğu’ mesajına yarayacak şekilde değiştirildiği etkisi yapıyor.
İşte bu konuda kimi noktalar;
1) Askerler kantinde bile ellerinde silahlılar. Oysa silahla kantine girilmez, silah çatılır, ne kadar tehlikeli bir bölge olursa olsun, kaza çıkmaması için.
2) Yedek subaylar komutanın önünde G3 piyade tüfekleriyle hazırolda, esas duruşta beklemezler. Onlar da subaydır ve komutanlar tarafından, hak edenlerine ilişkin istisnai durumlar hariç, tamamen muvazzaf subaylara davranıldığı gibi davranılırlar.
3) Geceleri ve baskında ışıkların açık kalması düşünülemez. Mevzide uykunun bile önüne geçilemeyebilir, ama ışık konusunda orduda tam disiplin vardır. Karanlıkta ışık gözükeceği ve hedef olunacağı için ışıkla görüntü vermeme kuralı, mevzide uykudan bile daha hassas, daha sıkı uyulan bir kuraldır.
4) Filmdeki ‘Ordunun direncinin yersiz olduğu’ mesajını vurgulayan ve keskinleştiren karakol baskını ise başlı başına değinilmesi gereken bir konu. PKK ile mücadele sürecinde çok şey öğrenildi. Ama bize 1995’te öğretilenler, filmde komutanın o karakolu koruması için aldığı ya da almadığı önlemlerin çok ilerisindeydi. Filmin 1993’te geçmesi, belki o dönemde bu önlemlerin henüz tam öğrenilmediğini gösterebilir ama yine de biraz iç güvenlik dersi görmüş bir jandarma komando komutanının bu konuları çok daha iyi bilmesi beklenirdi.
5) Karakol görüldüğü gibi zor savunulur yerdeyse, yakın koruma çıkarılmalıydı.
6) Karakol binasının kapısındaki nöbetçi bir komedi, oraya gelene kadar çok daha güvenlikli bir çevre oluşturulmalıydı. Bu karakolun korunması için filmde gördüğümüz bir-iki mevziden çok daha fazlası, en az 7-8 mevzi olmalıydı. O konumdaki karakolda, gündüz nöbetini tutacak 8-10 asker dışında kimse uyuyamazdı. Hatta büyük ihtimalle gece toptan karakol binası terkedilerek bölüğün dışarıda mevzilenmesi, pusu kurması gerekirdi.
7) Teröristlerin baskında içeri girecek kadar karakola yaklaşmış olması, mevzidekilerin yine uyuduklarını veya mevzilerin karakola çok yakın kurulduğunu gösterir. Kaldı ki bu durumda da içeri daha fazla el bombası atmaları beklenirdi. Bu da komutanın bir başka yaşamsal hatası olurdu.
Tüm bu aksaklıklarda komutanın gerekli önlemleri almamış olması, yine komutanı kötü göstermek yoluyla ‘Ordu bu mücadelede hatalıydı, ‘savaş’ı hiçbir zaman kazanamazdı’ mesajını iyice vurgulamakta kullanılıyor.
Bu amaç için kullanıldığını düşündüren çok şey var.
Bir defa filmde komutan kısır, çocukları olmuyor.
Bu komutanın karakterine örgülenmiş ve hayatta başarısız olduğunu (dolayısıyla onun görüntüsünde Türk ordusunun başarısızlığını) bir kez daha, kalın kafalı ulusalcıların
bile anlayacağı şekilde, vurguluyor.
Komutanın bankacı yedek subayla yaptığı “Bu dağlardaki bizlerden beş kat daha fazla maaş kazanırsınız, ev kredisine başvursam bana vermezsiniz” suçlaması gerçekçi değil.
O dönemde jandarma komando olan kardeşim 5-10 yıllık bir bankacı kadar maaş alırken, ben de o zaman bir borsa çalışanı kökenli piyade komando olarak aldığım maaşı şimdi kazanabilmiş değilim. Enflasyonun yüzde 100’leri geçtiği o dönemde ev kredileri de henüz Türkiye’ye gelmemişti.
Komutanın, PKK’lı kadın teröristi insanlık dışı yöntemlerle sıkıştırırken bulduğu subay doktoru hırpalaması ne olacak, ne de kabul edilecek şey değil. Üstlerine haber vermeden, emir dışında görevlere çıkması da yadırganıyor.
Hastalıklı komutan özelinde sanki amaç; Türk ordusunun bu ‘savaşta’ haksız olduğu ve bunun düzeltilmesi için mücadeleden vazgeçerek masa başı şartları beklemesi gerektiği mesajını ulusal bilince kabul ettirmek.”

TÜRKER ALKAN - Kadınlar

TÜRKER ALKAN

'Bir Batı ülkesinde yaşlı bir kadının çöpçülük yaptığına tanık olmuştum. Buna kadın erkek eşitliği diyorlar. Fakat biz İranlılar kadına değer veriyoruz. Açlıktan ölsek bile eşlerimizin ve kızlarımızın çalışmasına, hele de ağır işlerde çalışmasına asla izin vermeyiz!'

‘Bir Batı ülkesinde yaşlı bir kadının çöpçülük yaptığına tanık olmuştum. Buna kadın erkek
eşitliği diyorlar. Fakat biz İranlılar kadına değer veriyoruz. Açlıktan ölsek bile eşlerimizin ve kızlarımızın çalışmasına, hele de ağır işlerde çalışmasına asla izin vermeyiz!’
Böyle ferman buyurmuş İran’ın Cumhurbaşkanı Ahmedinecad!
Her şeyden önce kadınların çalışıp çalışmayacağına erkeler karar veriyorsa, bu nasıl
bir eşitlik olabilir ki?
Ve ev dışında çalışması engellenen kadınların ekonomik bakımdan erkeklerle eşit olması mümkün müdür?
Yalnız İran’da değil, İslam ülkelerinin büyük çoğunluğunda ciddi bir ‘kadın sorunu’ var. Suudi Arabistan’da, Afganistan’da, Pakistan’da, Sudan’da ve pek çok diğer İslam ülkesinde kadınların ekonomik özgürlüğü de yok, siyasal özgürlüğü de.
Var olan eşitsizlikleri normal bir durummuş gibi sunan Ahmedinecad’ın bu tavrıyla da bir yere varmak mümkün değil!
Bir sorunu çözmek için, önce sorun olarak var olduğunu kabul etmek gerekir. Kadın erkek eşitliği açısından İslam dünyası pek de parlak bir durumda değil maalesef!
Daha iki gün oluyor. Somali’de zina yaptığı gerekçesiyle bir kadın taşlanarak öldürüldü! Kadınla
zina yaptığı söylenen erkeğe ise 100 kırbaç cezası verildi!
Her ikisi de aynı suçu işlediğine göre neden erkeğe ve kadına aynı ceza verilmemiştir? Kadınla erkeğin eşit olmamasından başka bir açıklaması yok bunun.
İslam ülkelerinin pek çoğunda kadın olmak suçlu sayılmak için yeterli olmuştur. Kadınlar kocalarının veya nikâh düşmeyen bir erkeğin nezareti olmadan bırakın çalışmayı, sokağa bile çıkamazlar. Yani ev hapsindedirler!
Sokağa çıksalar bile yüzlerini gösteremezler, bir erkekle konuşamazlar, para kazanamazlar. Sonuç olarak Taliban yönetimi altındaki Afganistan’da kadınların büyük bir çoğunluğu ağır depresyon hastasıydı. Pakistan ve Hindistan’da hem Hindu, hem de Müslüman evliliklerinde, getirdiği drahoma yetersiz bulunduğu için, kadınlar, kocalarının ailesi tarafından öldürülmektedir. Yani sırf kadın oldukları için idam cezası onları bekliyor. Türkiye’de töre cinayetlerinde olduğu gibi.
Bu baskıyı sürdürmek için bu ülkelerde Ahlak Polisi, Kötülüğü Men İyiliği Destekleme Örgütü
gibi nice yetkili şeriat kuruluşu durmadan çabalıyor.
Ve kadına karşı uygulanan bu zulmün baş aktörlerinden birisi olan Ahmedinecad “Bizde kadın Batılı kadından daha eşittir ve özgürdür” diyebiliyor! Bir sorunun varlığını bile kabul etmezseniz onu nasıl çözebilirsiniz?
İslam ülkelerinin önünde gitmeleri gereken ince, uzun ve çakıllı bir yol var. Bizim çok önceleri yürümeye başladığımız, bir ama hâlâ varılacak çok menzili olan bir yol!

ORAL ÇALIŞLAR - Seyit Rıza'nın torunu Besime Arı

ORAL ÇALIŞLAR

Besime Arı 1950 doğumlu. Ailesiyle birlikte Almanya'da yaşıyor. Onu daha önce ismen biliyordum. Dersim katliamında isyanın elebaşısı olduğu iddiasıyla idam edilen dedesi Seyit Rıza'nın nereye gömüldüğünü öğrenmek için dilekçe vermişti.

BRÜKSEL - Besime Arı 1950 doğumlu. Ailesiyle birlikte Almanya’da yaşıyor. Onu daha önce ismen biliyordum. Dersim katliamında isyanın elebaşısı olduğu iddiasıyla idam edilen
dedesi Seyit Rıza’nın nereye gömüldüğünü öğrenmek için dilekçe vermişti. Tunceli Barosu eski başkanlarından avukat Hüseyin Aygün başvurmuştu onlar adına. Dilekçelerine yıllardır bir cevap alamıyorlardı. Ben de iki yıl önce bu konuyu ele alan bir mektubu köşemde yayımlamıştım.
‘1937-1938’de Dersim’de Neler Olmuştu’ Konferansı’na gelmişti Besime Arı. İdam edilen dedesinin fotoğrafları asılmıştı Avrupa Parlamentosu’nun salonuna. Nereden nereye?
Toplantıda birkaç cümleyle kesik kesik yaşadıkları travmayı anlattı. Çektikleri acıları aktarırken, ailenin sıkıntılarını aktarırken gözler nemlendi.
Toplantıya ara verilince çekinerek yanına gittim. Konuşmak istediğimi söyledim. Kolay değildi uzun yıllar seslerini çıkaramamışlar, büyük bir baskının yarattığı ortamda dertlerini kimselerle paylaşamamışlardı. Şimdi birden böyle bir soruyla karşılaşması ve bunu kamuoyu ile paylaşması kolay olmayabilirdi.
Sıcak davrandı. İsmen beni tanıyor olması onun rahatlamasına neden oldu. Kısa ve kesik cümlerle konuşmaya başladı... “Acıyla doğduk. Acıyla yaşadık. Annem Leyla 7 yaşındaymış ailemiz tümüyle katledildiğinde. Annem annesinin kucağındaymış. Bütün aileyi süngülemişler.
Annem de yaralanmış. Öldü diye bir kenara bırakmışlar. Orada bir tek annem hayatta
kalmış. Dayılarımı teyzelerimi öldürmüşler. Bir dayımı da dedemle beraber asmışlar. Bizim aileden tam 35 kişi öldürülmüş. Annem askerler gittikten sonra ayağa kalkmış başka bir köyde yaşayan ablasının yanına ulaşabilmiş.”
“Bu katliam derenin kenarında gerçekleştirilmiş. Cesetler yerde yatarken ya askerler, ya da çevreden gelen birtakım insanlar, kadınları bir çukura, erkekleri bir başka çukura doldurup üstlerine toprak atmışlar. Aslında kimsenin mezarı belli değil. Zaten bir kısım insanları da uçurumdan aşağı atmışlar.”
Kesik kesik konuşuyor Besime Arı. Anlatırken heyecanlanıyor. “Annem bunları sürekli anlatırdı. Anlatırken ağlardı. Dedemin yakın adamlarından birisi, onunla mağarada saklanan ve idamdan kurtulan bir yakınımız vardı. Her şeyi görmüştü. Annem ona ‘Babamı anlat’ derdi. Nasıl idama gittiğini, idama giderken neler söylediğini, mağarada, dağlarda nasıl yaşadığını, son günlerini sorardı. O adam annemin abisinin kafasının kesildiğini söylerdi. Onlara nasıl işkence yapıldığını anlatırdı. Annem bunları dinler ve ağıt yakardı.
Biz çocukları da ona bakar ağlardık. ”
Besime Arı’nın annesinin yanına sığındığı aile onu 13 yaşında evlendirmişti. “Ben kendimi
hep hapishanede gibi hissederek büyüdüm.
Keşke bu acılarımızı daha önce anlatabilsek, bu acılarımızı paylaşabilseydik.”
Biraz daha durdu, “Dedemin, dayımın nereye gömüldüğünü öğrenmek istiyorum. Bu benim insan olarak, yurttaş olarak hakkım. Ancak bugüne kadar dilekçelerimize kimse bir cevap vermedi. Sizin aracılığınızla yetkililere sesleniyorum. Onların nerede yattığını bize söylesinler, yerleri göstersinler. Böyle devlet olur mu, böyle insanlık olur mu!”
Besime Arı’nın insanın içini titreten anlattıklarından çekinerek not ettiklerim bunlar. Bunlar bizim hiçbir tarih kitabında okumadığımız, okumamızın mümkün olmadığı, yok saydığımız, yok saymak zorunda kaldığımız olaylardan.
Besime Arı’yı dinlerken, kendi adıma utandım. Sıkıldım. Bu katliamın hâlâ savunulduğunu gördükçe içim ezildi.
***
Besime Arı’nın daha önce bunları anlatması, anlatsa da bir yerlerde yayımlanabilmesi kolay değildi. Ben ilk kez Seyit Rıza’nın mezarı için gazetede yazı yazdığımda ne olur ne olmaz
diye çekinmiştim.
Şimdi yeni bir iklimdeyiz. Acılarımızla, ayıplarımızla yüzleşebilmek için yeni arayışlar içindeyiz. Bu tarih bizim tarihimiz. Bu geçmiş bizim geçmişimiz. Gerçekleri gizleyerek bir yere varmak mümkün değil. Gerçekleri öğreneceğiz. Gerçeklerle yüzleşeceğiz.
Bunun ne zararı var, onu anlamakta zorluk çekiyorum. Dünü doğru öğrenip, doğru ele almazsak, yarını da sağlıklı kuramayız.
İnsanlar da hata yapar, devleti yönetenler de. Hatta acımasızlıklar da yaparlar. Dersim katliamı bu ülkenin bir ayıbıdır, acısıdır.
Şimdi, kendi geçmişimizle hesaplaşma zamanı. Acıları paylaşma zamanı.

FUNDA ÖZKAN - Başbakan Erdoğan'a dost tavsiyesi

FUNDA ÖZKAN

Türkiye'nin Avrupa Birliği mücadelesinde bazen Türklerden daha çok Türkiye'ye güvendiğini düşünmeden edemiyorum, Bağımsız Türkiye Komisyonu'nun.

Türkiye’nin Avrupa Birliği mücadelesinde bazen Türklerden daha çok Türkiye’ye güvendiğini düşünmeden edemiyorum, Bağımsız Türkiye Komisyonu’nun.
Medyatik isimleriyle Akil Adamlar’ın. Dün yine Martti Ahtisaari, Albert Rohan, Hans van den Broek “İlk günden beri biz aynı coşkuyu, aynı inancı taşıyoruz” diyordu.
Vurgulamaya gerek var mı, Bağımsız Türkiye Komisyonu, AB’nin Türkiye ile müzakere sürecini başlatmasında da etkisi olan en büyük lobi gücümüz. 2004 yılında komisyon oluşturuldu. Dün İstanbul’da bulunan üç komisyon üyesini hatırlatayım:
Martti Ahtisaari, Finlandiya’nın eski Cumhurbaşkanı, 2008 Nobel Barış Ödülü sahibi.
Albert Rohan, Avusturya Dışişleri Bakanlığı eski müsteşarı.
Hans van den Broek Hollanda’nın eski Dışişleri Bakanı, Avrupa Komisyonu’nun eski üyesi.
AB Başkanı seçilen, Belçika Başbakanı Herman Von Rampuy’un 2004 yılında söylediği “Türkiye Avrupa’nın parçası değildir ve hiçbir zaman da olmayacaktır” sözleri yer alıyordu dün gazetelerde.
‘Türkiye karşıtı birinin başkanlığıyla birlikte moralimiz daha da bozulsun mu?’ sorusuna, Bağımsız Türkiye Komisyonu üyeleri de “Kişisel görüşünün önemi yok, artık 27 üye ülkeyi temsil edecek önemli olan AB’nin kurumsal, resmi perspektifidir” karşılığını veriyordu.
Bizim gibi ‘rasyonelliğin’ ötesinde duygusal yetileriyle hareket eden, yöneten toplumların anlaması biraz güç olabilir ama zaten AB Başkanı da demecinde “Üye ülkelerin oybirliğiyle aldığı kararlar, kişisel görüşlerimin üzerinde olacaktır” diyordu.
Bağımsız Türkiye Komisyonu üyeleri her fırsatta, ısrarla “Sizi, Avrupa kamuoylarına anlatırken, elimizin güçlü olması için reformlara devam edin” demesinin de özü aynı.
Sonra dönüp AB’deki karar alıcılara da şunu söylüyorlar:
“Siz değil misiniz, 17 Aralık 2004’te tam üyelik hedefini ortaya koyup, müzakere sürecini başlatan. AB’nin kurumsal duruşu var, ‘imtiyazlı ortaklık’ deyip, resmi perspektiften sapmayın.”
Dün yine şu vurguyu yapıyorlardı:
“Müzakere süreci tabii ki inişli-çıkışlı olur. Önemli olan raydan çıkmaması.”
Türkiye tam da geçmişten gelen sorunlarını, Ermeni meselesi, Kürt meselesi, Alevi meselesi gibi kangrenleşmiş sorunlarının çözümü için adımlar atarken, enerjide Avrupa’nın vazgeçilmez koridoru olurken, sorunlu komşularıyla ‘diyalog’ ortamı yaratırken, şu dönemde gelebilecek en önemli eleştiri konusuna dikkat çekiyorlar:
“Basın özgürlüğünün kısıtlanması girişimleri.”
Başbakan Erdoğan ile buluşmalarında, Bağımsız Türkiye Komisyonu Başkanı Martti Ahtisaari, “Bir dost tavsiyesinde bulunacağım” diye söze başlamış.
Doğan Grubu’nun karşı karşıya olduğu vergi cezasına lafı getirmiş.
“Vergi davası, Avrupa’da basın özgürlüğüne kısıtlama olarak algılanmamalı. Hukukun üstünlüğü, yargının bağımsızlığı, AB için olmazsa olmaz değerlerdir.”

En zor ulaşılan lider hangisi?
Hepsi birbirinden etkin, kıdemli Avrupalı siyasetçilerden oluşan Bağımsız Türkiye Komisyonu üyelerinin ‘randevu’ almakta en çok zorlandığı siyasi lider hangisi olabilir, tahmininiz var mı?
Komisyon, 17 Aralık 2004’te AB liderlerinin ‘müzakereler başlasın’ kararını verdiği zirveden önce bir araya gelmiş ve Türkiye’nin AB’ye getireceği yük ile yaratacağı fırsatların karşılaştırmasını yaptıkları bir rapor yazmış ve şehir şehir gezip Türkiye’yi anlatmıştı.
Şimdi yine yollardalar:
‘Avrupa’da Türkiye-Kısır Döngüyü Kırmak’ adlı rapor-kitaplarını siyasetçilere, kamuoylarına anlatıyorlar.
Geçen beş yıl içinde komisyon üyeleri, Türkiye düşmanı Avrupalı siyasetçilerle bile görüşürken, randevu taleplerine yanıt alamadıkları tek lider Deniz Baykal’dı.
Komisyon önceki gün görüşebildi Baykal ile. Görüşme 1.5 saat sürmüş ve komisyon üyeleri CHP liderini dinlemiş.
Komisyon üyelerinin izlenimlerini yazmayayım. Dün Ruşen Çakır, köşesinde ‘yeni bir sol lazım’ derken ‘reform sürecinde AKP’yi yeterince özgürlükçü, demokrat olmadığı için eleştirmesi gerekirken, tutuculukta MHP ile yarışan parti’ yorumunu getiriyordu.

Simavi ve Ilıcak aynı karede
Medya ismini almadan çok önce sadece ‘basın’ken, adres plazalar değil de, Babıali’yken ‘patron’ ailelerden Simavi ve Ilıcak’lar hüküm sürerdi.
Geçenlerde, Ayvalık’ta Cem ve Ümit Boyner çiftinin evindeki ‘zeytin hasadı şenliği partisi’nde
Simavi ve Ilıcak ailelerinin iki temsilcisi yan yana gelince, gazeteci, Sabah gazetesi köşe yazarı
Nazlı Ilıcak, ‘iphone’u ile deklanşöre bastı. Bu kareyi köşemde kullanmak istediğimi söyleyince Nazlı hanım da kırmadı, sağ olsun.
Rahmetli Kemal Ilıcak ile Nazlı hanımın kızı Aslı heyecanlı, bebek bekliyor.
Hürriyet gazetesinin kurucusu Sedat Simavi’nin torununun oğlu, Haldun Simavi’nin torunu
Harun Simavi de, Posta gazetesinin internet sitesi http://posta.com.tr nin yayın yönetmeni.

TANER BERKSOY - Merkez Bankası ve çıkış stratejisi

TANER BERKSOY

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu kasım ayı toplantısında faiz oranını bir kez daha 25 baz puan düşürdü. Böylece TCMB'nın gecelik borçlanma faiz oranı yüzde 6.5 oldu.

Merkez Bankası Para Politikası Kurulu kasım ayı toplantısında faiz oranını bir kez daha 25 baz puan düşürdü. Böylece TCMB’nın gecelik borçlanma faiz oranı yüzde 6.5 oldu.
Ne var bunda, Merkez Bankası son aylarda bunu hep yapıyor diyebilirsiniz. Artık faiz kararlarının bir haber değeri kalmadığını düşünebilirsiniz. Bankanın son sıralarda bunu hep yaptığı doğru. Faiz kararının haber merkezlerinin öncelikli haberi olma özelliğini kaybettiği de doğru. Ama yine de ihtiyatlı olmak gerekiyor. Zira krizin ulaştığı aşamada para otoritelerinin faiz kararları kadar, hatta belk daha büyük ölçüde, karar eşliğinde yaptıkları açıklamalar her zamankinden daha fazla önem kazanmış durumda.
Son sıralarda para otoritelerinin faiz kararları salt haber olarak değil para otoritesinin bazı uyarılarını, belli mesajlarını taşıyan bir sinyal olarak algılanıyor. Dolayısıyla kriz çıkışı sürecinde merkez bankalarının faiz kararları eşliğindeki açıklamaları, bir iki ay önceki kararlarına kıyasla, daha fazla önemsenmeye başlandı.
TCMB’nın son kararını da salt faiz düzeyini belirleme kararı olarak algılanması doğru olmaz diye düşünüyorum. Kararı kriz konjonktürünün ters dönmeye başladığı bir evrede para otoritesinin ileriye dönük değerlendirmelerinin ipuçlarını içeren bir bildiri olarak okumak doğru olur kanısındayım.
***
Krizin yerini yeniden büyümeye bırakmaya başladığı bir dönemden geçiyoruz. Bu bir dönüm noktası. Ekonmomilerin bu noktaya gelmesinde kriz sürecinde benimsenen genişlemeci politikaların önemli ve ağırlıklı rol oynadığını biliyoruz. Para politikası açısından da bu böyle. Bizimki de dahil hemen bütün ekonomilerde faziler düşürülürken ciddi boyutlu parasal gevşeme de sağlandı. Bunun dibe doğru hareket eden ekonomilerin yeniden yukarıya yönlenmelerinde en etkili politika uygulaması olduğu noktasında da genel bir mutabakat var.
Küçülme sürecinde doğru olan bu tür bir gevşekliği büyüme hızlanırken de sürdürmek belaya kaşınmak anlamına geliyor. Dolayısıyla içinde bulunduğumuz dönemin önemli sorunlarından birisi de parasal gevşemenin nasıl ve ne zaman sonlandırılacağı, uygun bir geri çekilmenin nasıl yapılacağı sorunu.
Bu dönüşün bir “çıkış stratejisi” (exit strategy) çerçevesinde yapılmasının doğru olacağı düşünülüyor. Bu tür bir parasal sıkılaştırma stratejisi öncelikle para otoritesinin kendi yolunu belirlemesine yardım edecektir. Ancak, sıkılaştırma patikasının temel koordinatlarının ve zamanlamasının uygun sinyallerle aktörlere aktarılması stratejinin sağlayacağı daha da önemli bir yarardır.
Merkez Bankalarının özellikle faiz oranlarının yeniden yükselmesine ilişkin olasılıkları aktörlere işaret etmesi kriz çıkışının daha kolay ve sancısız olmasını sağlar. Çıkış stratejilerine en çok bu nedenle ihtiyaç duyuluyor.
***
Bizim Merkez bankamızın da parasal sıkılaştırma aşamasında dayanacağı bir çıkış stratejisine ihtiyacı olacak. Bizim Merkez Bankamız da bu stratejinin temel koordinatlarını aktörlere aktarmak isteyecek kuşkusuz. Önceki faiz kararları gibi 19 Kasım faiz kararı da kendi başına bir çıkış stratejisi oluşturmuyor kuşkusuz. Böyle bir beklenti de yoktu zaten. Ben yine de, dünyanın “çıkış stratejisi” diye ayağa kalktığı bu dönemde alınacak yeni para politikası kararının stratejik açıdan önemli sinyaller taşıyacağını düşünüyordum.
Beklentimin kısmen karşılandığı kanısındayım. Türkiye ekonomisinin henüz bir çıkış evresine ulaşmadığına ilişkin örtük değerlendirmenin stratejik açıdan önemli bir sinyal olduğunu düşünüyorum. Merkez Bankası’nın iç ve dış talep koşulları, enflasyon, istihdam gibi değişkenlere ilişkin değerlendirmeleri ve para politikasının aşağı yönlü esnekliğinin korunacağına ilişkin açıklaması bu görüşü doğruluyor.
Önceki faiz kararlarına kıyasla daha ihtiyatlı bir dil kullansa da Merkez Bankası yakın gelecekte bir parasal sıkılaştırmaya gidilmeyeceğini söylüyor. Bu bizde henüz politika kulvarının değiştirilmesini gerektirecek koşulların oluşmadığı anlamına geliyor. Çıkış stratejisi bekleyenler için önemli bir sinyal bu.

ERKAN GOLOĞLU - İÇERDEN KUMANDAN

ERKAN GOLOĞLU

Mazlumun yanında olmak, birileri için basit bir jesttir. Büyük siyaset meydanı, her gün bunun örneklerini veriyor bize.

Gereği yapılmıştır
Mazlumun yanında olmak, birileri için basit bir jesttir. Büyük siyaset meydanı, her gün bunun örneklerini veriyor bize.
Bunun bir jest olduğunu anlamak için başka hiçbir şey yapmamıza gerek yok. Biraz beklemek yeterli oluyor. Bugün mazlumun yanında duranın samimiyetini görmek için yarını bekleyecek kadar sabrımız varsa, zalime yapılan yolculuğu naklen yayında izleyebiliyoruz. Yarın dediğimiz, basbayağı yarın işte!
Birisi ortaya çıkıp yolsuzlukla mücadelenin neredeyse bayrağı oluyor. Bu mücadelenin şov olmadığına ilişkin bir iyimserlik mi taşıyorsunuz? Zaman, beklediğinizden de erken, elinizden bu inancı çekip götürüyor. Siz ne kadar cimri olursanız olun, mazluma elini uzatan, tutunabildiğiniz küçük bir iyimserlik parçasını çok geçmeden alıyor, sizden. Bir sakarlık mı var bunda, hoyratlık mı, yoksa?
Hoyratlık derken, eski bir diplomatın, ‘terör’ diye tanımladığı sorunu çözme biçimi üzerine, diplomasinin üslubuna tenezzül bile etmeden söylediği sözleri kastetmiyorum. Herkes bu konuda bir şeyler söyledi. Benim ne söyleyeceğimi tahmin etmek de hiç zor değil.
Ayrıca, hoyratlık doğru bir kavram mı, doğrusu emin değilim.
Ne demişti Kemal Kılıçdaroğlu? Aşağı yukarı şöyle: ‘Onur Öymen’in sözleri Dersimlileri incitmiştir, gereğini yapsın.’ ‘Dersimliler’ mi dedi, Tuncelililer mi? Bilmem, kendisine
bir daha sormalı ne dediğini.
Sonra perşembe akşamı televizyon kanallarında Kılıçdaroğlu’nun açıklama yaptığına dair haberlerle karşılaştım. Ardından basın açıklamasının yazılı metnini bulup okudum.
İki gün önce mazlumun yanında duran birinin, iki gün sonra zalime doğru yaptığı bu hızlı koşu, başımı döndürdü.
‘Gereğini yapsın’ sözünde ifadesini bulan sitem, bir mizah, bir ince alay konusu olmaya fırsat bulamadan komediye dönüştü: Kılıçdaroğlu gereğini yaptı.
Yoksulluğun mazlum olmak anlamına gelmediğini biliyorduk bilmesine de, gereğini yapmak denen şeyin ne olduğunu, yine bir yoksul çocuğu bize öğretti. CHP’lileri AKP-DTP işbirliği ve yandaş medya tetikçiliğine karşı uyanık olmaya ve tahriklere kapılmamaya çağırdı.
Tahriklere kapılmama lafı, benim en çok sevdiğim laflardan biridir. Hangi siyaset erbabı erkeğin ağzından duysam, ‘olmuş bu adam’ derim içimden. Tahriklere kapılmama nasihatinde bulunabilmek, siyasetçilikten devlet adamlığı mertebesine ulaşmayı gösterir.
Bu nasihatle birkaç değil, kuş sürüsü vurursunuz.
Şimdi Kılıçdaroğlu’nun üstünde biraz netameli durduğuna bakmayın, ‘tahriklere kapılmayın’ diyebilmek, bir otoritenin de sahibi olmak anlamına gelir. Bir rütbeye işaret eder. Siz bir emir erinin karargâhta paşalara ‘Tahriklere kapılmayın’ diyebileceğini düşünebilir misiniz? Komik olmasının ötesinde, düpedüz askeri bir suçtur.
Ayrıca ‘tahriklere kapılmayın’ çağrısında, modern Türk siyasetinin bütün ezberleri vardır. Bu çağrıyı yapan, bütün işi bizi tahrik etmek olan bir düşmandan söz etmektedir. Üstelik bu, basit bir düşman değildir. Bizim dışımızdaki herkes, bize karşı birleşmiştir.
Biz de, öyle kolay yenilir yutulur lokma değilizdir. Aslında düşmandan daha güçlüyüzdür. Dolayısıyla ‘tahriklere kapılmamamız’ uyarısı, asla güçsüz olduğumuz anlamına gelmez. Tam tersine, düşmana bir tehdit mesajıdır, aynı zamanda. “Tahrik olursak neler olacağını onlar düşünsün. Ama henüz sırası değil.”
Benim bütün hayatım, bu nasihati dinleyerek geçti. Önce ‘Kahpe Yunan’ın, sonra faşistlerin, amatör kümede rakip forvetin, daha sonra Ermeni ‘tohumunun’, terör örgütünün (yoksa ‘sözde’ terör örgütü müydü), dış mihrakların tahriklerine kapılmaktan ödüm koptu. Bu kadar bol çeşit arasında insan bir tahrike kapılmaz mı? Yapamadım işte! Yoksa ben de bilirdim ‘Kapıldım gidiyorum bahtımın tahrikine’ diye bir şarkı tutturmak.
Ara sıra ‘Oyuna gelme’ uyarısı da aldım. Bunu mesela hiç sevmedim. Çünkü tahriklere kapılmaktan farklı olarak oyuna gelmekte, ne bileyim böyle biraz salak yerine konmak vardı. ‘Sen duygusalsın oyuna gelirsin’ ya da ne bileyim ‘Senin bilmediğin çok şey var’ gibi gizem dolu cümleler... Yani tahrik olacak kadar güç sahibi değilim. Neyim peki? Oyuna getirilebilecek kadar safım.
Kılıçdaroğlu bu ayrımı biliyor bence. Öğrenmiş. Tahriklere kapılmamanın, dosta; oyuna gelmemenin, düşman kampta safını tutmuş ‘iyi niyetli’ (ama ziyadesiyle saf) ‘unsurlara’ yapılacak bir çağrı olduğunun farkında. Siyaset mertebesinden devlet adamlığına ermek de bu değil mi zaten?
Hâlbuki Türkiye onu, belediye seçimleri öncesinde yolsuzlukla mücadeleye ‘adanmış’ emek ve alın teri, partisini mazlumun yanına götürmeye çalışan bir saygının sahibi gibi görmek istedi. Doğrusu o da öyle davrandı. Bir jest miydi, yoksa?
Şimdi bu atanmış, gereği neyse yapan devlet adamını karşımda görünce, ben bunun bir jest olduğuna inanmak istiyorum.
Belki de öyle biraz filan değil, fazlasıyla safım.

KAAN SEZYUM - Yörüngeye oturdum, kalkamayacağım

KAAN SEZYUM

Geçen gün sevdiğim bir arkadaşım, aslında Emrah'ın da dediği gibi bir 'uzaktan arkadaşım'ın basın açıklamasına denk geldim. Haberde arkadaşımın, sevgilisiyle artık birlikte olmadıkları anons ediliyordu.

Geçen gün sevdiğim bir arkadaşım, aslında Emrah’ın da dediği gibi bir ‘uzaktan arkadaşım’ın basın açıklamasına denk geldim. Haberde arkadaşımın, sevgilisiyle artık birlikte olmadıkları anons ediliyordu. İnsan hiç böyle bir şeyi basına açıklamak zorunda kalır mı, kalırsa da neden kalır diye düşündüm. Sebebi de çok basitmiş. Artık basın bizimki ve kız arkadaşı hakkında haber yapmasın diyeymiş. Gereksiz bir zorunluluk, açıklamayı yapan için çok üzücü olmalı. Ben de onlar adına üzüldüm. Şu kamuya malolmuş kişiler ve kamunun onları bir mal gibi görebilme hevesine sinirlendim. Ya düşünsenize, magazin habercilerinin bu cevvalliği ne kadar rahatsız edici olabiliyor. Artık kurtulmak için de son çare, basın açıklaması. İnsanın sağı solu belli olmaz, yazılı çizili hallerimiz yok ki bizim, tanımadığımız insanlara ‘Biz şununla takılıyoruz, şimdi de ayrıldık’ diye açıklama yapsın... Ama böylesi üzücü bir durumdan olumlu bir sonuç çıkarttım. Aslında sonuç da değil, bir öneri. Bu magazinciler biraz politika haberi yapsa. Yani aynı hırs ve aynı azimle Başbakan’ın, İçişleri Bakanı’nın, Genelkurmay Başkanı’nın üzerine gitseler. Sürekli rahatsız etseler, hoş olmaz mı? Gül gibi gazeteciler heba oluyormuş magazinde, onu bir kez daha gördüm.
Bi saniye, geçen hafta çok acayip bi şey kaçırmışım. Hoş bir sürü saçmalık oluyor ama şu Deme Takalın’ın yatak odasına şifre ve parmak iziyle girilmesi muhabbeti nedir? Yeni duydum, inanmak istemiyorum okuduğum habere. Ama biraz düşününce gösteriş merakının da çok farklı bir şey olduğunu hissediyorum. Evet, diyelim ki Demet’in yatak odasına şifre ve parmak iziyle girilebiliyor. E o zaman kim giriyor kim çıkıyor bellidir. Bunun acaba bi listesi mi var, nasıl bir veri tabanı işliyor bu sistemin arkasında merak ediyorum ve gizliden gizliye Demet Akalın’ın yatak odasının kapısının giriş listesi aklıma geliyor. Diyelim ki Demet odasını kendisi temizlemiyor. E o kadar korunarak, sakınılarak girilen odayı temizlemek için illa ki birisi giriyor. O kişide de mi var bu şifre? Buradan Abdullah Gül’ün uzaktan kardeşi George Clooney’in oynadığı ‘Ocean’s Eleven’ filmi gibi senaryo çıkar. Önce gündelikçi kılığında Demet’in yatak odası şifresi çalınır, sonrasında da meraklılara fahiş fiyata satılabilir... Onu bırakın, insanın bin türlü hali var, alkollü olur, yorgun olur, birisinin kucağında yatak odasına gidiyor olur. O durumda ne yapılıyor? Ayakta duramayacak haldeyken kim girecek şifreyi? Da Vinçi Kodu gibi bi şey. Kafa karıştırıcı.
Başbakan’a geri dönelim. Demin, Türkiye’nin her yerine gittiği için övünüyordu. Ya bi saniye, zaten bu ekibin işi böyle şeyler değil mi? Yani şimdi işe giden insan “Ehmss ben her gün işe geliyorum” diyebilir mi? Pek diyemez gibi. Peki bizimkisi neden böyle şeyler yapıyor? Her şeyin başı empati, Başbakan’ın da başı empati, gelin anlamaya çalışalım.
a. Sandığımız kadar alçakgönüllü olmayabilir.
b. Bundan önceki iktidarlar bu işleri paso salladığı için, böyle bir şey yapmanın çok süper bir hareket olduğunu düşünüyor olabilir.
c. Gezdiğini gördüğünü anlatmayı seven bir insan olabilir.
d. Helin Avşar.
Helin Avşar’a bol vitamin yüklemesi yapılması gerekiyor şu sıralar sanki. Gribe karşı iyi olabilir. Ya da ekinezya çayı içsin. Mineralleri de ihmal etmesin.
“Her sabah kalkınca aynanın karşısına geçiyorum ve üçer kere ‘alıcam alıcam, vericem vericem’ diyorum.” -H. Avşar. 2008 (Çok da ilerlememişiz aslında)
Gözlüklerimi Beşiktaş-Kadıköy hattının son seferi olan 20:45 vapurunda düşürdüm. Önüme baksam başım ağrıyor. Kaybım büyük. Son sefer 20:45 olmasın da 21:15 olsun. 17 milyonluk şehirde ulaşım bu mudur? Aslında çık biraz yukarı metrobüse bin. E metrobüse ulaşım da bi ulaşım değil mi? Ulaşım için ayrı bir ulaşım olması mantıklı mıdır? İDO’yu aramaktan bir çocuğun karanlıktan korktuğu gibi korkuyorum. Bi saniye, neden Kayahanlaştım ya aniden?

Kıyamete kadar kapattım kabrimi
Kıyamet gününe az kaldı. Hazırlıklarınız tamam mı? 2012’ye nerede girmek istersiniz? Ben yurt içinde gireceğim. Pek bi şeyi hakkıyla yaşayamadığımız ‘güzel ve yalnız ülkemde’ ki bir yazımızda hem güzel hem de yalnız olunamayacağını konuşmuştuk- bari bi kıyameti hakkını vere vere yaşayalım. Zaten bi şey diyeyim mi? Dört mevsimin dördünün birden en güzel şekilde yaşandığı (mesela yağmur yağdığı zaman eşya taşıyan araçların içinde insanlar ölüyor, kar yağdığı zaman köyler çığ altında kalıyor, sıcak olduğu zaman şehir içinde kalp krizinden insanlar tıslıyor) ülkemizde kıyamet de ayrı bir keyifli olur. Hele hele kıyametten önce de şöyle güzel bir Marmara depremi patlatsak. Uff tekno parti gibi oluruz. Üzerine de kıyamet, kaymaklı ekmek kadayıfı gibi olur. Kıyamette ben Mehmet Ali Erbil izlemek istiyorum. Ölürken aklıma güzel şeyler geleceğine, böyle saçma sapan bi şey gelsin istiyorum. Zaten ölüyorsun bitiyor, bi de geçirdiğin çok güzel bi günü hatırlayıp bi daha yaşayamama kafasına girmek çok fena olabilir.
İzninizle gölge bir yere çekiliyorum, köşeme. Oradan İDO’yu ararım belki. Ama sanmıyorum. Çok çekiniyorum telefonla konuşmaya. Derdimi anlatamıyorum. Salon malon. Haftaya sanırım Türkiye’nin en seksi 40 kadını listesinde bi gezintiye çıkacağız. Ya da çıkmayız, her şey olabilir. Ha bu arada, eğer kıyamet işi doğruysa bizden size bi öneri, mortgage’a girin. Bari kıyamete kadar güzel bi evde oturun. Nasıl olsa 2012’den sonrası tufanstyle.

AYÇA ŞEN - Hansel ile Gretel Belgrad Ormanı'nda

AYÇA ŞEN

Bir arkadaşımız mantar topladığını söyledi, biz de onunla Belgrad Ormanı'na gittik. Mantar toplamaya. Memo zaten hep ormanın derinliklerine gitmek isteyen bir çocuktur, ilk kez Hansel ile Gretel'in kulübeye bu kadar yaklaştık.

Bir arkadaşımız mantar topladığını söyledi, biz de onunla Belgrad Ormanı’na gittik. Mantar toplamaya.
Memo zaten hep ormanın derinliklerine gitmek isteyen bir çocuktur, ilk kez Hansel ile Gretel’in kulübeye bu kadar yaklaştık. Kötü cadının bizi totolarımızdan yakalayıp mangala atmasına ramak kala dönüş yolunu bulana dek burada gezindik, normalde gözüne çarpmayacak mantarları şuurumuzla aradık, bir naylon torbaya onları doldurduk, önümüze gelen her mantarı yakaladık, boğazından tuttuğumuz gibi torbaya geçirdik, e tabii fallik bir bitki olmasının da etkisiyle neşriyatı edebe davet ettik. Aman çok kötü espri oldu bu ama sanırım zehirli bir mantar yedim ve beyinde hafif bir tahribat yarattı. Ya da bizler zaten doğuştan bu deve gücü tazı hızı mantar iksirine düşmüşlerdeniz. Her neyse sizi de yormayayım.
Şimdi sevgili çocuk sahibi okur, bizler böyle sergi mekân gezmelerini kovalatıcaz diye çocukları sürekli kapalı yerlere götürüp duruyoruz ve böylelikle depresif hayatlarımızın ezberlerinde daha rahat ettiğimizi düşünüyoruz. Çünkü sokağa çıkmaya üşeniyoruz. Hava almaya yeriniyoruz.
Oysa geçen hafta sonu gördük ki, bu üşengeçlik oraya gidene kadarmış. Sonra temiz hava, bol oksijenin etkisiyle Memo ile süper bir iletişim ortamı yarattık, onun “Zehirli sarmaşıklara dikkat” hayal dünyası çığlıklarıyla çocukluğumuzdaki boş arsalarda geçirdiğimiz mükemmel yılları düşünüp bu gariban çocukların hallerine acıdık. Sürekli evde oturup televizyon seyredip kendilerine sunulan kısır hayaller dünyasının ellerine bıraktığımız, en iyi ihtimalle satranç manyağı olması matah bir şeymiş ve o stratejilerle bu dandik dünyada erdemli stratejiler sağlayacakmış gibi büyümüş de küçülmüş laflar eden veletleri çok değerli kıldık.
Ne biz büyüklüğümüzden tat alabildik, ne onlar çocukluğu dağda, ormanda güzelce geçirebildi. Alışveriş merkezlerinin elektrik üretip anne babaların birbirini yediği mekânlarda bir de öğle yemeklerinde o pisss hamburgercilerin yağ kokulu rengi yağdan kaçmış masalarında sinir dolu etleriyle iğrenç mayonezlerini ağızlarına tıkıştırdık. Bunu son sürat yapmaya da devam ediyoruz üstelik.
Mantarları topladıktan sonra bizi mantar toplamaya götüren arkadaş bunların bir profesörü olduğunu, İsviçre’de bunun ilmini gördüğünü, yurt dışına da çok değerli mantarlar yollayan ve o ‘yiyin’ derse ayak mantarının bile yeneceğini söylediği Jilber Barutçiyan’ı aradı. Tesadüfen onlar da bizim olduğumuz yere yakın yerlerde bir grup mantar dostu olarak mantar topluyordu, kalktık topladığımız mantarları göstermek üzere yanlarına gittik.
Önce topladığımız mantarları naylon torbalara koyduk diye bizi hafifçe fırçaladı. Meğer sepete konulması gerekirmiş. Bir çakıyla diplerinden kesilir, hırpalamadan sepete nazikçe konulur ve yıkanmazmış. Çünkü yıkanırsa lezzeti kaçarmış.
Topladıklarımızdan yaklaşık iki kilo mantar lezzetli ve yenebilir çıktı. Hatta onlarla yapılacak güzel bir de tarif kaptıktan sonra eve dönüp şahane mantarlı bir makarna yapıp yedik. Harbiden çok lezzetliydi.
Fakat ilk kez aynı şehirde yaşayıp da ormanlarda mantar toplayan, eve gidip onlarla kendilerine yemekler yapan insanlar olduğuna şahit oldum.
Belki siz de böyle bir şey yapmak istersiniz. ‘Mantardostu’ diye google’da ararsanız gruplarına ulaşabilir, kendinize barışçıl, bol oksijenli, çocukların çok dikkatlerini çeken bir meşgale bulmuş olursunuz. Biz aralarından birkaç kişi gördük ve çok düzgün insanlardı.
Dönüşe geçtiğimizde ufak bir derenin üzerine yan yatmış kütüğün üzerinden yürüyelim dedik ve Memo kütükten iner inmez “Şuraya bakın!” diye ünledi. Kütüğe kafasını yaslayıp suya bakarak ölmüş taze bir tilki ölüsüydü bu.
Huzurlu ve rahat bir gülümseme yüzüne yerleşmiş, suya baka baka akıp giden hayatını seyretmiş ve muhtemelen eceliyle ölmüş dünya güzeli bu tilki ve ölüm hakkında romantik bir konuşma yaptıktan sonra eve geldik ve Memo odasına koşup kâğıt kalem alıp kafasını kütüğe dayayıp suyu seyreden tilkinin dinozora benzeyen resmini yaptı. Bu resim onun ilk izlenimci resmi. İlk kez yaşanmış bir hikâyeyi resmetti.
Bu orman maceramız o kadar güzeldi ki, bunu cennette bir kez daha yaşayacağımıza eminim.

ERAY AYTİMUR - Bir radyomanın davulu

ERAY AYTİMUR

TRT'nin ne kadar dangoz bir yer olduğunu daha önce yazmıştım. Bu gidişle daha da yazarım. Çünkü TıRTullah dur durak bilmeden dangozluğa devam etmekte. Son olarak 11 Kasım 2009 Çarşamba akşam üzeri saat 18:00'den geçerli olmak üzere, TRT radyolarında görev yapan tüm 'dış yapımcı'ların işlerine son verilmiş.

TRT’nin ne kadar dangoz bir yer olduğunu daha önce yazmıştım. Bu gidişle daha da yazarım. Çünkü TıRTullah dur durak bilmeden dangozluğa devam etmekte. Son olarak 11 Kasım 2009 Çarşamba akşam üzeri saat 18:00’den geçerli olmak üzere, TRT radyolarında görev yapan tüm ‘dış yapımcı’ların işlerine son verilmiş. Bu, TRT radyo yayınlarının büyük bir bölümünün güme gitmesi demek. Daha da fenası radyo ve radyoculuk geleneğinin mihenk taşı Radyo 3 yayınlarının neredeyse yüzde 85’ini oluşturan orandan söz ediyoruz.
Olur tabii; programdır, biter de bitirilir de. Fakat her işin bir raconu vardır. Konuyla ilgili program yapımcılarının bir tekine dahi haber verilmemiş olması ve akan yayındaki boşlukların yine o programcıların eski kayıtlarıyla doldurulması dombililiğin dik âlâsıdır. Dinlemediğim için çok merak ediyorum, o arşiv programları yayınlarken tekrar anonsu giriyor mu acaba? Basit ve gündelik herhangi bir nezaket kuralının üstüne sümkürmeyen, geğirmeyen veya osurmayan herkes bunun gerekliliğini akıl edebilir, öyle değil mi?

Zincirleme suç
Bu bir yana kapitalizmin taşeronluğunu yapan markalar bile çalışanlarını sepetlerken vasati bu kadar özensiz davranıyor. Kaldı ki Radyo 3 gibi köklü ve kendine has yayın ideolojisini değişen hükümetlere pabuç bırakmaksızın resmi ve geçerli kılmış bir mecra ile onun yapımcılarından söz ediyorum. İşbu el kızı muamelesi yapılan dış yapımlarının listesi haliyle benim de elime geçti. Klasiğinden punk’ına, modern cazından Türk pop’una akide şekeri gibi programlar-programcılar. Peki bunları hayatımızdan çekip çıkarırsanız Radyo 3 özelinde ve art alanında bize ne içerikte ve nasıl bir dinleme zevki vadediyorsunuz? Bakın söylüyorum Kani Karaca’yı dahi koysanız sabahtan akşama yine ilahi dinlemem, siz anlayacağınızı anlayın.
Ha, tabii ben bir radyoman olduğum için Radyo 3 diye cart curt ediyorum fakat durum sadece radyo yapımcılarıyla ilgili değil. TRT bir süredir dışarıdan çok fazla hizmet ve eleman alıyor. Özellikle televizyonlarında dışarıdan çalışan pek çok teknik personel, resim seçici, kameraman vs. var. Bunlar bazı şirketlerle yapılan anlaşmalarla geldiler. Danıştay’a bakılırsa bu uygulama yasal değil ve bu nedenle kâğıt üstünde zincirleme suç işleniyor. Böyle olunca da TRT’nin Ankara ve İstanbul koridorlarında bir haftadır bu konu konuşuluyor ve herkes hukuki çerçevede bir şey yapmaya çalışıyor.
Valla ben hukuk mukuk kısmından anlamam, radyomu geri isterim. Hülya Tunçağ’ımın olmadığı Radyo 3’e de iyi gözle bakmam. Hakeza benim Murat Beşer’im, benim Serhan Bali’m, benim Hakan Tamar’ım, İzzet Öz’üm falan filan... Bu hafta programcıların kafileler halinde genel müdür ziyaretleri olacak galiba, sizi gelişmelerden haberdar ederim.

İlk davul ve bas dergisi
Onun dışında bir de hayırlı bir şey söylemek icap ederse, yeni bir dergimiz oldu. Drum& Bass diye. İsme gelin hele! Yurtdışında bunun örnekleri var ancak, Drum&Bass Türkçe içerikli ilk davul ve bas dergisi. Bir sektör yayını olduğunu düşünüp elinizi korkak alıştırmayın lütfen. Müziğin altyapısıyla ucundan bucağından ilgili herkese hitap edecek bir dergi bu. İyi davulcu Ediz Hafızoğlu yönetiminde çıkan Drum&Bass’de memleketin önde gelen müzisyenleriyle yapılmış söyleşiler, onların kalemlerinden çıkmış yazılar, yeni ürünlerin tanıtımları, yurt dışındaki okullar ve burs olanaklarına ilişkin faydalı bilgiler yer alıyor.
Ayrıca Richard Laniepce her sayıda bas ve davul dışındaki enstrümanlar ve bunların yetkin icracılarına yer veren yazılarıyla okur karşısına çıkarken, Berk Kula stüdyo içi muhabbetler yazıyor. İlk sayıya bakılırsa, derginin en popüler bölümü ise Serdar Barçın’dan gelecek. Çünkü Serdar, Drum&Bass’in Mehmet Yaşin’i gibi bir şeyi olmuş. Yaşin gibi “Mmmmm çok leziz” demek yerine damak zevkimize nefesli sazlar âleminden tümdengelim yapıyor ve geriye dönük kayıntı tecrübelerini bugüne indirgemelerle anlatıyor. Bu ilk sayıdaki kokoreç muhabbeti zatıalimi pek açmasa da önümüzdeki sayılar için çok hevesli ve heyecanlıyım.
Zaten Atatürk ne demiş? Caz boğazdan gelir demiş. Durum bu minvalde...

FERHAN İSTANBULLU - Zelfist, modayı halka indiriyor!

FERHAN İSTANBULLU

Elif Taş'ın 'taş gibi' bir eğitim ve şık bir kariyerden sonra kurduğu moda sitesi Zelfist, dinamizmi ve pratik önerileriyle modayı hayal ürünü olmaktan çıkarıp gerçek kılıyor

İnternet çöplüğünde takip etmeye değer çok az iş olduğunu düşünenlerdenim. Bir sürü blogu günü gününe takip edenleri benim aklım almıyor. Tamam, anlıyorum; blogda mesele/malzeme, o kişinin bakışı, benim de bundan ekmek yemişliğim var. Ama abidik gubidik yorumlar, kıroluklar ve amatörlükler yüzünden güvendiğim birinden duymadan (Mesela Gül Gürdamar ya da Purple dergisinin editörü Olivier Zahm!) hiçbir bloga bakmaz oldum.
Amma, blogu ciddiye alıp bundan bir iş yaratabilenleri beğeniyle izlediğimi de itiraf edeyim. Bu hafta yazdığım, profesyonelliğiyle beni etkileyen moda sitesi Zelfist, işte tam da böyle bir iş. Kurucusu Z. Elif Taş. Kendisinin aldığı ‘taş gibi’ eğitimin ardından vardığı son noktanın Zelfist olduğunu dinlemek pek eğlenceli. ODTÜ İşletme gibi esaslı bir okulu bitiren Taş, ardından MBA’ler mi dersiniz, uluslararası şirketlerdeki gösterişli pozisyonlar mı, kariyerinde hepsini ardı ardına dizmeyi başarmış. Günü geldiğinde de diplomaları, tecrübeyi bir kenara bırakabilmeyi becermiş ve içgüdülerine teslim etmiş kendini. Hep istediği moda web sitesini; Zelfist’i kurmuş. Aslında aldığı eğitimi bir kenara bırakmış demek yanlış Taş için; daha ziyade tüm bu birikimi esas yapmak istediği işe yöneltmeyi becermiş, akıllı bir kadın. Zaten Zelfist de sadece bir moda web sitesi değil; aynı zamanda moda şirketlerine pazarlama danışmanlığı, kurumlar ve bireyler için moda danışmanlığı da yapılan bir kurum.
İngilizce ve Türkçe hazırlanan Zelfist, modayla ilgilenen kadınlara kompakt olarak daha stylish olmayı, nerede ne satıldığını, kimin en moda tasarımcı olduğunu, yeni mağazaları, indirimin nerede olduğunu, rüya gibi moda etkinlikleri tadında faydalı bilgileri sunuyor. Zelfist’in bakması da gezmesi de keyifli. İngilizce bölüm, hep gördüklerimizin aksine Türkçe’den çeviri olmaktan öte bir iş olmuş. Taş, bu yolla irtibatta olduğu yabancı çözüm ortaklarına Türkiye’de moda namına neler yapıldığını, bizim moda ve perakende sektöründe olup biteni aktardıklarını anlatıyor.
Taş’a sitenin enerjisini neye borçlu olduğunu soruyorum. “Radarları açık tutarak!” Bol bol foto, kaliteli illüstrasyonlar, destana dönüşmemiş metinler, cidden işe yarar ipuçları, tasarımı da iyi düşünülmüş bu siteyi hayli aktif kılıyor. Zelfist’in ciddi mesai isteyen bir iş olduğu belli. Akşamları oturup iki yazı attırıyorum modeli hazırlanmış bloglara benzemiyor. Taş, ekip değil bir çete gibi çalıştıklarını anlatırken bir yandan çok eğlendiklerinin sinyallerini veriyor. Yeni fikirlere açık, uygulamaya hevesi ve dermanı olan, meraklı ve modaya çok düşkün dört kişinin oluşturduğu bir çete bu...
Zelfist’te dört dönüp haber okurken okurların siteye dönüşünün de pek yüksek olduğunu farkediyorum. Bunda bence şehirde nerede neyin satıldığını tane tane anlatmalarının payı büyük. Buradan bakınca uzayda olmuş gibi görünen defileler, işte Gareth Pugh’un son manyaklıkları, Chanel’in yeşil ojeleri bir yerden sonra ‘sivil’ okura fayda etmiyor, ne de olsa. Ama sık güncellenen bir site, hangi outlet’te hangi elbisenin bulunacağını fotosuyla birlikte koyup üstüne fiyatını da koyduğunda okurun o siteye yaklaşımı da değişiyor. Bir de çok faydalı bir lojistik servisleri var; hangisine saat kaçta gitmeli, en ucuz fiyat için ne zamanı beklemeli gibi... Bu sayede haramı/helali eliyle koymuş gibi bulan okurun da siteye bağlılığı katmerleniyor.
Zelfist’in en son yeniliği, siteye ekledikleri erkek kategorisi. Bu kategoride sadece erkek modası yok, iki cinsin birbirlerinin moda anlayışlarını çarpıştırdıkları! bir üslupla yazılmış metinler de var. 2010’la birlikte sokaktan ilham verici insanların stillerini, farklı moda sohbetlerini gösteren video çekimlerine de yer verecekler. “Zelfist ile moda sohbetleri” ise devam ediyor, bir sonraki sohbetin tarihi 12 Aralık!
www.zelfist.com